વૈશ્વિક સ્તરે સ્ટીલ ઉદ્યોગમાં મંદી અને માંગની નબળાઈ વચ્ચે પણ ભારતનો સ્ટીલ ક્ષેત્ર સતત વૃદ્ધિ દર્શાવી રહ્યો છે. મજબૂત ઘરેલું માંગ, સરકાર તરફથી મળતું નીતિગત સમર્થન અને ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો થવાથી ભારતીય સ્ટીલ કંપનીઓની આવક અને લાંબા ગાળાની સ્થિતિમાં સુધારો થયો છે.
મોતીલાલ ઓસવાલની તાજી રિપોર્ટ મુજબ, વૈશ્વિક સ્ટીલ કંપનીઓની વૃદ્ધિ ગતિ ધીમી પડી છે, જ્યારે ભારતની સ્ટીલ કંપનીઓ ક્ષમતા વિસ્તરણ અને વેચાણ વૃદ્ધિ સાથે આગળ વધી રહી છે. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, બાંધકામ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રમાંથી આવતી મજબૂત માંગ ભારતને વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા સ્ટીલ બજારોમાં સ્થાન અપાવી રહી છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2025થી 2028 દરમિયાન ભારતીય સ્ટીલ કંપનીઓની વેચાણ માત્રા દર વર્ષે 8થી 10 ટકા વધવાની શક્યતા છે. સરકાર દ્વારા 12 ટકા સેફગાર્ડ ડ્યૂટી લાગુ કરવાથી સસ્તા આયાત સામે ઘરેલું ઉત્પાદકોને રાહત મળી છે, જેના પરિણામે ભાવોમાં સ્થિરતા આવી છે અને નફાકારકતામાં સુધારો નોંધાયો છે.
ચીન, જે અગાઉ વૈશ્વિક સ્ટીલ વૃદ્ધિનું મુખ્ય એન્જિન હતું, ત્યાં હવે ઘરેલું માંગ નબળી છે અને વધતા નિકાસને કારણે વૈશ્વિક ભાવ પર દબાણ જોવા મળે છે. જોકે મોતીલાલ ઓસવાલનું માનવું છે કે ચીનની નિકાસ હવે શિખર પર પહોંચી ગઈ છે. વધતા સંરક્ષણવાદી પગલાં અને ટ્રેડ નીતિઓના કારણે ચીનને આગામી સમયમાં ઉત્પાદન અને નિકાસ ઘટાડવાની જરૂર પડી શકે છે, જે વૈશ્વિક સ્ટીલ ભાવોને અસર કરશે અને ભારતીય કંપનીઓને લાભ આપી શકે છે.
નાણાકીય વર્ષ 2023 બાદ ઘરેલું સ્ટીલ ભાવોમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો, જેના કારણે ક્ષેત્રની કમાણી પર દબાણ રહ્યું. હાલ સેફગાર્ડ ડ્યૂટી, વૈશ્વિક ભાવોમાં સ્થિરતા અને કોકિંગ કોલ તથા આયર્ન ઓર જેવા કાચા માલના ખર્ચમાં નરમાઈથી નફાકારકતા સુધરવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી છે. રિપોર્ટ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2027 અને 2028 દરમિયાન સ્ટીલ ક્ષેત્રની કમાણીમાં પુનઃઉછાળો જોવા મળી શકે છે.
ભારતીય સ્ટીલ કંપનીઓ આવનારા વર્ષોની માંગને ધ્યાનમાં રાખીને વ્યાપક ક્ષમતા વિસ્તરણ કરી રહી છે. મોટાભાગની મોટી કંપનીઓ નવી યુનિટ સ્થાપવા અને હાલની સુવિધાઓનું વિસ્તરણ કરી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કંપનીઓએ કર્જમાં ઘટાડો કર્યો છે, જેના કારણે તેમની બેલેન્સ શીટ મજબૂત બની છે અને તેઓ ઓછા નાણાકીય દબાણ સાથે વિસ્તરણ યોજનાઓ અમલમાં મૂકી શકે છે.
મોતીલાલ ઓસવાલે JSW સ્ટીલ, ટાટા સ્ટીલ અને જિંદલ સ્ટીલને પોતાની પસંદગીની કંપનીઓ તરીકે દર્શાવી છે. JSW સ્ટીલ ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે અને ખર્ચ નિયંત્રણ તથા ઊંચા મૂલ્યના સ્ટીલના ઉત્પાદન પર ભાર મૂકી રહી છે. ટાટા સ્ટીલનું ભારતનું કારોબાર મજબૂત છે અને યુરોપમાં ધીમે ધીમે સુધારાના સંકેત મળી રહ્યા છે. જિંદલ સ્ટીલ પોતાની ફેક્ટરીઓની ક્ષમતા ઝડપી ગતિએ વધારી રહી છે અને તેનો કર્જ સ્તર તુલનાત્મક રીતે ઓછું છે.
સરકારી ક્ષેત્રની કંપની સેલ માટે બ્રોકરેજે ન્યુટ્રલ રેટિંગ જાળવી રાખી છે. ભવિષ્યમાં વિસ્તરણની શક્યતાઓ હોવા છતાં, હાલ ઉત્પાદન સંબંધિત પડકારો, ઊંચા ખર્ચ અને વધતા કર્જને કારણે તેના શેરમાં સુધારાને સમય લાગી શકે છે.
