ભારત 26 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ તેનો 77મો ગણતંત્ર દિવસ ઉજવશે. આ દિવસે નવી દિલ્હીના કર્તવ્ય પથ પર મુખ્ય રાષ્ટ્રીય સમારોહ યોજાશે, જ્યાં રાષ્ટ્રપતિ રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવશે અને પરેડનું નેતૃત્વ કરશે. પરેડમાં દેશની સૈન્ય ક્ષમતા, સાંસ્કૃતિક વૈવિધ્યતા અને લોકશાહી મૂલ્યોનું પ્રદર્શન કરવામાં આવશે.
ગણતંત્ર દિવસની ઉજવણી સમગ્ર દેશમાં શાળાઓ, સરકારી સંસ્થાઓ અને જાહેર સ્થળોએ ધ્વજારોહણ અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો સાથે કરવામાં આવશે. 26 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ ભારતીય બંધારણ અમલમાં આવ્યું હતું, જેના દ્વારા ભારતને સંપ્રભુ, લોકશાહી અને સંવિધાનિક રાષ્ટ્ર તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું.
26 જાન્યુઆરીની તારીખનું ઐતિહાસિક મહત્વ 1930 સાથે જોડાયેલું છે. આ જ દિવસે કોંગ્રેસના લાહોર અધિવેશનમાં ‘પૂર્ણ સ્વરાજ’ની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી, જેમાં ભારતને સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બનાવવાનો સંકલ્પ લેવામાં આવ્યો હતો. બાદમાં બંધારણ અમલમાં મૂકવાની તારીખ નક્કી કરતી વખતે આ ઐતિહાસિક દિવસ પસંદ કરવામાં આવ્યો.
ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરની અધ્યક્ષતામાં રચાયેલી મસૌદા સમિતિએ લગભગ ત્રણ વર્ષમાં ભારતીય બંધારણ તૈયાર કર્યું હતું. 26 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ બંધારણ અમલમાં આવ્યું અને Government of India Act 1935નું સ્થાન ભારતીય બંધારણે લીધું. તેના દ્વારા નાગરિકોને સમાનતા, સ્વતંત્રતા, ન્યાય અને બંધુત્વ જેવા મૂળભૂત અધિકારો પ્રાપ્ત થયા.
ગણતંત્ર દિવસની પરેડ વિશ્વની સૌથી મોટી સૈન્ય પરેડોમાં ગણવામાં આવે છે. તેમાં થલ સેના, નૌસેના અને વાયુ સેના ની ટુકડીઓ, આધુનિક હથિયાર પ્રણાલીઓ, મિસાઇલો, લડાકુ વિમાનોની ફ્લાયપાસ્ટ અને રાજ્યોની ઝાંખીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઝાંખીઓ ભારતની સાંસ્કૃતિક વૈવિધ્યતા અને વિકાસ યોજનાઓ દર્શાવે છે.
પરેડ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ શૌર્ય પુરસ્કારો અને નાગરિક સન્માનો પ્રદાન કરે છે. 29 જાન્યુઆરીએ યોજાતો ‘બીટિંગ ધ રિટ્રીટ’ સમારોહ ગણતંત્ર દિવસ ઉજવણીનું ઔપચારિક સમાપન કરે છે, જેમાં સેનાના બેન્ડ દેશભક્તિપૂર્ણ ધુનો પર પ્રસ્તુતિ આપે છે.
ભારતનો પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસ 26 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ ઉજવાયો હતો, જ્યારે ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દેશના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા હતા. શરૂઆતના વર્ષોમાં પરેડ ઇરવિન સ્ટેડિયમ અને લાલ કિલ્લા જેવા સ્થળોએ યોજાઈ હતી, ત્યારબાદ રાજપથ, જે હવે કર્તવ્ય પથ તરીકે ઓળખાય છે, પરેડનું સ્થાયી સ્થળ બન્યું.
ગણતંત્ર દિવસના પ્રથમ મુખ્ય અતિથિ ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ સુકાર્નો હતા. દર વર્ષે આ અવસરે પદ્મ પુરસ્કારોની પણ જાહેરાત કરવામાં આવે છે, જેના દ્વારા દેશ માટે વિશેષ યોગદાન આપનાર નાગરિકોને સન્માનિત કરવામાં આવે છે.
