ભારતીય બેંકોએ તાજેતરમાં રિઝર્વ બેંક ઑફ ઇન્ડિયા (RBI) સમક્ષ લિક્વિડિટી નિયમોમાં છૂટછાટ આપવા માટે વિનંતી કરી છે. બેંકોનું કહેવું છે કે દેશમાં કર્જની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે, જ્યારે જમા વૃદ્ધિ ધીમી હોવાથી ઉધાર આપવા માટે પૂરતા ફંડ ઉપલબ્ધ નથી. બ્લૂમબર્ગે બેંકિંગ ક્ષેત્રના સૂત્રોના હવાલાથી આ માહિતી આપી છે.
બેંકો અનુસાર, ઘરેલુ બચતનો મોટો હિસ્સો શેર બજાર અને અન્ય રોકાણ માધ્યમોમાં વળે છે, જેના કારણે પરંપરાગત જમા ઘટી રહ્યા છે. પરિણામે, બેંકો પાસે લોન આપવા માટે જરૂરી નગદ ઉપલબ્ધતા સીમિત બની છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, બેંકોએ RBIને વિનંતી કરી છે કે ટૂંકાગાળાના નાણાકીય દબાણ માટે રિઝર્વમાં રાખવામાં આવતી નગદનો અમુક હિસ્સો લોન માટે ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે.
તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ, ભારતમાં વધતી ક્રેડિટ માંગ બેંકો માટે પડકારરૂપ બની છે. સૂત્રોનું કહેવું છે કે જો કેશ રિઝર્વ રેશિયો (CRR) હેઠળ રાખવામાં આવતી રકમનો વધુ હિસ્સો લિક્વિડિટી કવરેજ રેશિયો (LCR)માં ગણવાની મંજૂરી મળે, તો ઉધાર માટે વધુ ફંડ ઉપલબ્ધ થશે અને ઉધારી ખર્ચમાં ઘટાડો થશે. બેંકોના મતે, આ પગલાથી તેઓ વધુ લોન આપી શકશે અને વધતી માંગ પૂરી કરી શકશે.
બેંકોએ RBIને સુધારેલા લિક્વિડિટી નિયમો વહેલા અમલમાં મૂકવાની પણ વિનંતી કરી છે. નવા નિયમો હેઠળ બેંકોને સરકારી બોન્ડ્સ ઓછા રાખવાની મંજૂરી મળશે, જેના કારણે લોન માટે વધુ નગદ મુક્ત થશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ નિયમો 1 એપ્રિલથી અમલમાં આવવાના છે.
તે ઉપરાંત, બેંકોએ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બોન્ડ્સની ન્યૂનતમ પરિપક્વતા અવધિ ઘટાડવાની ભલામણ કરી છે. હાલમાં આ અવધિ સાત વર્ષ છે, અને બેંકોનું કહેવું છે કે અવધિ ઘટાડવાથી તેઓ આ બોન્ડ્સ દ્વારા વધુ ફંડ એકત્ર કરી શકશે અને ઉધારી ક્ષમતા વધશે.
કેન્દ્રિય બેંકના તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ, 15 જાન્યુઆરી સુધી વાર્ષિક ધોરણે બેંકોમાં જમા 10.6 ટકા વધી છે, જ્યારે તે જ સમયગાળામાં લોન વૃદ્ધિ 13.1 ટકા રહી છે. આ દર્શાવે છે કે લોનની માંગ જમા કરતાં ઝડપી છે. આવી પરિસ્થિતિમાં, બેંકોને ટૂંકાગાળાના ફંડ માટે સર્ટિફિકેટ ઑફ ડિપોઝિટ (CD) જેવા સાધનોનો ઉપયોગ કરવો પડી રહ્યો છે. બુધવારે ત્રણ મહિનાના CD પર વ્યાજ દર 6.98 ટકા રહ્યો, જે સમાન અવધિના સરકારી ટ્રેઝરી બિલની યીલ્ડ કરતાં વધુ છે.
અર્થશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે વધતી લોન માંગ અને ધીમી જમા વૃદ્ધિ વચ્ચે વધુ લિક્વિડિટી ઉપલબ્ધ થવાથી બેંકો ઉધાર આપવા માટે વધુ સક્ષમ બનશે. તેમના અનુસાર, વધતી નગદ ઉપલબ્ધતા ઉધારી ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
બ્લૂમબર્ગની રિપોર્ટ મુજબ, છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં RBI અને અનેક બેંકો વચ્ચે બેઠકો યોજાઈ છે, જેમાં બેંકો દ્વારા તેમની જરૂરિયાતો અને સૂચનો રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. RBIના નિર્ણય પરથી સ્પષ્ટ થશે કે બેંકોને વધારાની લિક્વિડિટી મળશે કે નહીં અને નવા લિક્વિડિટી નિયમો ક્યારે અમલમાં આવશે.
