સામાન્ય રીતે શનિવાર અને રવિવારે ભારતીય શેરબજાર બંધ રહે છે. જોકે, શનિવાર, 8 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) અને બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) પર વિશેષ ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, તેને નિયમિત કારોબારી દિવસ અથવા લાઇવ શેરબજાર ટ્રેડિંગ તરીકે ગણવું જોઈએ નહીં. બંને એક્સચેન્જ આજે Mock Trading Session યોજી રહ્યા છે.
NSE અને BSEએ 7 ઓગસ્ટે જારી કરાયેલા સર્ક્યુલર દ્વારા સભ્યોને આ વિશેષ સત્ર અંગે માહિતી આપી હતી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ એક્સચેન્જની ટ્રેડિંગ સિસ્ટમ, કનેક્ટિવિટી અને ટેકનિકલ માળખાની તપાસ કરવાનો છે, જેથી કોઈ ટેકનિકલ સમસ્યા અથવા કટોકટીની સ્થિતિમાં બજારનું સંચાલન સુચારુ રીતે જાળવી શકાય.
NSE અને BSE સમયાંતરે મૉક ટ્રેડિંગનું આયોજન કરે છે, જેથી વાસ્તવિક બજારમાં કોઈ ટેકનિકલ સમસ્યા ઊભી થાય તે પહેલાં સિસ્ટમની ક્ષમતા અને તૈયારીઓનું પરીક્ષણ કરી શકાય. શનિવારે યોજાનારા આ સત્રમાં કેપિટલ માર્કેટ, ઇક્વિટી ડેરિવેટિવ્સ, કરન્સી ડેરિવેટિવ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક ગોલ્ડ રિસીપ્ટ્સ અને કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્સ સહિતના વિવિધ સેગમેન્ટની ટેકનિકલ વ્યવસ્થાઓનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન એક્સચેન્જો અલગ-અલગ કારોબારી પરિસ્થિતિઓમાં ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ, કનેક્ટિવિટી અને સંબંધિત ટેકનિકલ સિસ્ટમ યોગ્ય રીતે કાર્ય કરી રહી છે કે નહીં તેની તપાસ કરશે.
NSEએ 8 ઓગસ્ટના મૉક ટ્રેડિંગ સત્રને અલગ-અલગ તબક્કામાં યોજવાનું સમયપત્રક જાહેર કર્યું છે. શરૂઆતનું સત્ર Primary Site પરથી યોજાશે, ત્યારબાદ Disaster Recovery (DR) Site પરથી પણ સિસ્ટમનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.
Primary Siteનું મુખ્ય સમયપત્રક આ મુજબ છે:
Morning Block Deal Window સવારે 10:45 વાગ્યાથી 11:00 વાગ્યા સુધી રહેશે. Pre-Open Session સવારે 11:00 વાગ્યાથી શરૂ થશે. Normal Market Open સવારે 11:15 વાગ્યે અને T+0 Market Open પણ સવારે 11:15 વાગ્યે થશે. Auction Market બપોરે 12:30 વાગ્યાથી શરૂ થશે. T+0 Market Close બપોરે 1:00 વાગ્યે થશે. Block Deal Window-2 બપોરે 1:00 વાગ્યાથી 1:15 વાગ્યા સુધી રહેશે. T+0 Trade Modification બપોરે 1:10 વાગ્યા સુધી રહેશે. Normal Market Close બપોરે 1:30 વાગ્યે થશે.
આ પછી મૉક ટ્રેડિંગની આગામી પ્રક્રિયા Disaster Recovery Site પરથી શરૂ થશે. તેનો ઉદ્દેશ સંભવિત ટેકનિકલ આપત્તિની સ્થિતિમાં વૈકલ્પિક સિસ્ટમની ક્ષમતા તપાસવાનો છે.
શનિવારની આ પ્રવૃત્તિ અંગે રોકાણકારો માટે મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે આ સામાન્ય Live Trading Session નથી. Mock Tradingનો ઉદ્દેશ વાસ્તવિક રોકાણ અથવા કારોબારને બદલે સિસ્ટમનું પરીક્ષણ કરવાનો છે. એક્સચેન્જના નિર્દેશો મુજબ, મૉક સેશનમાં કરવામાં આવેલા ટ્રેડના આધારે કોઈપણ વાસ્તવિક Fund Pay-in અથવા Pay-out થશે નહીં. તેથી રોકાણકારોએ આજની પ્રવૃત્તિને સામાન્ય કારોબારી દિવસ તરીકે જોવી જોઈએ નહીં.
આ વિશેષ સત્ર મુખ્યત્વે સ્ટોક એક્સચેન્જના સભ્યો, બ્રોકર્સ, ટ્રેડિંગ મેમ્બર્સ અને બજાર સાથે જોડાયેલા ટેકનિકલ સિસ્ટમ ઓપરેટરો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. લાઇવ માર્કેટમાં કેપિટલ માર્કેટ સેગમેન્ટમાં ટ્રેડિંગ માટે સક્ષમ સભ્યો મૉક ટ્રેડિંગમાં ભાગ લઈ શકે છે. NSEએ સભ્યોને મૉક સેશન દરમિયાન તેમના તમામ ટ્રેડિંગ સોફ્ટવેર દ્વારા ભાગ લેવા અને પરીક્ષણ પૂર્ણ કરવા સૂચના આપી છે. ત્યારબાદ સભ્યોએ લાઇવ એન્વાયર્નમેન્ટમાં ફરીથી લૉગિન કરવાની પ્રક્રિયા પણ પૂર્ણ કરવાની રહેશે.
આ સમગ્ર કવાયતનો એક મુખ્ય ઉદ્દેશ સોમવાર, 10 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ વાસ્તવિક કારોબારી સત્ર શરૂ થાય ત્યારે કનેક્ટિવિટી અને ટ્રેડિંગ સિસ્ટમને સુચારુ રીતે કાર્યરત રાખવાનો છે.
