કોલકાતામાં મસ્જિદોમાંથી લાઉડસ્પીકર હટાવવાના કથિત મૌખિક નિર્દેશોને લઈને પશ્ચિમ બંગાળમાં રાજકીય અને કાનૂની વિવાદ સામે આવ્યો છે. ઇન્ડિયન સેક્યુલર ફ્રન્ટ (ISF)ના ધારાસભ્ય નૌશાદ સિદ્દીકીનો દાવો છે કે તેમને વિવિધ વિસ્તારોમાંથી એવી ફરિયાદો મળી છે કે સ્થાનિક પોલીસે મસ્જિદ વ્યવસ્થાપન સમિતિઓને માઇક્રોફોન અને લાઉડસ્પીકર હટાવવા માટે મૌખિક સૂચનાઓ આપી છે.
સિદ્દીકીના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે સંબંધિત સમિતિઓએ આ અંગે લેખિત આદેશ અથવા સરકારી અધિસૂચના માગી ત્યારે કોઈ સત્તાવાર દસ્તાવેજ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યો નહોતો. જોકે, આ દાવા અંગે સંબંધિત વહીવટીતંત્ર અથવા પોલીસ તરફથી તાત્કાલિક કોઈ સત્તાવાર પ્રતિસાદ આપવામાં આવ્યો નથી.
નૌશાદ સિદ્દીકીનું કહેવું છે કે તેમને સતત વિવિધ વિસ્તારોમાંથી ફોન કોલ મળી રહ્યા છે, જેમાં લોકોને જણાવ્યું છે કે પોલીસ અધિકારીઓએ મસ્જિદ સમિતિઓને બોલાવી લાઉડસ્પીકર હટાવવાની વાત કરી છે. તેમનો આરોપ છે કે પોલીસે માત્ર મૌખિક સૂચનાઓ આપી હતી અને લેખિત આદેશ માંગતા કોઈ દસ્તાવેજ રજૂ કર્યો નહોતો.
તેમણે જણાવ્યું કે કોઈપણ વહીવટી કાર્યવાહીનો આધાર લેખિત આદેશ હોવો જોઈએ જેથી તેની કાનૂની માન્યતા અને સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકે.
ISFના ધારાસભ્યએ જણાવ્યું કે જો વહીવટીતંત્રે ખરેખર મસ્જિદોમાંથી લાઉડસ્પીકર હટાવવાનો નિર્ણય લીધો હોય તો તેની લેખિત અધિસૂચના જાહેર કરવી જોઈએ.
તેમણે જણાવ્યું કે સરકાર અથવા પોલીસ પાસે કોઈ માન્ય આદેશ હોય તો તેને જાહેર કરવામાં આવે. અન્યથા વહીવટીતંત્રે કાનૂની પ્રક્રિયાનું પાલન કરીને કાર્યવાહી કરવી જોઈએ. તેમના અનુસાર માત્ર મૌખિક સૂચનાઓના આધારે કોઈ ધાર્મિક સંસ્થાને સાધનો હટાવવાની માંગ યોગ્ય વહીવટી પ્રક્રિયા માનવામાં આવી શકે નહીં.
નૌશાદ સિદ્દીકીએ લોકોને આ મુદ્દે સંયમ રાખવા અને વહીવટીતંત્ર સાથે કોઈપણ પ્રકારના ટકરાવથી દૂર રહેવાની અપીલ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે જો કોઈને વહીવટી કાર્યવાહી અંગે વાંધો હોય તો તેનો ઉકેલ કાનૂની માર્ગથી લાવવો જોઈએ.
તેમણે પોતાના સમર્થકોને કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા તથા કોઈપણ પ્રકારની ઉશ્કેરણીથી દૂર રહેવા જણાવ્યું.
સિદ્દીકીએ પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું કે ભારતમાં ધ્વનિ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે સ્પષ્ટ કાનૂની જોગવાઈઓ અમલમાં છે. પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડે ઔદ્યોગિક, રહેણાંક, વ્યાવસાયિક અને સાઇલન્સ ઝોન માટે અલગ-અલગ ડેસિબલ મર્યાદા નક્કી કરી છે.
તેમણે દાવો કર્યો કે મોટાભાગની મસ્જિદોમાં લાઉડસ્પીકરનો ઉપયોગ નિર્ધારિત ધ્વનિ મર્યાદાની અંદર કરવામાં આવે છે. તેમના અનુસાર જો કોઈ સંસ્થા નિર્ધારિત મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન કરે તો તેના વિરુદ્ધ પર્યાવરણ સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1986 અને સંબંધિત ધ્વનિ પ્રદૂષણના નિયમો હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે કાયદાનું પાલન તમામ ધાર્મિક અને જાહેર સંસ્થાઓ પર સમાન રીતે લાગુ થવું જોઈએ.
ISFના ધારાસભ્યએ જણાવ્યું કે જો વહીવટીતંત્ર આ મુદ્દે લેખિત આદેશ જાહેર નહીં કરે અને મૌખિક સૂચનાઓના આધારે કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે તો તેમની પાર્ટી અદાલતનો સહારો લેશે.
તેમણે જણાવ્યું કે આ મામલે રાજ્યના પોલીસ મહાનિર્દેશક (DGP)ને ઇમેઇલ મારફતે ફરિયાદ પણ મોકલવામાં આવી છે. પાર્ટીનું કહેવું છે કે તે સમગ્ર મામલે ન્યાયિક સમીક્ષા ઇચ્છે છે જેથી સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકે.
ભારતમાં ધાર્મિક સ્થળોએ લાઉડસ્પીકરના ઉપયોગને લઈને સમયાંતરે વિવિધ અદાલતોમાં સુનાવણીઓ થઈ છે. ઉચ્ચ ન્યાયાલયો અને સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે અનેક કેસોમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ધાર્મિક સ્વતંત્રતાનો અધિકાર મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તે ધ્વનિ પ્રદૂષણ સંબંધિત નિયમો અને જાહેર વ્યવસ્થાના આધિન છે.
ધ્વનિ પ્રદૂષણ (નિયમન અને નિયંત્રણ) નિયમો અનુસાર લાઉડસ્પીકર અને જાહેર જાહેરાત પ્રણાલીનો ઉપયોગ નિર્ધારિત સમય, પરવાનગી અને ડેસિબલ મર્યાદાની અંદર જ થઈ શકે છે. નિયમોના ઉલ્લંઘનની સ્થિતિમાં સ્થાનિક વહીવટીતંત્રને કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર છે.
આ મુદ્દાએ પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે. વિરોધ પક્ષો અને વિવિધ રાજકીય પક્ષોએ આ મુદ્દે અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ આપી છે.
નૌશાદ સિદ્દીકીનું કહેવું છે કે વહીવટી કાર્યવાહી સંપૂર્ણ પારદર્શિતા અને કાયદા મુજબ થવી જોઈએ. બીજી તરફ, આ મુદ્દે વહીવટીતંત્રની સત્તાવાર સ્થિતિ સ્પષ્ટ થવાની રાહ જોવામાં આવી રહી છે. સરકાર અથવા પોલીસ તરફથી કોઈ ઔપચારિક આદેશ જાહેર કરવામાં આવે તો ત્યારબાદ કાનૂની અને વહીવટી સ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
હાલ મસ્જિદોમાંથી લાઉડસ્પીકર હટાવવાના કથિત મૌખિક નિર્દેશોને લઈને કોઈ જાહેર લેખિત આદેશ સામે આવ્યો નથી. જેના કારણે સમગ્ર મામલે અસ્પષ્ટતા યથાવત છે.
વહીવટીતંત્ર તરફથી સત્તાવાર સ્પષ્ટીકરણ આવ્યા બાદ જ એ સ્પષ્ટ થઈ શકશે કે ખરેખર કોઈ વ્યાપક કાર્યવાહીનું આયોજન છે કે પછી આ માત્ર સ્થાનિક સ્તરે આપવામાં આવેલા નિર્દેશોનો મુદ્દો છે.
