ઉત્તરાખંડમાં કેદારનાથ ધામની યાત્રા દરમિયાન પગપાળા માર્ગ પર કાટમાળ અને પથ્થરો પડવાની ઘટનાને કારણે શ્રદ્ધાળુઓની અવરજવર પ્રભાવિત થઈ છે. રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લામાં ગૌરીકુંડથી કેદારનાથ ધામ તરફ જતા પગપાળા માર્ગ પર ચીરબાસા હેલિપેડ નજીક પહાડી પરથી કાટમાળ અને પથ્થરો પડતાં રસ્તો અવરોધાયો છે. માર્ગ બંધ થયા બાદ વહીવટીતંત્રે સાવચેતીના પગલાંરૂપે યાત્રાળુઓને ગૌરીકુંડમાં રોકી દીધા છે, જેથી કોઈ પણ શ્રદ્ધાળુ જોખમી વિસ્તારમાં આગળ ન વધે. પહાડી વિસ્તારમાં હવામાન અને માર્ગની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વહીવટીતંત્રે યાત્રાળુઓની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપતાં પગપાળા અવરજવર અટકાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.
મળતી માહિતી મુજબ, ચીરબાસા હેલિપેડ પાસે પહાડી પરથી કાટમાળ અને પથ્થરો પડવાને કારણે પગપાળા માર્ગ પર અવરજવર અસુરક્ષિત બની છે. આ માર્ગ પરથી મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ કેદારનાથ ધામ તરફ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં માર્ગ અવરોધાયા બાદ યાત્રાળુઓને આગળ મોકલવું જોખમી બની શકે તેમ હતું. માર્ગ અવરોધાયો હોવાની જાણ થતાં જ વહીવટીતંત્રે સંબંધિત અધિકારીઓ અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન ટીમોને જાણ કરી હતી. ત્યારબાદ માર્ગની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા અને કાટમાળ દૂર કરવા માટે જરૂરી કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી હતી.
કેદારનાથ યાત્રાનો પગપાળા માર્ગ પહાડી ઢોળાવો અને સંવેદનશીલ ભૂપ્રદેશમાંથી પસાર થાય છે. વરસાદ દરમિયાન પહાડો પરથી માટી, નાના-મોટા પથ્થરો અને કાટમાળ નીચે પડવાનું જોખમ વધી જાય છે. ચીરબાસા નજીક પણ કાટમાળ અને પથ્થરો પડવાથી યાત્રાળુઓની અવરજવર પ્રભાવિત થઈ છે. આવી પરિસ્થિતિમાં માર્ગને તાત્કાલિક સુરક્ષિત જાહેર કરી શકાય નહીં, કારણ કે ઉપરથી ફરી પથ્થરો પડવાની આશંકા રહી શકે છે. આથી વહીવટીતંત્રે યાત્રાળુઓને સુરક્ષિત સ્થળોએ રોકવાનો અને માર્ગની સ્થિતિ સામાન્ય ન થાય ત્યાં સુધી આગળ ન વધવા દેવાનો નિર્ણય લીધો છે.
જિલ્લા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અધિકારી નંદન સિંહ રાજવારના જણાવ્યા અનુસાર, ચીરબાસા નજીક કાટમાળ પડ્યા બાદ જિલ્લા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળ (DDMA)ની ટીમ માર્ગ પરથી કાટમાળ અને પથ્થરો દૂર કરવાની કામગીરીમાં જોડાઈ છે. સંબંધિત ટીમો ઘટનાસ્થળની સ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે. માર્ગની સફાઈ અને સુરક્ષાનું મૂલ્યાંકન પૂર્ણ થયા બાદ જ યાત્રાળુઓની અવરજવર ફરી શરૂ કરવામાં આવશે. વહીવટીતંત્રે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે યાત્રા ફરી શરૂ કરવા અંગે અલગથી સૂચના જાહેર કરવામાં આવશે. તેથી શ્રદ્ધાળુઓએ સત્તાવાર સૂચનાઓની રાહ જોવી જોઈએ.
ગૌરીકુંડમાં યાત્રાળુઓને રોકવાનો હેતુ ભીડને જોખમી વિસ્તાર સુધી પહોંચતી અટકાવવાનો છે. જો મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ એકસાથે બંધ માર્ગ તરફ આગળ વધે, તો ત્યાં અવ્યવસ્થા સર્જાઈ શકે છે અને રાહત અથવા સમારકામની કામગીરીમાં પણ મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. તેથી યાત્રાળુઓને વહીવટીતંત્રની મંજૂરી વિના આગળ વધવાનો પ્રયાસ ન કરવા જણાવાયું છે. માર્ગ પર તહેનાત અધિકારીઓ અને પોલીસકર્મીઓની સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી છે, કારણ કે પહાડી માર્ગો પરની પરિસ્થિતિ ટૂંકા સમયમાં બદલાઈ શકે છે.
કેદારનાથ ધામ સુધી પહોંચવા માટે શ્રદ્ધાળુઓએ લાંબી પગપાળા યાત્રા કરવી પડે છે. આ દરમિયાન માર્ગના કેટલાક વિસ્તારોમાં ખરાબ હવામાન અથવા પહાડ પરથી કાટમાળ પડવાને કારણે અવરજવર પ્રભાવિત થઈ શકે છે. ચીરબાસા વિસ્તાર પણ યાત્રામાર્ગનો સંવેદનશીલ હિસ્સો છે. અહીં માર્ગ બંધ થવાથી એવા શ્રદ્ધાળુઓને અસર થાય છે, જેઓ દર્શન માટે ગૌરીકુંડ પહોંચી ચૂક્યા હોય અને આગળ વધવાની તૈયારીમાં હોય. યાત્રા અટકાવવાને કારણે તેમને રાહ જોવી પડી શકે છે, પરંતુ જોખમી પરિસ્થિતિમાં આગળ વધવા કરતાં સુરક્ષિત સ્થળે રોકાવું વધુ જરૂરી છે.
વહીવટીતંત્ર અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગની ટીમો માર્ગની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહી છે. કાટમાળ દૂર કરતી વખતે માર્ગની ઉપર આવેલી પહાડી પરથી ફરી પથ્થરો પડવાની આશંકા છે કે નહીં, તેનું પણ મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે. માત્ર કાટમાળ દૂર થઈ જવાથી માર્ગને સુરક્ષિત ગણી શકાય નહીં. યાત્રાળુઓની અવરજવર પુનઃ શરૂ કરતાં પહેલાં માર્ગની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે, જેથી શ્રદ્ધાળુઓને સુરક્ષિત રીતે આગળ મોકલી શકાય. હવામાન અનુકૂળ બન્યા બાદ અને માર્ગ અવરજવર માટે યોગ્ય હોવાનું જણાયા પછી જ આગળની વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે.
આવી ઘટનાઓ દરમિયાન યાત્રાળુઓએ ધીરજ રાખવી અને ઉતાવળ ટાળવી જરૂરી છે. ઘણા શ્રદ્ધાળુઓ લાંબી મુસાફરી કરીને યાત્રાના પ્રારંભિક પડાવ સુધી પહોંચે છે અને દર્શન માટે આગળ વધવા ઉત્સુક હોય છે. જોકે, વહીવટીતંત્ર દ્વારા માર્ગ બંધ કરવાનો નિર્ણય સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવે છે. બંધ માર્ગ પર પોતાની રીતે આગળ વધવું, કાટમાળ પરથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરવો અથવા પહાડી ઢોળાવની નીચે ઊભા રહેવું જોખમી બની શકે છે. યાત્રાળુઓને સુરક્ષિત સ્થળે રહેવા અને પોલીસ તથા વહીવટીતંત્ર દ્વારા આપવામાં આવતી સૂચનાઓ અનુસાર જ આગળની યાત્રા કરવા જણાવાયું છે.
જિલ્લા ઇમરજન્સી ઓપરેશન સેન્ટર સંબંધિત વિભાગો સાથે સંકલન જાળવી રહ્યું છે. માર્ગ ફરી કાર્યરત થવા અને કેદારનાથ યાત્રા પુનઃ શરૂ કરવા અંગેની માહિતી સત્તાવાર માધ્યમો દ્વારા આપવામાં આવશે. હાલ યાત્રાળુઓ માટે સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે તેઓ ગૌરીકુંડમાં વહીવટીતંત્રની સૂચનાઓનું પાલન કરે અને માર્ગ ખુલ્યો હોવાની પુષ્ટિ થાય તે પહેલાં આગળ વધવાનો પ્રયાસ ન કરે. ચીરબાસા નજીક કાટમાળ અને પથ્થરો દૂર કરવાની તથા માર્ગને સુરક્ષિત બનાવવાની કામગીરી પૂર્ણ થયા બાદ જ પગપાળા યાત્રા પુનઃ શરૂ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવશે.
