હિમાચલ પ્રદેશમાં રહેણાંક વિસ્તારોમાં દીપડાની અવરજવર અંગે ચિંતા વધી રહી છે. સોલનમાં એક દીપડો ઘરના આંગણામાં આરામ કરતો જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે શિમલામાં એક દીપડો રહેણાંક વિસ્તારમાં આવેલા જનરલ સ્ટોર સુધી પહોંચી ગયો હતો. બંને ઘટનાઓના વીડિયો અને માહિતી સામે આવ્યા બાદ સ્થાનિક લોકો સતર્ક થયા છે.
સોલનમાં સામે આવેલા વીડિયોમાં દીપડો એક ઘરના આંગણામાં બેઠેલો જોવા મળે છે. ઘરની આસપાસ માનવ પ્રવૃત્તિ હોવા છતાં તે થોડો સમય ત્યાં જ રહ્યો હતો. વીડિયો બનાવનારા લોકોએ સુરક્ષિત અંતર જાળવી તેની હિલચાલ રેકોર્ડ કરી હતી.
દીપડાને આંગણામાં જોયા બાદ આસપાસના લોકોએ એકબીજાને સતર્ક કર્યા હતા. લોકોએ ઘટનાસ્થળથી અંતર જાળવ્યું અને દીપડાની નજીક જવા કે તેને ભગાડવાનો પ્રયાસ કર્યો નહોતો. સ્થિતિ પર નજર રાખવા માટે વન વિભાગને પણ જાણ કરવામાં આવી હતી.
શિમલામાં પણ દીપડો રહેણાંક વિસ્તાર સુધી પહોંચવાની ઘટના સામે આવી છે. જણાવવામાં આવી રહ્યું છે કે દીપડો એક જનરલ સ્ટોર સુધી પહોંચ્યો હતો. દુકાન અને તેની આસપાસ હાજર લોકોએ તેને જોયા બાદ ત્યાં અફરાતફરી જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી.
ઘટનાની જાણ થતાં આસપાસના લોકો પોતાના ઘરોમાં જતા રહ્યા હતા. લોકોએ બાળકોને બહાર ન જવા દીધા અને દીપડાની હિલચાલ પર નજર રાખી હતી. ઘટનાની માહિતી વન વિભાગને આપવામાં આવી હતી.
સોલન અને આસપાસના વિસ્તારોમાં પહાડી તથા વન વિસ્તારો મોટી સંખ્યામાં આવેલા છે. જંગલોની નજીક આવેલા રહેણાંક વિસ્તારોમાં જંગલી પ્રાણીઓ ઘણી વખત ખોરાક અને પાણીની શોધમાં વસ્તી તરફ આવી શકે છે. દીપડાઓના કિસ્સામાં આ સ્થિતિ લોકો માટે ચિંતાનો વિષય બને છે, કારણ કે તેઓ સામાન્ય રીતે રાત્રિના સમયે વધુ સક્રિય રહે છે.
રહેણાંક વિસ્તારોમાં દીપડાની હાજરીને કારણે લોકો પોતાના બાળકો અને પાળતુ પ્રાણીઓની સુરક્ષાને લઈને ચિંતિત છે. ગ્રામ્ય અને શહેરી સીમા સાથે જોડાયેલા વિસ્તારોમાં લોકો સાંજ બાદ વિશેષ સાવચેતી રાખી રહ્યા છે.
વન્યજીવ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ પહાડી વિસ્તારોમાં જંગલો અને વસ્તી વચ્ચેનું અંતર ઓછું હોવાથી માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષની ઘટનાઓ સામે આવતી રહે છે. જંગલોમાં ખોરાક અથવા પાણીની ઉપલબ્ધતા ઓછી હોય ત્યારે જંગલી પ્રાણીઓ વસ્તી તરફ આવી શકે છે. કચરો અને ખુલ્લામાં મૂકવામાં આવતો ખોરાક પણ ઘણી વખત વન્યજીવોને રહેણાંક વિસ્તારો તરફ આકર્ષિત કરે છે.
દીપડો સામાન્ય રીતે માણસોથી અંતર જાળવવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ તેને જોખમનો અનુભવ થાય અથવા તે ઘેરાઈ જાય તો સ્થિતિ જોખમી બની શકે છે. તેથી નિષ્ણાતો લોકોને દીપડો સામે આવે ત્યારે તેનો પીછો ન કરવા, તેને ઘેરો ન ઘાલવા અને ભીડ એકઠી ન કરવા સલાહ આપે છે.
સોલનની ઘટનામાં પણ દીપડાની આસપાસ ભીડ ન એકઠી કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે. ઘરના આંગણામાં દીપડો દેખાય ત્યારે દરવાજા અને બારીઓ બંધ રાખવા તથા સુરક્ષિત સ્થળે રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. દીપડાને ભગાડવા માટે પથ્થર ફેંકવા અથવા અવાજ કરવાથી સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે.
શિમલામાં જનરલ સ્ટોર સુધી દીપડો પહોંચ્યા બાદ પણ સ્થાનિક લોકોએ સાવચેતી રાખી હતી. દીપડાની હાજરીની માહિતી મળ્યા બાદ લોકોએ આસપાસના રસ્તાઓ પર અવરજવર ઓછી કરી હતી. વિસ્તારમાં વન વિભાગની ટીમો દ્વારા દેખરેખ રાખવામાં આવી હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે રહેણાંક વિસ્તારોમાં દીપડાની અવરજવર અગાઉની સરખામણીએ વધતી જોવા મળી રહી છે. લોકોએ વન વિભાગ પાસે નિયમિત પેટ્રોલિંગ વધારવા અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં દેખરેખ વ્યવસ્થા મજબૂત કરવાની માંગ કરી છે.
દીપડાના રહેણાંક વિસ્તારોમાં આવવાની ઘટનાઓ માત્ર સોલન અને શિમલા પૂરતી મર્યાદિત નથી. હિમાચલ પ્રદેશના અનેક પહાડી જિલ્લાઓમાં જંગલોની નજીક આવેલા ગામો અને નગરોમાં સમયાંતરે દીપડા જોવા મળે છે. આવા કિસ્સાઓમાં વન વિભાગને જાણ કરીને પ્રાણીને સુરક્ષિત રીતે જંગલ તરફ પાછું મોકલવાનો અથવા જરૂર પડે ત્યારે રેસ્ક્યૂ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રકારની ઘટનાઓના વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી ફેલાતા હોવાથી આસપાસના લોકોમાં ભય પણ વધી શકે છે. જોકે, દરેક વખતે દીપડાની હાજરીનો અર્થ હુમલો નથી હોતો, પરંતુ સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
વન વિભાગ તરફથી લોકોને રાત્રિના સમયે એકલા નિર્જન રસ્તાઓ પર જવાનું ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ઘરની આસપાસ પૂરતો પ્રકાશ રાખવા અને પાળતુ પ્રાણીઓને ખુલ્લામાં ન છોડવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. બાળકોને ખાસ કરીને એકલા બહાર મોકલવાથી બચવું જોઈએ.
જો કોઈ વ્યક્તિને દીપડો દેખાય તો તેણે તાત્કાલિક સંબંધિત વન વિભાગ અથવા સ્થાનિક વહીવટીતંત્રને જાણ કરવી જોઈએ. દીપડાનો ફોટો અથવા વીડિયો બનાવવા માટે તેની નજીક જવું જોખમી બની શકે છે. સુરક્ષિત અંતર જાળવવું સૌથી જરૂરી છે.
સોલનમાં ઘરના આંગણામાં દીપડો આરામ કરતો હોવાનો વીડિયો સામે આવવો અને શિમલામાં દીપડો જનરલ સ્ટોર સુધી પહોંચવાની ઘટના માનવ અને વન્યજીવો વચ્ચેના વધતા ટકરાવ અંગેની ચિંતાને ફરી સામે લાવે છે. જંગલોની આસપાસ વધતા બાંધકામ અને વસ્તીના વિસ્તરણને કારણે વન્યજીવોના કુદરતી વિસ્તારો અને માનવ વસાહતો વચ્ચેનું અંતર ઘટી રહ્યું છે.
સ્થાનિક લોકોએ વહીવટીતંત્ર પાસે એવા વિસ્તારોની ઓળખ કરવાની માંગ કરી છે જ્યાં દીપડાની હિલચાલ વારંવાર જોવા મળે છે. આવા વિસ્તારોમાં કેમેરા ટ્રેપ, પેટ્રોલિંગ અને જાગૃતિ અભિયાન વધારવાથી લોકોની સુરક્ષામાં મદદ મળી શકે છે.
હાલમાં બંને ઘટનાઓ બાદ લોકો સતર્ક છે. સોલનમાં આંગણામાં દીપડો દેખાવાનો વીડિયો લોકોમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે, જ્યારે શિમલામાં જનરલ સ્ટોર સુધી દીપડો પહોંચવાથી આસપાસના દુકાનદારો અને સ્થાનિક રહેવાસીઓમાં ચિંતા છે.
લોકોને અપીલ કરવામાં આવી છે કે દીપડો દેખાય ત્યારે ગભરાઈને ભીડ એકઠી ન કરે અને તેને પકડવાનો કે ભગાડવાનો પ્રયાસ ન કરે. વન વિભાગને જાણ કરીને નિષ્ણાતોને સ્થિતિ સંભાળવા દેવી સૌથી સુરક્ષિત રીત છે.
