મધ્ય પ્રદેશમાં અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) માટે 27 ટકા અનામતના મુદ્દે કોંગ્રેસે કાનૂની અને રાજકીય સ્તરે આગળ વધવાની તૈયારી કરી છે. પાર્ટી જબલપુર હાઈકોર્ટના નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારશે. આ ઉપરાંત, સામાજિક સંગઠનોના સહયોગથી સમગ્ર રાજ્યમાં જનજાગૃતિ અભિયાન ચલાવવામાં આવશે. પ્રદેશ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ જીતુ પટવારી આ અભિયાનનું નેતૃત્વ કરશે.
મધ્ય પ્રદેશમાં OBC અનામતનો મુદ્દો ફરી રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. જબલપુર હાઈકોર્ટે 27 ટકા અનામતને અસંવૈધાનિક ઠરાવીને 14 ટકા અનામતની વ્યવસ્થા ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય આપ્યો હતો. કોંગ્રેસ આ નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
કાનૂની કાર્યવાહી સાથે પાર્ટીએ જનસમર્થન એકત્ર કરવાની યોજના પણ બનાવી છે. તેના ભાગરૂપે રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં સામાજિક સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ સાથે સંવાદ કરીને તેમને એક મંચ પર લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
કોંગ્રેસની વ્યૂહરચનામાં સામાજિક સંગઠનોને આગળ રાખવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. પાર્ટી પોતે સીધા આંદોલનનું નેતૃત્વ કરવાને બદલે પછાત વર્ગનાં સંગઠનોને એકત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરશે. આ વ્યૂહરચનાનો હેતુ OBC વર્ગને અનામતના મુદ્દે એક મંચ પર લાવવાની સાથે અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ વર્ગમાં કોઈ એક સામાજિક વર્ગ તરફ વધુ ઝુકાવ હોવાનો સંદેશ ન જાય તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
પ્રદેશ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ જીતુ પટવારી અભિયાનનું નેતૃત્વ કરશે. પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતાઓને પણ અલગ-અલગ વિસ્તારોની જવાબદારી સોંપવામાં આવશે, જેથી અનામતના મુદ્દે વ્યાપક સંવાદ અને જનસમર્થન એકત્ર કરી શકાય.
કોંગ્રેસની યોજના રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં OBC સમાજનાં સંગઠનો અને પ્રતિનિધિઓનો સંપર્ક કરવાની છે. આ માટે નિમાડ, વિંધ્ય અને ગ્વાલિયર-ચંબલ વિસ્તારોમાં વરિષ્ઠ નેતાઓને સક્રિય કરવામાં આવશે.
નિમાડ વિસ્તારમાં પૂર્વ પ્રદેશ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ અરુણ યાદવ અને સચિન યાદવને જવાબદારી સોંપવાની યોજના છે. વિંધ્ય વિસ્તારમાં પૂર્વ મંત્રી કમલેશ્વર પટેલ અને સિદ્ધાર્થ કુશવાહા સક્રિય રહેશે. ગ્વાલિયર-ચંબલ વિસ્તારમાં રાજ્યસભાના સભ્ય અશોક સિંહ સાથે દિનેશ ગુર્જર અને લખન યાદવને જવાબદારી સોંપવામાં આવશે.
આ અભિયાનના માધ્યમથી પાર્ટી સામાજિક સંગઠનોને એક મંચ પર લાવીને અનામતના સમર્થનમાં જનસમર્થન એકત્ર કરવા માગે છે. કોંગ્રેસનો પ્રયાસ આ મુદ્દાને માત્ર કાનૂની કાર્યવાહી સુધી મર્યાદિત રાખવાને બદલે સમગ્ર રાજ્યમાં તેના પર વ્યાપક ચર્ચા કરવાનો છે.
મધ્ય પ્રદેશમાં OBC અનામત 14 ટકાથી વધારીને 27 ટકા કરવાનો નિર્ણય વર્ષ 2019માં તત્કાલીન કમલનાથ સરકારે લીધો હતો. લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં વટહુકમ દ્વારા અનામતમાં આ વધારો કરવામાં આવ્યો હતો.
જોકે, આ નિર્ણયને કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો અને તેની સામે હાઈકોર્ટમાં અનેક અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પણ પહોંચ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે સંબંધિત અરજીઓની એકસાથે સુનાવણી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. કાનૂની વિવાદને કારણે 27 ટકા અનામતનો લાભ સંબંધિત તમામ કેસોમાં એકસમાન રીતે લાગુ થઈ શક્યો નહોતો.
જબલપુર હાઈકોર્ટની ન્યાયમૂર્તિ આનંદ પાઠક અને ન્યાયમૂર્તિ વિનય સરાફની બેન્ચે OBC અનામતને વધારીને 27 ટકા કરવાના નિર્ણયને અસંવૈધાનિક ઠરાવ્યો હતો. અદાલતના જણાવ્યા અનુસાર, અનામતમાં આ વધારાને યોગ્ય ઠરાવવા માટે જરૂરી વિશેષ પરિસ્થિતિઓ અસ્તિત્વમાં નહોતી. નિર્ણય મુજબ, રાજ્યમાં OBC અનામત 14 ટકાની વ્યવસ્થા હેઠળ જ રહેશે.
આ નિર્ણય બાદ કોંગ્રેસ અને વિવિધ સામાજિક સંગઠનોએ કાનૂની લડાઈ આગળ વધારવાની વાત કરી હતી. કેટલાક સંગઠનોએ આ મામલે સરકાર તરફથી કરવામાં આવેલી કાનૂની દલીલો પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા છે.
કોંગ્રેસની વ્યૂહરચનામાં કાનૂની પડકારની સાથે સામાજિક સમીકરણોનું ધ્યાન રાખવાનો પણ સમાવેશ થાય છે. પાર્ટી OBC વર્ગનાં સંગઠનો સાથે સંવાદ વધારીને અનામતના મુદ્દે સમર્થન એકત્ર કરવા માગે છે. સાથે જ અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ વર્ગો વચ્ચે સામાજિક સંતુલન જાળવવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રસ્તાવિત પડકાર અને કોંગ્રેસના જનજાગૃતિ અભિયાન પર નજર રહેશે. વિવિધ વિસ્તારોમાં યોજાનારી બેઠકો, સામાજિક સંગઠનો સાથેનો સંવાદ અને જનસમર્થન એકત્ર કરવાના પ્રયાસો દ્વારા આ મુદ્દે પાર્ટીને રાજ્યમાં કેટલું સમર્થન મળે છે તે સ્પષ્ટ થશે.
