પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં 2021ની નંદીગ્રામ વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન મમતા બેનર્જીને થયેલી પગની ઈજાનો વિવાદ ફરી સામે આવ્યો છે. મુખ્યમંત્રી શુભેન્દુ અધિકારીએ તાજેતરમાં દાવો કર્યો હતો કે તે સમયે મમતા બેનર્જીના પગમાં ફ્રેક્ચર અથવા ડિસલોકેશનનો કોઈ પુરાવો નહોતો. ત્યારબાદ મમતા બેનર્જીના વકીલે તેમના કથિત મેડિકલ રેકોર્ડ જાહેર કરવામાં આવ્યા હોવાના મુદ્દે SSKM હોસ્પિટલ અને સંબંધિત આરોગ્ય અધિકારીઓને કાનૂની નોટિસ મોકલી છે.
આ મામલો હવે માત્ર 2021ની ઈજાની પ્રકૃતિ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી. મુખ્ય પ્રશ્ન એ પણ છે કે પૂર્વ મુખ્યમંત્રીના ખાનગી તબીબી દસ્તાવેજો સંબંધિત સરકારી અધિકારીઓ સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યા અને તેમની મંજૂરી વિના તે જાહેર કેવી રીતે થયા. આ વિવાદે પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી રાજકારણ, મેડિકલ ગોપનીયતા અને સરકારી રેકોર્ડના ઉપયોગ અંગે નવી ચર્ચા ઊભી કરી છે.
3 ઓક્ટોબરે મુખ્યમંત્રી શુભેન્દુ અધિકારીએ દાવો કર્યો હતો કે તેમની પાસે મમતા બેનર્જીની 2021ની ઈજા સાથે સંબંધિત એક મેડિકલ રિપોર્ટ છે. તેમના અનુસાર, 11 માર્ચ 2021ની રેડિયોલોજી રિપોર્ટમાં પગમાં ફ્રેક્ચર અથવા ડિસલોકેશનનો કોઈ પુરાવો નોંધાયો નહોતો. અધિકારીએ આ આધારે આરોપ લગાવ્યો હતો કે વિધાનસભા ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન મમતાની પગની ઈજાને વધારીને રજૂ કરવામાં આવી હતી.
અધિકારીએ એમ પણ કહ્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર આ મામલે નવેસરથી તપાસ કરાવશે. જોકે, કોઈ ચોક્કસ તપાસ સમયે મેડિકલ રિપોર્ટમાં ફ્રેક્ચર ન દેખાવાનો દાવો પોતે જ નિર્ણાયક રીતે સાબિત કરતો નથી કે વ્યક્તિને અન્ય કોઈ ઈજા થઈ નહોતી. ઈજાની સંપૂર્ણ પ્રકૃતિ સમજવા માટે ડોક્ટરોની તપાસ, અન્ય મેડિકલ રિપોર્ટ અને સારવાર સંબંધિત રેકોર્ડ પણ મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે.
આથી હાલના વિવાદમાં રાજકીય દાવાઓ અને તબીબી તારણોને અલગ રીતે જોવાની જરૂર છે.
મમતા બેનર્જીના વકીલ અરકા નાગે SSKM હોસ્પિટલ, બાંગુર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ન્યુરોસાયન્સિસ અને રાજ્ય આરોગ્ય વિભાગ સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓને કાનૂની નોટિસ મોકલી છે. નોટિસમાં કથિત રીતે સ્પષ્ટતા માગવામાં આવી છે કે મમતાના 2021ના મેડિકલ રેકોર્ડ શુભેન્દુ અધિકારી સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યા અને બાદમાં જાહેર કેવી રીતે થયા.
નોટિસમાં એ પણ સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે કે જો દસ્તાવેજો કોઈ સરકારી વિભાગ અથવા તપાસ એજન્સીએ કાયદેસર રીતે મેળવ્યા હતા, તો શું તેમને જાહેર કરવાની મંજૂરી હતી. આ ઉપરાંત, રેકોર્ડ જાહેર કરવા અંગે કોઈ કોર્ટનો આદેશ અસ્તિત્વમાં હતો કે નહીં તે જાણવાની પણ માગ કરવામાં આવી છે.
મમતા તરફથી ઉઠાવવામાં આવેલો મુદ્દો દર્દીની મેડિકલ માહિતીની ગોપનીયતા જાળવવાની જવાબદારી કોની હતી તેના પર કેન્દ્રિત છે.
મામલામાં એક મહત્વપૂર્ણ સવાલ એ પણ છે કે અધિકારી પાસે હોવાનો દાવો કરાયેલો દસ્તાવેજ મૂળ મેડિકલ રેકોર્ડ હતો કે તેની નકલ. મમતા બેનર્જીના વકીલે કથિત રીતે આ મુદ્દે પણ સ્પષ્ટતા માગી છે.
મેડિકલ રેકોર્ડમાં દર્દીની વ્યક્તિગત અને આરોગ્ય સંબંધિત સંવેદનશીલ માહિતી હોય છે. આવા દસ્તાવેજો જાહેર થવા એ માત્ર રાજકીય વિવાદનો વિષય નથી, પરંતુ દર્દીની ગોપનીયતા અને તબીબી વ્યાવસાયિકોની જવાબદારીઓ સાથે જોડાયેલો મુદ્દો પણ બની શકે છે.
હોસ્પિટલ અને આરોગ્ય વિભાગ તરફથી કાનૂની નોટિસ અંગે વિગતવાર સત્તાવાર જવાબ આવ્યા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે દસ્તાવેજો કઈ પ્રક્રિયા હેઠળ બહાર આવ્યા.
આ વિવાદ 10 માર્ચ 2021ની તે ઘટનાથી જોડાયેલો છે, જ્યારે મમતા બેનર્જી નંદીગ્રામમાં વિધાનસભા ચૂંટણી માટે પ્રચાર કરી રહી હતી. તે સમયે તેઓ મુખ્યમંત્રી હોવા ઉપરાંત તૃણમૂલ કોંગ્રેસના ઉમેદવાર પણ હતાં.
મમતાએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે પ્રચાર દરમિયાન ભીડ વચ્ચે તેમને ધક્કો મારવામાં આવ્યો, ત્યારબાદ તેઓ પોતાની કારના ખુલ્લા દરવાજા સાથે અથડાઈ ગયા અને તેમના ડાબા પગમાં ઈજા થઈ. ઘટનાના બાદ તેમને કોલકાતાની SSKM હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.
તે સમયે તેમની ઈજા પશ્ચિમ બંગાળના ચૂંટણી અભિયાનનો મોટો રાજકીય મુદ્દો બની હતી. બાદમાં મમતા પગ પર પ્લાસ્ટર અને વ્હીલચેર સાથે ચૂંટણી પ્રચાર કરતી જોવા મળી હતી. શુભેન્દુ અધિકારી તે ચૂંટણીમાં નંદીગ્રામથી ભાજપના ઉમેદવાર હતા અને તેમણે મમતા બેનર્જીને ચૂંટણીમાં હરાવ્યા હતા. આ કારણે બંને નેતાઓ વચ્ચેના રાજકીય ટકરાવમાં આ મુદ્દો અગાઉથી જ અત્યંત સંવેદનશીલ રહ્યો છે.
2021માં મમતાને SSKM હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા બાદ ડોક્ટરોએ તેમના ડાબા પગ અને પગના ઘૂંટણ પાસેની ઈજાઓ સાથે શરીરના અન્ય ભાગોમાં પણ ઈજા અને દુખાવાની માહિતી આપી હતી. બાદમાં તેમને પ્લાસ્ટર સાથે હોસ્પિટલમાંથી રજા આપવામાં આવી હતી.
તાજેતરના વિવાદમાં શુભેન્દુ અધિકારીએ જે રિપોર્ટનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, તેમાં કથિત રીતે ચોક્કસ રેડિયોલોજી તપાસમાં ફ્રેક્ચર અથવા ડિસલોકેશન ન મળ્યાની વાત કહેવામાં આવી છે. આ દસ્તાવેજને સમગ્ર મેડિકલ રેકોર્ડ અને તે સમયે કરવામાં આવેલી અન્ય તપાસોના સંદર્ભમાં જોવો જરૂરી છે.
આથી માત્ર એક રિપોર્ટના આધારે ઈજાની સંપૂર્ણ પ્રકૃતિ અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ કાઢવા તબીબી દૃષ્ટિએ પણ સાવચેતી જરૂરી છે.
2021ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મમતા બેનર્જીએ ઈજા છતાં વ્હીલચેર પર પ્રચાર કર્યો હતો. આ ઘટનાએ ચૂંટણી અભિયાનને ભાવનાત્મક અને રાજકીય બંને સ્તરે અસર કરી હતી.
અંતે તૃણમૂલ કોંગ્રેસે રાજ્યમાં બહુમતી મેળવી અને મમતા બેનર્જીએ ત્રીજી વખત મુખ્યમંત્રી પદ સંભાળ્યું. જોકે, નંદીગ્રામ બેઠક પર તેમને શુભેન્દુ અધિકારી સામે હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
હવે પાંચ વર્ષ બાદ એ જ ઈજા સાથે સંબંધિત દસ્તાવેજો જાહેર થવા અને તેમના આધારે કરવામાં આવેલા રાજકીય આરોપોએ જૂના ચૂંટણી વિવાદને ફરી ચર્ચામાં લાવ્યો છે.
તૃણમૂલ કોંગ્રેસે શુભેન્દુ અધિકારીના દાવાઓને ફગાવી દીધા છે. પાર્ટીએ તેને રાજકીય રીતે પ્રેરિત પગલું ગણાવ્યું અને આરોપ લગાવ્યો કે પેટાચૂંટણીના માહોલમાં રાજકીય લાભ માટે આ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે.
બીજી તરફ, અધિકારીનું કહેવું છે કે તેમની પાસે રહેલા દસ્તાવેજો તેમના આરોપોને સાબિત કરે છે અને રાજ્ય સરકાર આ મામલે તપાસ કરાવશે. તેમણે સંકેત આપ્યો છે કે મામલા સાથે જોડાયેલા વધુ દસ્તાવેજો સામે આવી શકે છે.
આ રીતે વિવાદ હવે બે સમાંતર સવાલોમાં વહેંચાયો છે—2021માં મમતા બેનર્જીની ઈજા અંગે કરવામાં આવેલા જાહેર દાવાઓ મેડિકલ રેકોર્ડ સાથે મેળ ખાય છે કે નહીં, અને જો સંબંધિત રેકોર્ડ સાચા છે તો તેઓ જાહેર ક્ષેત્રમાં કેવી રીતે પહોંચ્યા?
રાજકીય આરોપોથી અલગ, આ મામલાનું સૌથી સંવેદનશીલ પાસું મેડિકલ ગોપનીયતા છે. કોઈ દર્દીના આરોગ્ય રેકોર્ડમાં ખાનગી અને સંવેદનશીલ માહિતી હોય છે. તેથી સંબંધિત દસ્તાવેજો કોણે મેળવ્યા, કયા અધિકાર હેઠળ મેળવ્યા અને તેમને જાહેર કરવાની મંજૂરી કોણે આપી તે નક્કી કરવું જરૂરી બનશે.
મમતા બેનર્જીની કાનૂની નોટિસે આ સવાલને કેન્દ્રમાં લાવ્યો છે. હોસ્પિટલ અને આરોગ્ય વિભાગે હવે સ્પષ્ટ કરવું પડશે કે રેકોર્ડની સુરક્ષા અને તેના કથિત ખુલાસા અંગે કઈ પ્રક્રિયા અપનાવવામાં આવી હતી.
મામલાની આગળની દિશા મુખ્યત્વે બે બાબતો પર નિર્ભર રહેશે. પ્રથમ, સંબંધિત મેડિકલ રેકોર્ડની પ્રામાણિકતા અને તેનો સંપૂર્ણ સંદર્ભ. બીજું, આ દસ્તાવેજો જાહેર થવાની પરિસ્થિતિઓ.
જો સરકાર અથવા તપાસ એજન્સી 2021ની ઘટનાની નવેસરથી તપાસ કરે છે, તો તેના તારણો રાજકીય દાવાઓ કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. તેવી જ રીતે, જો હોસ્પિટલ અથવા આરોગ્ય વિભાગ સ્પષ્ટ કરે કે મેડિકલ રેકોર્ડ કઈ પ્રક્રિયા મારફતે બહાર આવ્યા, તો મેડિકલ ગોપનીયતા સાથે જોડાયેલો વિવાદ પણ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
હાલમાં એવું કહેવું વહેલું છે કે મમતા બેનર્જીની ઈજા સંપૂર્ણપણે બનાવટી હતી કે વાસ્તવિક. ઉપલબ્ધ જાહેર અહેવાલોમાં શુભેન્દુ અધિકારીનો આરોપ અને મમતા પક્ષની આપત્તિ નોંધાયેલી છે, પરંતુ સમગ્ર વિવાદ પર અંતિમ નિષ્કર્ષ સક્ષમ તપાસ અથવા પ્રામાણિક મેડિકલ રેકોર્ડની વ્યાપક સમીક્ષા બાદ જ કાઢી શકાય.
