બહુજન સમાજ પાર્ટી (બસપા)ના સ્થાપક કાંશીરામની પુણ્યતિથિ નિમિત્તે આજે તેમને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરવામાં આવી રહી છે. બસપાનાં અધ્યક્ષ માયાવતીએ તેમને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરીને તેમના સામાજિક અને રાજકીય યોગદાનને યાદ કર્યું હતું.
લખનઉ: બહુજન સમાજ પાર્ટીનાં પ્રમુખ માયાવતીએ પાર્ટીના સ્થાપક કાંશીરામની પુણ્યતિથિ પર તેમને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી હતી. આ પ્રસંગે તેમણે કાંશીરામના સામાજિક અને રાજકીય યોગદાનને યાદ કરતાં જણાવ્યું હતું કે દલિતો, આદિવાસીઓ, પછાત વર્ગો અને સમાજના અન્ય વંચિત વર્ગોને રાજકીય રીતે સશક્ત બનાવવામાં કાંશીરામે મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. માયાવતીના જણાવ્યા અનુસાર, કાંશીરામના વિચારો અને આંદોલને બહુજન સમાજને પોતાના મતાધિકારની શક્તિ ઓળખવા અને સત્તામાં ભાગીદારી મેળવવા માટે પ્રેરિત કર્યો હતો.
માયાવતીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ પર પોસ્ટ કરીને કાંશીરામને નમન કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સામાજિક અસમાનતા અને જાતિગત ભેદભાવનો સામનો કરી રહેલા લોકોને એકજૂથ કરવા માટે કાંશીરામે પોતાનું જીવન સમર્પિત કર્યું હતું. તેમના પ્રયાસોનો હેતુ વંચિત સમુદાયોને રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ અપાવવા ઉપરાંત તેમનામાં આત્મસન્માન, સ્વાભિમાન અને પોતાના અધિકારો પ્રત્યે જાગૃતિ પેદા કરવાનો પણ હતો.
માયાવતીએ પોતાના સંદેશમાં કાંશીરામને બહુજન સમાજના મસીહા ગણાવતાં જણાવ્યું હતું કે તેમણે સમાજના નબળા વર્ગોને સત્તાની શક્તિ સમજવાનો અને તેનો ઉપયોગ કરવાનો માર્ગ બતાવ્યો હતો. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કાંશીરામનું આંદોલન ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરના સામાજિક ન્યાય, સમાનતા અને આત્મસન્માનના વિચારોને આગળ વધારવાની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ રહ્યું હતું.
બસપા પ્રમુખે જણાવ્યું હતું કે કાંશીરામે એવા લોકોને રાજકીય રીતે સંગઠિત કર્યા હતા, જેઓ લાંબા સમયથી સામાજિક અને આર્થિક અસમાનતાનો સામનો કરી રહ્યા હતા. તેમણે મતાધિકારને પરિવર્તનનું અસરકારક માધ્યમ ગણાવીને વંચિત સમુદાયોને લોકશાહી વ્યવસ્થામાં પોતાની ભાગીદારી મજબૂત કરવા માટે પ્રેરિત કર્યા હતા.
માયાવતીએ પોતાના સંદેશમાં એ બાબત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો કે સામાજિક પરિવર્તન માટે રાજકીય સત્તામાં ભાગીદારી જરૂરી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કાંશીરામના પ્રયાસોએ બહુજન સમાજના લોકોને પોતાની રાજકીય શક્તિ ઓળખવાની અને લોકશાહી પ્રક્રિયામાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવાની તક પૂરી પાડી હતી.
કાંશીરામના રાજકીય આંદોલનનો ઉલ્લેખ કરતાં માયાવતીએ ઉત્તર પ્રદેશમાં પોતાની સરકારોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કાંશીરામના મિશન અને વિચારધારાએ બહુજન સમાજ પાર્ટીને રાજ્યના રાજકારણમાં મજબૂત આધાર પૂરો પાડ્યો હતો. આ રાજકીય સફર દરમિયાન માયાવતી ચાર વખત ઉત્તર પ્રદેશનાં મુખ્યમંત્રી બન્યાં હતાં.
ઉત્તર પ્રદેશ ભારતીય રાજકારણમાં મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. રાજ્યમાં બસપાનું સત્તા સુધી પહોંચવું દલિત રાજકારણ અને સામાજિક પ્રતિનિધિત્વની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ રહ્યો છે. કાંશીરામે બહુજન સમાજને સંગઠિત કરવા અને તેને રાજકીય શક્તિમાં પરિવર્તિત કરવાના ઉદ્દેશથી લાંબા સમય સુધી કામ કર્યું હતું.
માયાવતીએ પોતાના સંદેશમાં જણાવ્યું હતું કે તેમની સરકારોના કાર્યકાળ દરમિયાન સામાજિક પરિવર્તન, જનકલ્યાણ અને વિકાસ સંબંધિત મુદ્દાઓને પ્રાથમિકતા આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કાંશીરામના વિચારોને મહાત્મા જ્યોતિબા ફુલે, નારાયણ ગુરુ, રાજર્ષિ છત્રપતિ શાહુજી મહારાજ અને ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકર જેવા સમાજ સુધારકોના વારસા સાથે પણ જોડ્યા હતા.
માયાવતીએ પોતાના સંદેશમાં સામાજિક સમાનતા, આત્મસન્માન અને આર્થિક મુક્તિના મહત્ત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સમાજ સુધારકોના સંઘર્ષનો હેતુ એવો સમાજ બનાવવાનો હતો, જેમાં દરેક વ્યક્તિને સમાન તકો અને અધિકારો મળી શકે.
ડૉ. આંબેડકરે ભારતીય બંધારણના નિર્માણ અને સામાજિક સમાનતા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. જ્યોતિબા ફુલેએ જાતિગત ભેદભાવ અને સામાજિક અસમાનતા સામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો.
કાંશીરામે આ વિચારોમાંથી પ્રેરણા લઈને રાજકીય સંગઠનના માધ્યમથી વંચિત સમુદાયોની ભાગીદારી વધારવાની દિશામાં કામ કર્યું હતું. બસપાના રાજકારણમાં આ સમાજ સુધારકોના વિચારોનો ઉલ્લેખ આજે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. પાર્ટી પોતાના રાજકીય અને સામાજિક અભિયાનોમાં સમાનતા, પ્રતિનિધિત્વ અને વંચિત વર્ગોના અધિકારોને મુખ્ય મુદ્દા તરીકે રજૂ કરતી રહી છે.
કાંશીરામની પુણ્યતિથિ નિમિત્તે બહુજન સમાજ પાર્ટી દ્વારા વિવિધ જિલ્લાઓમાં શ્રદ્ધાંજલિ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવ્યા હોવાની માહિતી આપવામાં આવી હતી. આ કાર્યક્રમો દરમિયાન પાર્ટીના કાર્યકરો અને સમર્થકોએ કાંશીરામના યોગદાનને યાદ કર્યું હતું.
માયાવતી પણ કાંશીરામની પ્રતિમાને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરીને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાના કાર્યક્રમમાં સામેલ થવાનાં હતાં. આવા પ્રસંગોએ બસપાના નેતાઓ અને કાર્યકરો કાંશીરામના વિચારો, સામાજિક આંદોલન અને રાજકીય વારસાને યાદ કરે છે.
