મેટાએ તેના AI ઇમેજ ફીચરને લઈને વધતા વિવાદ વચ્ચે Instagram પ્લેટફોર્મ પરથી આ સુવિધા પાછી ખેંચવાનો નિર્ણય લીધો છે. યુઝર્સ, કલાકારો અને પ્રાઇવસી નિષ્ણાતોએ આ ફીચરના ડેટા ઉપયોગ અને સંમતિ (Consent) સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા બાદ કંપનીએ આ પગલું ભર્યું છે.
Metaએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેના અન્ય AI ઇમેજ જનરેશન ટૂલ્સ અગાઉની જેમ ઉપલબ્ધ રહેશે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ ફીચરનો હેતુ યુઝર્સને સર્જનાત્મક (Creative) અનુભવ આપવાનો હતો, પરંતુ મળેલા પ્રતિસાદના આધારે તેને હાલ માટે પાછું લેવામાં આવ્યું છે.
Metaએ તાજેતરમાં Instagram પર AI આધારિત ઇમેજ ટૂલ રજૂ કર્યું હતું, જે સર્જનાત્મક કન્ટેન્ટ તૈયાર કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ફીચરની મદદથી યુઝર્સ ટેક્સ્ટ સૂચનાઓ (Prompt) આપીને નવી તસવીરો તૈયાર કરી શકતા હતા, હાલની તસવીરોમાં ફેરફાર કરી શકતા હતા અને AIની મદદથી વિઝ્યુઅલ કન્ટેન્ટ બનાવી શકતા હતા.
આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ફોટો એડિટિંગ, બેકગ્રાઉન્ડ બદલવા, જૂની તસવીરોને વધુ સારી બનાવવા અને વિવિધ ડિજિટલ ડિઝાઇન તૈયાર કરવા જેવા કાર્યો માટે થઈ શકતો હતો. કંપનીનું કહેવું હતું કે આ ફીચર AI આધારિત સર્જનાત્મકતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.
આ ફીચર અંગે સૌથી મોટી આપત્તિ યુઝર્સની સંમતિ (Consent) સંબંધિત મુદ્દે સામે આવી. ટીકાકારોનો દાવો હતો કે ઘણા જાહેર (Public) Instagram એકાઉન્ટ્સને ડિફોલ્ટ રીતે આ ફીચરનો ભાગ બનાવવામાં આવ્યા હતા. તેનો અર્થ એ હતો કે જો કોઈ યુઝર પોતાની જાહેર પોસ્ટ્સને AI ટ્રેનિંગ અથવા સંબંધિત ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ કરાવવા ઇચ્છતો ન હોય, તો તેને જાતે જઈને સેટિંગ્સ બદલવી પડતી હતી.
આ ઉપરાંત, ઘણા યુઝર્સે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે તેમની તસવીરો અથવા પ્રોફાઇલ સંબંધિત સામગ્રીનો AI સિસ્ટમમાં કેવી રીતે ઉપયોગ થઈ શકે તેની સ્પષ્ટ માહિતી તેમને ઉપલબ્ધ નહોતી. જોકે, કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે ખાનગી (Private) એકાઉન્ટ્સ અને ઓછી વયના યુઝર્સના એકાઉન્ટ્સને આ સુવિધાથી બહાર રાખવામાં આવ્યા હતા.
Metaએ પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું કે AI ઇમેજ ફીચરનો હેતુ યુઝર્સને નવો સર્જનાત્મક વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો હતો. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, યુઝર્સની પ્રતિક્રિયાઓ અને મળેલા પ્રતિસાદના આધારે હાલ માટે આ ફીચર પાછું લેવામાં આવ્યું છે. Metaએ એ પણ સંકેત આપ્યો કે ભવિષ્યમાં AI સેવાઓને વધુ પારદર્શક અને યુઝર-કેન્દ્રિત બનાવવા માટે કામ કરવામાં આવશે.
AI અને ડિજિટલ પ્રાઇવસી સંબંધિત મુદ્દાઓ અંગે ભારત સરકાર પહેલેથી જ સતર્ક અભિગમ અપનાવી રહી છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રાલય (MeitY)એ સંકેત આપ્યો છે કે જો આવા પ્રકારના ફીચર અંગે ફરિયાદો પ્રાપ્ત થશે, તો મામલાની સમીક્ષા ભારતીય કાયદાઓ હેઠળ કરવામાં આવશે. તાજેતરના વર્ષોમાં ભારત સરકાર ડીપફેક, AI દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી ખોટી તસવીરો અને ડિજિટલ ઓળખના દુરુપયોગ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર સતત કડક અભિગમ અપનાવતી રહી છે.
Metaના આ AI ફીચર અંગે માત્ર સામાન્ય યુઝર્સ જ નહીં, પરંતુ કલાકારો, સર્જનાત્મક વ્યવસાયિકો અને પ્રાઇવસી અધિકારો સાથે જોડાયેલા અનેક સંગઠનોએ પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. ઘણા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કોઈ વ્યક્તિની તસવીર, અવાજ, ચહેરો અથવા ડિજિટલ ઓળખનો ઉપયોગ AI મોડેલ વિકસાવવા માટે ત્યારે જ કરવો જોઈએ જ્યારે સંબંધિત વ્યક્તિની સ્પષ્ટ મંજૂરી પ્રાપ્ત થઈ હોય. AI ટેકનોલોજીના ઝડપી વિસ્તરણ સાથે વિશ્વભરમાં ડેટા ઉપયોગ, કૉપિરાઇટ અને વ્યક્તિગત ગોપનીયતા અંગેની ચર્ચા સતત તેજ બની રહી છે.
