નેપાળમાં ભારે વરસાદને કારણે પૂર અને ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓથી અનેક વિસ્તારોમાં જનજીવન પ્રભાવિત થયું છે. મુસ્તાંગ જિલ્લામાં રવિવારે વરસાદ દરમિયાન પહાડનો મોટો હિસ્સો તૂટીને કાલીગંડકી નદીમાં પડ્યો હતો. આ ઘટનામાં 14 લોકોનાં મોત થયા છે. ઘટનાના વીડિયોમાં ખડકો, માટી અને કાટમાળનો મોટો હિસ્સો થોડા જ સેકન્ડમાં ઢાળ પરથી નીચે આવતો જોવા મળે છે. ભૂસ્ખલન બાદ મોટી માત્રામાં કાટમાળ નદીમાં જમા થતાં થોડા સમય માટે કાલીગંડકી નદીનો પ્રવાહ પ્રભાવિત થયો હતો.
બીજી તરફ, વધતા પૂરના પાણીમાં નારાયણ નદીના કિનારે બાંધેલું એક ક્રૂઝ શિપ પણ વહી ગયું હતું. દોરડું તૂટ્યા બાદ જહાજ લગભગ 100 મીટર સુધી નદીના તેજ પ્રવાહમાં વહી ગયું અને ત્યારબાદ એક પુલના પિલર સાથે અથડાયું.
નેપાળમાં ભારે વરસાદને કારણે અનેક વિસ્તારોમાં સ્થિતિ ગંભીર રહી છે. રાષ્ટ્રીય આપત્તિ જોખમ ઘટાડા અને વ્યવસ્થાપન પ્રાધિકરણ (NDRRMA) અનુસાર, છેલ્લા 24 કલાકમાં દેશના અલગ-અલગ જિલ્લાઓમાં પૂર, ભૂસ્ખલન અને ભારે વરસાદ સાથે સંબંધિત 272 ઘટનાઓ નોંધાઈ છે.
આ ઘટનાઓમાં કુલ 21 લોકોનાં મોત થયા છે, જ્યારે 4 લોકો લાપતા છે. આ ઉપરાંત 26 લોકો ઘાયલ થયા છે.
આંકડા અનુસાર, આ ઘટનાઓમાં સૌથી વધુ 97 ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓ સામેલ છે. ભૂસ્ખલન સંબંધિત ઘટનાઓમાં 19 લોકોનાં મોત, 4 લોકો લાપતા અને 4 લોકો ઘાયલ થયાની માહિતી સામે આવી છે.
મુસ્તાંગ જિલ્લામાં રવિવારે ભારે વરસાદ દરમિયાન પહાડનો મોટો હિસ્સો તૂટી પડ્યો હતો. ખડકો અને માટીનો ભારે કાટમાળ ઢાળ પરથી નીચે આવ્યો અને સીધો કાલીગંડકી નદીમાં પડ્યો.
ઘટના સાથે જોડાયેલા વાયરલ વીડિયોમાં કાટમાળ ઝડપથી નદી તરફ આવતો જોવા મળે છે. થોડા જ સેકન્ડમાં મોટી માત્રામાં માટી અને ખડકો નદીના વિસ્તારમાં ફેલાઈ ગયા.
આ ઘટનામાં 14 લોકોનાં મોત થયાની માહિતી આપવામાં આવી છે. પહાડી વિસ્તારોમાં સતત વરસાદ દરમિયાન માટી નબળી પડવાથી ભૂસ્ખલનનું જોખમ વધી જાય છે. આવી ઘટનાઓથી રસ્તાઓ, પુલો અને નદી કિનારે આવેલી વસાહતો પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
ભારે વરસાદની અસર નેપાળની નદીઓના જળસ્તર પર પણ જોવા મળી રહી છે. નારાયણ નદીમાં પાણી વધ્યા બાદ નદીના કિનારે બાંધેલું એક ક્રૂઝ શિપ પોતાની જગ્યાએથી છૂટી ગયું હતું.
પૂરના પાણીના દબાણને કારણે જહાજને બાંધતું દોરડું તૂટી ગયું હતું. ત્યારબાદ ક્રૂઝ શિપ લગભગ 100 મીટર સુધી નદીના પ્રવાહ સાથે વહી ગયું.
વહેતા જહાજની એક પુલના પિલર સાથે ટક્કર થઈ હતી. આ ઘટનામાં નદીના વધતા જળસ્તર અને તેજ પ્રવાહના જોખમ સામે આવ્યું છે. પૂરની સ્થિતિમાં નદી કિનારે આવેલા મોટા માળખાં, નૌકાઓ અને અન્ય જળ પરિવહન સાધનોને પણ નુકસાનનું જોખમ વધી જાય છે.
ચિતવન જિલ્લામાં પણ રવિવારે સવારે પૂરના જોખમમાં વધારો થયો હતો. અહીં નારાયણી નદી અને રિઉ નદીનું જળસ્તર જોખમના નિશાનથી ઉપર પહોંચી ગયું હતું.
દેવઘાટમાં નારાયણી નદીનું જળસ્તર 9.23 મીટર નોંધાયું હતું, જ્યારે અહીં જોખમનું નિશાન 9 મીટર છે. એટલે કે નદીનું જળસ્તર જોખમના સ્તરથી ઉપર પહોંચી ગયું હતું.
તે જ રીતે રિઉ નદીનું જળસ્તર 3.92 મીટર સુધી પહોંચ્યું હતું. આ નદી માટે જોખમનું નિશાન 3.8 મીટર નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.
નદીઓના જળસ્તરમાં વધારાને કારણે આસપાસના વિસ્તારોમાં પૂરના જોખમમાં વધારો થયો છે. નદી કિનારે રહેતા લોકો માટે વહીવટીતંત્ર અને સ્થાનિક સ્તરે સતર્કતા જરૂરી બની છે.
ચિતવન જિલ્લામાં સતત વરસાદને કારણે અનેક સ્થળોએ ભૂસ્ખલન અને માટી ધસવાની ઘટનાઓ બની છે. તેના કારણે અનેક માર્ગો અવરોધિત થયા છે.
ભૂસ્ખલનને કારણે રસ્તાઓ પર કાટમાળ જમા થતાં વાહનોની અવરજવર પ્રભાવિત થઈ છે. પહાડી વિસ્તારોમાં આવી ઘટનાઓને કારણે માર્ગ સંપર્ક તૂટી જવાનું જોખમ પણ રહે છે.
નેપાળના કર્ણાલી પ્રાંતમાં પણ ભૂસ્ખલનને કારણે હાઈવે પર વાહનવ્યવહાર પ્રભાવિત થયાની માહિતી સામે આવી છે. રસ્તા પર કાટમાળ આવવાથી વાહનોની અવરજવરમાં અવરોધ ઊભો થયો છે.
નેપાળ લગભગ એક મહિનાની અંદર બીજી વખત ગંભીર પૂર સ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ પહેલાં 26 ઓગસ્ટે ભોટેકોશી નદીમાં પૂર આવ્યું હતું.
આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, તે ઘટનામાં 1,453 લોકોનાં મોત થયા હતા, જ્યારે 5,500થી વધુ લોકો હજુ પણ લાપતા હોવાનું જણાવાયું છે.
અગાઉના પૂર બાદ અનેક વિસ્તારોમાં રાહત અને પુનર્વસનની પડકારો યથાવત હતા. આવી સ્થિતિમાં ફરી ભારે વરસાદ અને પૂર સંબંધિત ઘટનાઓએ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો માટે જોખમ વધાર્યું છે.
નેપાળનો મોટો ભાગ પહાડી અને પર્વતીય ભૂભાગમાં આવે છે. ચોમાસા દરમિયાન લાંબા સમય સુધી થતા ભારે વરસાદથી પહાડી ઢાળોમાં માટી અને ખડકો ખસી પડવાનું જોખમ વધી જાય છે.
મુસ્તાંગમાં પહાડનો હિસ્સો તૂટીને નદીમાં પડવાની અને ચિતવન સહિત અન્ય વિસ્તારોમાં ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓ આ જોખમ દર્શાવે છે. સતત વરસાદ દરમિયાન માર્ગો, પુલો અને નદી કિનારે વસેલા વિસ્તારોમાં વિશેષ સાવચેતી જરૂરી રહે છે.
24 કલાકમાં 272 આપત્તિ સંબંધિત ઘટનાઓ સામે આવ્યા બાદ રાહત અને બચાવ એજન્સીઓ સામે અનેક વિસ્તારોમાં એકસાથે કામગીરી કરવાની પડકારજનક સ્થિતિ છે. ભૂસ્ખલનગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં માર્ગ સંપર્ક અવરોધિત થવાથી રાહત દળો અને જરૂરી સામગ્રીની અવરજવર પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. નદીઓના જળસ્તરમાં વધારા વચ્ચે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો માટે પૂરનું જોખમ પણ યથાવત છે.
નેપાળમાં ચાલુ વરસાદ વચ્ચે મુસ્તાંગ, ચિતવન અને કર્ણાલી સહિત અનેક વિસ્તારોમાંથી સામે આવી રહેલી ઘટનાઓ વચ્ચે પૂર અને ભૂસ્ખલનનું જોખમ યથાવત છે. રાહત અને બચાવ કામગીરી સાથે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં માર્ગ સંપર્ક અને જનસુરક્ષા પુનઃસ્થાપિત કરવી પણ મહત્વપૂર્ણ બની છે.
