ન્યૂ યોર્ક શહેરના નવા ચૂંટાયેલા મેયર જોહરાન મમદાનીએ તિહાડ જેલમાં બંધ વિદ્યાર્થી નેતા ઉમર ખાલિદને એક ખાનગી પત્ર લખ્યું છે. પત્રમાં સમર્થન વ્યક્ત કરવામાં આવ્યું છે અને તે માનવ અધિકાર તથા અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાની ચર્ચા સાથે જોડાઈ ગયું છે.
America: ન્યૂ યોર્ક શહેરના નવા ચૂંટાયેલા મેયર જોહરાન મમદાની દ્વારા તિહાડ જેલમાં બંધ વિદ્યાર્થી નેતા ઉમર ખાલિદને લખવામાં આવેલું એક ખાનગી પત્ર આ દિવસોમાં ચર્ચામાં છે. આ પત્ર માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ધ્યાન આકર્ષી રહ્યું છે પરંતુ ભારતમાં ચાલી રહેલી કાનૂની ચર્ચા, માનવ અધિકાર (human rights) તથા વિચારોની સ્વતંત્રતા (freedom of expression) સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નોને પણ સામે લાવે છે. પત્રનો ભાવનાત્મક સ્વર, તેની ટાઈમિંગ તથા તેની સાથે જોડાયેલી પરિસ્થિતિઓ તેને એક સામાન્ય ઔપચારિક સંદેશથી ક્યાંય આગળ લઈ જાય છે.
જોહરાન મમદાનીનું પત્ર
જોહરાન મમદાનીએ પોતાના પત્રમાં ઉમર ખાલિદ પ્રત્યે સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરી છે. પત્રની શરૂઆત “ડિયર ઉમર” થી થાય છે, જેમાં તેઓ લખે છે કે તેઓને અવારનવાર ઉમરના શબ્દો યાદ આવે છે, ખાસ કરીને તે શબ્દો જે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં કડવાશને પોતાની પર હાવી ન થવા દેવાની શીખ આપે છે.
મમદાનીએ એ પણ લખ્યું કે ઉમરના માતા-પિતાને મળીને તેમને ખૂબ આનંદ થયો અને તેઓ જાણવા માંગતા હતા કે ઉમર એકલા નથી. પત્રનું સૌથી મહત્વનું વાક્ય છે, “અમે બધા તમારા વિશે વિચારી રહ્યા છીએ.” આ પંક્તિ માત્ર વ્યક્તિગત સમર્થન દર્શાવે છે પરંતુ એક વ્યાપક નૈતિક સંદેશ પણ આપે છે.
માતા-પિતા દ્વારા પહોંચાડવામાં આવેલો સંદેશ
આ પત્ર સીધું જેલમાં મોકલવામાં આવ્યું ન હતું. ડિસેમ્બર 2025માં અમેરિકાની મુલાકાત દરમિયાન ઉમર ખાલિદના માતા-પિતા સાહિબા ખાનમ અને સૈયદ કાસિમ રસૂલ ઇલિયાસની મુલાકાત જોહરાન મમદાની સાથે થઈ હતી. તે જ મુલાકાત દરમિયાન મમદાનીએ આ નોટ તેમને સોંપી હતી જેથી તેઓ તેને પોતાના પુત્ર સુધી પહોંચાડી શકે.
આ મુલાકાતની પૃષ્ઠભૂમિ પણ ભાવનાત્મક હતી કારણ કે ઉમરના માતા-પિતા પોતાની સૌથી નાની દીકરીના લગ્ન પહેલાં અમેરિકા ગયા હતા. ત્યાં તેમની એક મોટી દીકરી રહે છે જે લગનમાં સામેલ થઈ શકતી ન હતી. તે જ મુસાફરી દરમિયાન આ મુલાકાત શક્ય બની હતી.
મેયર પદની શપથ લેવાનું સંયોગ
ગુરુવાર 1 જાન્યુઆરીએ, જે દિવસે જોહરાન મમદાનીએ ન્યૂ યોર્ક શહેરના મેયર પદની શપથ લીધી, તે જ દિવસે આ પત્રની તસવીર જાહેર થઈ. ઉમર ખાલિદની સાથી બૂનોજ્યોત્સના લહિરીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ નોટની તસવીર શેર કરી. આ સંયોગ પોતાનામાં પ્રતીકાત્મક માનવામાં આવે છે કારણ કે એક તરફ મમદાની સત્તાના સર્વોચ્ચ પદ પર પહોંચી રહ્યા હતા, તો બીજી તરફ તેમણે સત્તાથી બહાર રાખવામાં આવેલા એક વિચારશીલ કેદીને યાદ કર્યા.
જોહરાન મમદાનીની ઓળખ
34 વર્ષીય જોહરાન મમદાની ન્યૂ યોર્ક શહેરના પહેલા એશિયાઈ અમેરિકન અને મુસ્લિમ મેયર બન્યા છે. તેમની રાજકીય યાત્રાને વિવિધતા (diversity) અને પ્રતિનિધિત્વ (representation)ના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવે છે. મમદાની પહેલાં પણ સામાજિક ન્યાય, જાતિની સમાનતા અને નાગરિક અધિકારો સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર મોખરે રહ્યા છે. એવા સંજોગોમાં તેમનું ઉમર ખાલિદને પત્ર લખવું માત્ર વ્યક્તિગત સહાનુભૂતિ નથી પરંતુ તેમના રાજકીય અને નૈતિક દૃષ્ટિકોણનો પણ વિસ્તાર માનવામાં આવે છે.
ઉમર ખાલિદનો કેસ
ઉમર ખાલિદ 2020ના દિલ્હી રમખાણો સાથે જોડાયેલા એક કેસમાં લાંબા સમયથી ન્યાયિક કસ્ટડીમાં છે. તેમના પર ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ નિવારણ અધિનિયમ (UAPA) હેઠળ આરોપો લગાવવામાં આવ્યા છે. સમર્થકોનું કહેવું છે કે ઉમર એક વિદ્યાર્થી નેતા અને સંશોધક છે, જેમણે હંમેશા લોકશાહી મૂલ્યોની વાત કરી છે.
