રાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર આયોગ (NHRC) એ ભારતીય રેલવેમાં ફક્ત 'હલાલ મીટ' પીરસવાની ફરિયાદ પર સંજ્ઞાન લેતા રેલવે બોર્ડના અધ્યક્ષને નોટિસ જારી કરી છે. આયોગે આ સંબંધમાં બે અઠવાડિયાની અંદર કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી પર વિગતવાર રિપોર્ટ એટલે કે એક્શન ટેકન રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
નવી દિલ્હી: ભારતીય રેલવેની ખાનપાન સેવાઓમાં ફક્ત 'હલાલ મીટ' પીરસવામાં આવતું હોવાના આરોપને લઈને એક મોટો રાષ્ટ્રીય સ્તરનો વિવાદ સામે આવ્યો છે. આ મુદ્દે મળેલી ફરિયાદની નોંધ લેતા, રાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર આયોગ (NHRC) એ રેલવે બોર્ડના અધ્યક્ષને નોટિસ પાઠવી છે અને બે અઠવાડિયામાં વિગતવાર કાર્યવાહી રિપોર્ટ (Action Taken Report – ATR) માંગી છે.
આ મામલો હવે ફક્ત ખાનપાન નીતિ પૂરતો સીમિત નથી રહ્યો, પરંતુ તેને ધાર્મિક સ્વતંત્રતા, સમાન તક અને માનવાધિકાર સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહ્યો છે, જેના કારણે તેની સંવેદનશીલતા અને ગંભીરતા બંને વધી ગઈ છે.
શું છે આખો મામલો?
NHRC ને આપેલી ફરિયાદમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે ભારતીય રેલવેની કેટરિંગ સેવાઓમાં ફક્ત હલાલ પદ્ધતિથી તૈયાર કરાયેલું માંસ જ પીરસવામાં આવે છે. ફરિયાદકર્તાનું કહેવું છે કે તેનાથી હિન્દુ, શીખ અને અનુસૂચિત જાતિ સમુદાયના ગ્રાહકોના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે, કારણ કે તેમની ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક માન્યતાઓ અનુસાર વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવાઈ રહ્યા નથી.
ફરિયાદમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે હલાલ મીટની અનિવાર્યતાના કારણે હિન્દુ, શીખ અને અનુસૂચિત જાતિ વર્ગ સાથે જોડાયેલા માંસના વેપારીઓને રેલવેમાં સપ્લાયનો સમાન અવસર મળી રહ્યો નથી, જેનાથી તેમના આર્થિક અને વ્યાવસાયિક અધિકારો પર પણ અસર પડી રહી છે.
NHRC નું કડક વલણ
ફરિયાદની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને NHRC એ તરત જ આ મામલે સંજ્ઞાન લીધું અને રેલવે બોર્ડના અધ્યક્ષને ઔપચારિક નોટિસ જારી કરી. આયોગે સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યા છે કે રેલવે દ્વારા આ સમગ્ર મામલે અત્યાર સુધી શું પગલાં લેવામાં આવ્યા છે, તેની સંપૂર્ણ જાણકારી બે અઠવાડિયાની અંદર લેખિત સ્વરૂપમાં આયોગને સોંપવામાં આવે. NHRC અનુસાર, આ મામલો ફક્ત ગ્રાહકોની ધાર્મિક સ્વતંત્રતા સાથે જ નહીં, પરંતુ સમાન વ્યાવસાયિક અવસર અને ભેદભાવ રહિતતા જેવા મૂળભૂત માનવાધિકારો સાથે પણ સંબંધિત છે.
આ પહેલી વાર નથી કે રેલવેમાં ફક્ત હલાલ મીટ પીરસવાને લઈને વિવાદ સામે આવ્યો છે. આ પહેલા પણ સામાજિક સંગઠનો અને કેટલાક રાજકીય સમૂહો દ્વારા આના પર સવાલો ઉઠાવવામાં આવતા રહ્યા છે.
જોકે, ભારતીય રેલવે કેટરિંગ એન્ડ ટૂરિઝમ કોર્પોરેશન (IRCTC) એ પહેલા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે કોઈ વિશેષ ધાર્મિક પદ્ધતિને ફરજિયાત કરતું નથી અને કેટરિંગ સેવાઓ નિર્ધારિત નિયમો અને ટેન્ડર શરતો અનુસાર સંચાલિત થાય છે. IRCTC નું કહેવું રહ્યું છે કે હલાલ સર્ટિફિકેશનને લઈને કોઈ સત્તાવાર અનિવાર્યતા નથી, પરંતુ જમીની હકીકતને લઈને વારંવાર ફરિયાદો સામે આવતી રહી છે.
