ઓડિશામાં રાજ્યસભાની ચોથી બેઠક માટે થયેલી ચૂંટણીમાં અણધાર્યો ફેરફાર નોંધાયો, જેમાં ભાજપ સમર્થિત સ્વતંત્ર ઉમેદવાર દિલીપ રેએ બીજા પસંદના મતોથી જીત મેળવી.
ભુવનેશ્વર: ઓડિશામાં રાજ્યસભાની ચાર બેઠકો માટે યોજાયેલી ચૂંટણીમાં ચોથી બેઠક પર પરિણામ અણધાર્યું રહ્યું. સંખ્યાબળના આધારે વિરોધ પક્ષના ઉમેદવારને આગવી સ્થિતિમાં માનવામાં આવી રહ્યા હતા, પરંતુ મતગણતરી દરમિયાન બીજા પસંદના મતોથી ભાજપ સમર્થિત સ્વતંત્ર ઉમેદવાર દિલીપ રેએ જીત મેળવી. ક્રોસ વોટિંગ અને વ્યૂહાત્મક મતદાનના કારણે આખું પરિણામ બદલાયું.
ઓડિશા વિધાનસભામાં તે સમયે બીજેડી, કોંગ્રેસ અને સીપીઆઈ(એમ)ના કુલ 33 વિધાનસભ્યો હતા. આ આધારે વિરોધ પક્ષના સંયુક્ત ઉમેદવારને મજબૂત માનવામાં આવી રહ્યા હતા. ચૂંટણીના ગણિત અનુસાર રાજ્યસભાની એક બેઠક જીતવા માટે 30 વિધાનસભ્યોના મત જરૂરી હતા.
ચોથી બેઠક માટે સંયુક્ત વિરોધ પક્ષના ઉમેદવાર દત્તેશ્વર હોટેને આગવી સ્થિતિ મળી શકે એવી ધારણા હતી. પરંતુ મતદાન દરમિયાન લગભગ 11 વિધાનસભ્યો દ્વારા થયેલી ક્રોસ વોટિંગે સમગ્ર સમીકરણ બદલી નાખ્યું.
મતગણતરીમાં ભાજપના ઉમેદવાર મનમોહન સામલ અને સુજીત કુમારને 35-35 પ્રથમ પસંદના મત મળ્યા, જેમાં બંનેને 3500-3500 મત મૂલ્ય મળ્યું.
બીજેડી ઉમેદવાર સંતૃપ્ત મિશ્રને 31 પ્રથમ પસંદના મત મળ્યા અને તેમનું મત મૂલ્ય 3100 રહ્યું.
સંયુક્ત વિરોધ પક્ષના ઉમેદવાર દત્તેશ્વર હોટે અને ભાજપ સમર્થિત સ્વતંત્ર ઉમેદવાર દિલીપ રેને 23-23 પ્રથમ પસંદના મત મળ્યા, જેમાં બંનેનું મત મૂલ્ય 2300-2300 રહ્યું.
કોઈપણ ઉમેદવાર પાસે જરૂરી મત મૂલ્ય ન હોવાથી બીજા પસંદના મતની ગણતરી કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો, જેના માટે રિટર્નિંગ ઓફિસર સત્યવ્રત રાઉતે સૂચના આપી.
ભાજપના બંને ઉમેદવાર મનમોહન સામલ અને સુજીત કુમારને સમાન પ્રથમ પસંદના મત મળતા પહેલા કોના બીજા પસંદના મત ગણવા તે નક્કી કરવા માટે લોટરીનો ઉપયોગ થયો.
લોટરી દ્વારા પહેલા સુજીત કુમારના બીજા પસંદના મત ગણવાનું નક્કી થયું. તેમની ગણતરી દરમિયાન 13 માન્ય બીજા પસંદના મત દિલીપ રેને મળ્યા, જેના કારણે તેમનું મત મૂલ્ય વધીને 2859 થયું, જે હજુ જીત માટે જરૂરી 2941થી ઓછું હતું.
ત્યારબાદ મનમોહન સામલના બીજા પસંદના મતની ગણતરીમાં દિલીપ રેને ફરી 13 માન્ય મત મળ્યા. આ સાથે તેમનું કુલ મત મૂલ્ય 3418 સુધી પહોંચી ગયું અને તેમણે 2941નો જીતનો આંકડો પાર કર્યો.
દિલીપ રે જીતનો આંકડો પાર કરતા જ બીજેડી ઉમેદવાર સંતૃપ્ત મિશ્રના બીજા પસંદના મત ગણવાની જરૂર રહી નહીં.
ચૂંટણી બાદ મળેલી માહિતી મુજબ ભાજપે આ ચૂંટણી માટે વિશેષ વ્યૂહરચના બનાવી હતી. પાર્ટીના અનેક વિધાનસભ્યોએ પોતાના ઉમેદવારોને પ્રથમ પસંદનો મત આપ્યો અને મર્યાદિત સંખ્યામાં જ બીજા પસંદના મત આપ્યા.
કેટલાક વિધાનસભ્યોએ અન્ય ઉમેદવારોને ચોથો અથવા પાંચમો પસંદ આપ્યો હતો, જેથી બીજા પસંદના મતની ગણતરી દરમિયાન ભાજપ સમર્થિત ઉમેદવારને લાભ મળી શકે.
