નવી દિલ્હી: ભારતની સંસદનું ચોમાસુ સત્ર 2026 આજે, ગુરુવાર, 13 ઓગસ્ટે પૂર્ણ થઈ રહ્યું છે. 20 જુલાઈથી શરૂ થયેલા આ સત્ર માટે લોકસભાના સત્તાવાર કેલેન્ડર મુજબ કુલ 19 બેઠકો નિર્ધારિત કરવામાં આવી હતી. આજે અંતિમ બેઠક સાથે સત્રનું સમાપન થવાનું છે.
ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન વિધેયક સંબંધિત કામગીરી સાથે સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે વિવિધ મુદ્દાઓને લઈને રાજકીય મતભેદ અને ટકરાવ પણ જોવા મળ્યો. વિપક્ષે વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન, પોલીસ કાર્યવાહી અને અન્ય જાહેર મુદ્દાઓ પર સરકાર પાસેથી જવાબની માંગ કરી હતી. બીજી તરફ, રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક ગઠબંધન (NDA) સરકારે જણાવ્યું હતું કે તે નિયમો હેઠળ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા માટે તૈયાર છે અને વિપક્ષે ગૃહની કાર્યવાહી સરળતાથી ચાલે તે માટે સહયોગ કરવો જોઈએ.
સત્ર દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ સાથે જોડાયેલા પ્રદર્શન અને પોલીસ કાર્યવાહીનો મુદ્દો વિપક્ષના મુખ્ય મુદ્દાઓમાં રહ્યો હતો. વિપક્ષી પક્ષોએ આ મામલે સરકાર પાસેથી વિગતવાર જવાબની માંગ કરી હતી અને અનેક પ્રસંગોએ ગૃહમાં આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.
વિપક્ષ સતત કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પાસેથી આ મામલે જવાબની માંગ કરી રહ્યો હતો. સરકાર તરફથી સંકેત આપવામાં આવ્યો હતો કે તે ગૃહમાં પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવા અને જરૂરી પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે તૈયાર છે. સત્રના અંતિમ દિવસે આ મુદ્દે ચર્ચા અથવા ગૃહમંત્રીની પ્રતિક્રિયાની માંગ પણ કરવામાં આવી રહી હતી.
સત્ર દરમિયાન સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે વારંવાર થયેલા ટકરાવની અસર ગૃહની કાર્યવાહીને પણ થઈ હતી. કેટલીક બેઠકોમાં ચર્ચા અને વિરોધને કારણે નિર્ધારિત કામગીરી પ્રભાવિત થઈ હતી. જોકે સરકારે સતત જણાવ્યું હતું કે લોકશાહી વ્યવસ્થામાં ચર્ચા મહત્વપૂર્ણ છે અને તે નિયમો અનુસાર વિપક્ષ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા માટે તૈયાર છે.
ચોમાસુ સત્ર શરૂ થાય તે પહેલાં સરકારે વિવિધ રાજકીય પક્ષોને સંસદની કાર્યવાહી સરળતાથી ચલાવવામાં સહયોગ આપવા અપીલ કરી હતી. સંસદીય કાર્ય મંત્રી કિરણ રિજિજુ દ્વારા આયોજિત સર્વદલીય બેઠકમાં પણ સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જાહેર મહત્વના મુદ્દાઓ પર સંસદીય નિયમો હેઠળ ચર્ચા થઈ શકે છે.
સરકારનું કહેવું હતું કે ગૃહમાં ચર્ચા દ્વારા વિવિધ રાજકીય વિચારોને સામે આવવાની તક મળવી જોઈએ. બીજી તરફ, વિપક્ષે અનેક મુદ્દાઓ પર તાત્કાલિક અને સ્પષ્ટ જવાબની માંગને પોતાની પ્રાથમિકતા ગણાવી હતી.
સંસદના સત્તાવાર રેકોર્ડ અનુસાર, આ સત્ર દરમિયાન અનેક મહત્વપૂર્ણ વિધેયકો અને વિધેયક સંબંધિત દરખાસ્તો પર કામગીરી થઈ હતી. તેમાં કથિત રીતે એન્ટી પેપર લીક સાથે સંબંધિત વિધેયક, સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશોની સંખ્યા સંબંધિત દરખાસ્ત, કેરળના નામમાં ફેરફાર સાથે સંબંધિત વિધેયક અને નેશનલ કો-ઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન સંબંધિત સુધારા વિધેયક જેવી દરખાસ્તોનો સમાવેશ થાય છે.
જોકે સત્ર દરમિયાન કુલ કેટલા વિધેયકોને અંતિમ રીતે મંજૂરી મળી તેની ચોક્કસ સંખ્યા અંગે સત્તાવાર સત્ર-સમાપન અહેવાલની રાહ જોવી જરૂરી છે. કોઈપણ વિધેયકને પસાર થયેલું માનતા પહેલાં લોકસભા અને રાજ્યસભાની વિધેયક સંબંધિત પ્રક્રિયા તથા સંબંધિત સત્તાવાર રેકોર્ડમાં તેની સ્થિતિની પુષ્ટિ જરૂરી છે. તેથી સત્ર દરમિયાન કરવામાં આવેલા “19 વિધેયકો પસાર” જેવા દાવાઓને અંતિમ સત્તાવાર અહેવાલ જાહેર થાય ત્યાં સુધી સાવચેતીપૂર્વક જોવાની જરૂર છે.
સંસદના રેકોર્ડમાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ વિધેયકો હજુ પણ બાકી છે. તેમાં પરિસીમન વિધેયક, 2026નો સમાવેશ થાય છે. દેશના ચૂંટણી અને સંસદીય પ્રતિનિધિત્વ સાથે સંબંધિત સંભવિત ફેરફારોને કારણે આ દરખાસ્ત પર રાજકીય પક્ષો અને રાજ્યોની નજર છે.
આ ઉપરાંત, ફોરેન કન્ટ્રિબ્યુશન (રેગ્યુલેશન) સુધારા વિધેયક, 2026 પણ બાકી રહેલા વિધેયકોની યાદીમાં સામેલ છે. આ દરખાસ્ત વિદેશી યોગદાનના નિયમન સાથે સંબંધિત છે અને ગૃહ મંત્રાલયના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે. વિધેયકના ભવિષ્ય અને સંસદમાં તેની આગળની પ્રક્રિયા અંગેની સ્થિતિ આગામી સમયમાં સ્પષ્ટ થશે.
