નવી દિલ્હીમાં સંસદનું ચોમાસુ સત્ર 13 ઓગસ્ટે સતત નારાબાજી અને ગતિરોધ વચ્ચે સમાપ્ત થયું. લોકસભા અને રાજ્યસભાની કાર્યવાહી અનિશ્ચિતકાળ માટે સ્થગિત કરવામાં આવી. સમગ્ર સત્ર દરમિયાન સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે વિવિધ મુદ્દાઓને લઈને ટકરાવ રહ્યો, જેના કારણે બંને ગૃહોમાં ધારાસભાકીય ચર્ચા અને સામાન્ય કાર્યવાહી પ્રભાવિત થઈ.
સત્રના અંતિમ દિવસોમાં વિપક્ષે દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થીઓના પ્રદર્શન દરમિયાન કથિત લાઠીચાર્જ અને રામ મંદિર સાથે જોડાયેલા ચઢાવામાં કથિત અનિયમિતતાઓનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો. વિપક્ષે માંગ કરી હતી કે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ ગૃહમાં હાજર રહી દિલ્હીની ઘટના અંગે વિગતવાર નિવેદન આપે.
સરકારનું કહેવું હતું કે તે ચર્ચા માટે તૈયાર છે, પરંતુ વિપક્ષ ગૃહની કાર્યવાહી સુચારુ રીતે ચાલવા દઈ રહ્યો નથી.
ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન વિપક્ષી સાંસદોએ અનેક પ્રસંગોએ નારાબાજી અને વિરોધ પ્રદર્શન કર્યા. અંતિમ દિવસે પણ બંને ગૃહોમાં લાંબા સમય સુધી સામાન્ય કાર્યવાહી ચાલી શકી નહોતી.
વિપક્ષે દિલ્હીમાં પ્રદર્શનકારીઓ સામે થયેલી કાર્યવાહી અંગે અમિત શાહ પાસે જવાબ આપવાની માંગ ફરી કરી. કેન્દ્રીય સંસદીય કાર્યમંત્રી કિરણ રિજિજુએ અગાઉ કહ્યું હતું કે ગૃહમંત્રી ગૃહમાં જવાબ આપવા અને ચર્ચામાં ભાગ લેવા માટે તૈયાર છે. તેમનો તર્ક હતો કે વિપક્ષે ગૃહમાં રહી સરકારનો પક્ષ સાંભળવો અને ચર્ચામાં ભાગ લેવો જોઈએ.
બીજી તરફ, વિપક્ષનું કહેવું હતું કે તેની મુખ્ય માંગણીઓ પર સરકારે સમયસર સ્પષ્ટ વલણ અપનાવ્યું નથી. કોંગ્રેસ અને અન્ય વિપક્ષી પક્ષોએ આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર જવાબદારીથી બચી રહી છે.
સત્ર દરમિયાન રામ મંદિર સાથે જોડાયેલા ચઢાવામાં કથિત અનિયમિતતાઓનો મુદ્દો પણ વિપક્ષે ઉઠાવ્યો. વિપક્ષી પક્ષોએ આ મામલે સંસદમાં ચર્ચાની માંગ કરી અને સરકારને સવાલ કર્યા. સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે સહમતી ન બનતા ગતિરોધ ચાલુ રહ્યો. સત્રના અંતિમ તબક્કામાં પણ બંને પક્ષો પોતાના વલણ પર કાયમ રહ્યા.
રાજકીય નિવેદનબાજી વચ્ચે અમિત શાહે કહ્યું કે સરકાર તમામ સવાલોના જવાબ આપવા માટે તૈયાર છે. તેમણે વિપક્ષ પર ચર્ચાથી બચવા અને ગૃહની કાર્યવાહી ખોરવવાનો આરોપ લગાવ્યો. વિપક્ષે આ દાવાને નકારીને કહ્યું કે તે જવાબદારી અને મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટ ચર્ચા ઈચ્છે છે.
વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ ગૃહમંત્રીના વલણ પર પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે વિપક્ષ દિલ્હીની ઘટના સાથે જોડાયેલા સવાલોના સ્પષ્ટ જવાબ ઈચ્છે છે.
સત્રના અંતિમ દિવસે વડાપ્રધાન અને ગૃહમંત્રી બંને ગૃહમાં હાજર રહ્યા. જોકે, હોબાળાને કારણે સામાન્ય ધારાસભાકીય કાર્યવાહી આગળ વધી શકી નહોતી. રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ્’ બાદ કાર્યવાહી સ્થગિત કરવામાં આવી.
કોંગ્રેસ મહાસચિવ કે.સી. વેણુગોપાલે સત્ર દરમિયાન રહેલા ગતિરોધ માટે સરકારને જવાબદાર ઠેરવી. કોંગ્રેસ સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ પણ સરકારની સંસદીય ભાગીદારી અને મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર જવાબ આપવાની રીત અંગે સવાલ કર્યા. બીજી તરફ, સરકારે વિપક્ષ પર જાણપૂર્વક ગૃહની ચર્ચામાં ભાગ ન લેવાનો આરોપ લગાવ્યો.
કિરણ રિજિજુના જણાવ્યા અનુસાર, ધારાસભાકીય કામકાજની દૃષ્ટિએ ચોમાસુ સત્ર સારું રહ્યું અને આ દરમિયાન કુલ 12 વિધેયક પસાર થયા. જોકે, ચર્ચા અને ગૃહની ઉત્પાદકતાના મામલે તેમણે સ્થિતિને સંતોષજનક ગણાવી નહોતી.
સરકાર અનુસાર, લોકસભાની ઉત્પાદકતા લગભગ 19 ટકા, જ્યારે રાજ્યસભાની ઉત્પાદકતા આશરે 39 ટકા રહી. રિજિજુએ કહ્યું કે લોકસભામાં મર્યાદિત વિષયો પર જ વિગતવાર ચર્ચા થઈ શકી અને વિપક્ષના વિરોધને કારણે સામાન્ય ચર્ચા પ્રભાવિત થઈ.
તેમણે વિપક્ષ પર આકરા પ્રહાર કરતા કહ્યું કે તેમના સંસદીય અનુભવમાં આ અસામાન્ય સ્થિતિ છે, જેમાં સરકાર ચર્ચાની ઓફર કરી રહી છે, પરંતુ વિપક્ષ ચર્ચામાં ભાગ લેવાને બદલે વિરોધને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યો છે.
ચોમાસુ સત્ર પહેલાં સરકારની ધારાસભાકીય યોજનાઓમાં Foreign Contribution Regulation Act (FCRA) Amendment Bill અને પરિસીમન સાથે જોડાયેલો પ્રસ્તાવ પણ ચર્ચામાં હતો. જોકે, સત્ર દરમિયાન સતત રહેલા ગતિરોધ વચ્ચે આ મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવો પર અપેક્ષિત પ્રગતિ થઈ શકી નહોતી.
FCRA સુધારા વિધેયકને સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) પાસે મોકલવામાં આવ્યો.
પરિસીમન સંબંધિત પ્રસ્તાવ પર આગળની પ્રક્રિયા હાલ માટે ટળી ગઈ.
