સોમવારથી સંસદનું શિયાળુ સત્ર શરૂ થઈ રહ્યું છે, જેમાં પહેલાથી જ ઘણા મુદ્દાઓ પર સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે ખેંચતાણ જોવા મળી રહી છે. આ ઉપરાંત, સંસદમાં 'વંદે માતરમ્' અને 'જય હિંદ'ને લઈને પણ હંગામો થવાની સંભાવના છે.
બંગાળ રાજકારણ: પશ્ચિમ બંગાળમાં આવતા વર્ષે યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણીની તૈયારીઓ પહેલાથી જ વેગ પકડી રહી છે. ભાજપ અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) બંને પક્ષો વંદે માતરમને લઈને રાજ્યમાં પોતાની રાજકીય સ્થિતિ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. વળી, સોમવારથી શરૂ થતા સંસદના શિયાળુ સત્રમાં પણ બંને પક્ષો સામસામે જોવા મળી શકે છે.
રાજ્યસભા સચિવાલયે 24 નવેમ્બરે જારી કરેલા બુલેટિનમાં સાંસદોને જણાવ્યું છે કે ‘વંદે માતરમ્’ અને ‘જય હિંદ’ જેવા નારા સંસદમાં ન લગાવવામાં આવે. આ આદેશ બાદ રાજકીય વિવાદ વધુ તેજ બન્યો છે. વિપક્ષે ભાજપ સમર્થિત કેન્દ્ર સરકાર પર સ્વતંત્રતાના પ્રતીકોથી અસ્વસ્થ હોવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. બુલેટિનમાં સાંસદોને યાદ અપાવવામાં આવ્યું છે કે ગૃહની કાર્યવાહી દરમિયાન ‘ધન્યવાદ, થેન્ક યુ, જય હિંદ, વંદે માતરમ્’ અથવા કોઈપણ અન્ય પ્રકારના નારા લગાવવા ન જોઈએ. તેનો ઉદ્દેશ્ય ગૃહની ગંભીરતા અને ગરિમા જાળવી રાખવાનો જણાવવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ નિર્દેશને લઈને રાજકીય ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે.
મમતા બેનર્જીએ કેન્દ્ર પર નિશાન સાધ્યું
પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ આ આદેશ પર કેન્દ્ર સરકારને સીધો નિશાન બનાવ્યું. તેમણે કહ્યું,
'અમે જય બાંગ્લા, બાંગ્લામાં બોલીએ છીએ અને વંદે માતરમ્ કહીએ છીએ. આ આપણું રાષ્ટ્રગીત અને આઝાદીનો નારો છે. જે નારાથી આપણા સ્વતંત્રતા સેનાનીઓ લડ્યા, તેની સાથે કોઈ ટકરાશે, તો તે ચૂર-ચૂર થઈ જશે.'
TMC એ તેના જવાબમાં રાજ્યની તમામ સરકારી અને સરકાર દ્વારા સહાયતા પ્રાપ્ત શાળાઓમાં ‘બાંગ્લાર માટી, બાંગ્લાર જોલ’ ગીતના ગાયનને ફરજિયાત કરી દીધું છે. તેને હવે રાજ્યગીતનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે.
ભાજપે 150 વર્ષની ઉજવણી કરી
ભાજપે 7 નવેમ્બરે રાષ્ટ્રગીત વંદે માતરમના 150 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર રાજ્યમાં અનેક સ્થળોએ સામૂહિક ગાયનનું આયોજન કર્યું. પાર્ટીએ તેને બંગાળી સંસ્કૃતિ અને અસ્મિતા સાથે જોડીને રજૂ કર્યું. ઇતિહાસમાં આ ગીત બંકિમચંદ્ર ચટર્જી દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું અને રવીન્દ્રનાથ ટાગોર દ્વારા ગાવામાં આવ્યું હતું. તે માત્ર 1905ના બંગાળ વિભાજનનું પ્રતીક જ ન બન્યું, પરંતુ સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાનીઓનો અવાજ પણ બન્યું.
આ દરમિયાન અલી મદાનીએ કહ્યું કે કોઈપણ નારા કે ગીતને કોઈ ચોક્કસ સમુદાય પર થોપવું ખોટું છે. તેમણે પ્રધાનમંત્રી મોદીના નિવેદન પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે વંદે માતરમના કેટલાક અંશો હટાવવાને વિભાજન સાથે જોડવું ભ્રામક છે. સંસદીય કાર્ય મંત્રી કિરણ રિજિજુએ રવિવારે સર્વપક્ષીય બેઠક બાદ કહ્યું, વંદે માતરમ આપણા સ્વતંત્રતા સંગ્રામનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. બંકિમચંદ્ર ચટર્જીએ તેને 150 વર્ષ પહેલા લખ્યું હતું. આ કોઈ રાજકીય એજન્ડા નથી. જો ચર્ચા કરવાની હોય તો તેને તમામ પક્ષો સમક્ષ ઉઠાવવામાં આવશે.
રાજકીય ટકરાવ
એક દિવસ પહેલા ભાજપ નેતા અમિત માલવિયાએ કોંગ્રેસ અને TMC પર હુમલો કર્યો. તેમણે કહ્યું કે સંસદમાં જારી નિર્દેશને લઈને બંને પક્ષો જે રીતે વિરોધ કરી રહ્યા છે, તે સંપૂર્ણપણે ‘રાજકીય નાટક’ છે. માલવિયાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ નિયમ દાયકાઓથી લાગુ છે અને તે કોઈ સરકાર દ્વારા નહીં, પરંતુ લોકસભા અને રાજ્યસભાના પીઠાસીન અધિકારીઓ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા છે.
ભાજપ તેને ચૂંટણી રણનીતિ તરીકે ઉપયોગ કરીને રાજ્યમાં રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોના સમર્થન અને સાંસ્કૃતિક અસ્મિતાને પોતાના પક્ષમાં કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. જ્યારે, TMC તેને પોતાની ઓળખ અને બંગાળી અસ્મિતાના બચાવ તરીકે રજૂ કરી રહી છે.
