પ્રસાર ભારતીએ D2M બ્રોડકાસ્ટિંગ સિસ્ટમ સંબંધિત વિગતવાર પ્રસ્તાવ માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયને સોંપ્યો છે. દેશના 19થી વધુ શહેરોમાં આ ટેકનોલોજીના પરીક્ષણો ચાલુ છે. સફળ અમલીકરણ પછી આ સિસ્ટમ મોબાઇલ ડેટા અથવા ઇન્ટરનેટ કનેક્શન વિના મોબાઇલ ફોન પર લાઇવ ટીવી, શૈક્ષણિક સામગ્રી અને અન્ય ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
D2M ટેકનોલોજીને અમલમાં મૂકવાની દિશામાં પ્રગતિ નોંધાઈ છે. દેશના 19થી વધુ શહેરોમાં તેના પરીક્ષણો ચાલી રહ્યા છે અને પ્રારંભિક પરિણામોને ઉત્સાહજનક ગણાવવામાં આવ્યા છે. આ ટેકનોલોજીનો મુખ્ય હેતુ ઇન્ટરનેટ અથવા મોબાઇલ ડેટા વિના સીધા મોબાઇલ ઉપકરણો સુધી વીડિયો, લાઇવ ટીવી અને અન્ય ડિજિટલ કન્ટેન્ટ પહોંચાડવાનો છે. તેનાથી દૂરસ્ત વિસ્તારોમાં ડિજિટલ પહોંચ વધારવામાં તેમજ મોબાઇલ નેટવર્ક પર વધતા દબાણને ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
D2M ટેકનોલોજીનું ટ્રાયલ પ્રસાર ભારતી, IIT કાનપુર અને સાંખ્ય લેબ્સના સહયોગથી કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ દેશના 19થી વધુ શહેરોમાં તકનીકી પરીક્ષણો ચાલુ છે. પ્રારંભિક પરીક્ષણોમાં મોબાઇલ ઉપકરણો સુધી સીધું વીડિયો અને અન્ય કન્ટેન્ટ પ્રસારિત કરવું શક્ય હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં, જ્યાં ઇન્ટરનેટ સેવાઓ મર્યાદિત છે અથવા મોબાઇલ ડેટાની કિંમત લોકો માટે પડકારરૂપ છે, ત્યાં આ ટેકનોલોજી ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. સરકાર અને સંબંધિત સંસ્થાઓ તેને ડિજિટલ સમાવીકરણની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માની રહી છે.
![]()
નિષ્ણાતોના મતે D2M ટેકનોલોજીનો સૌથી મોટો લાભ મોટા લાઇવ કાર્યક્રમો દરમિયાન જોવા મળી શકે છે. ક્રિકેટ મેચો, રાષ્ટ્રીય સમારોહો, ચૂંટણી પરિણામો અથવા અન્ય મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમો દરમિયાન લાખો લોકો એકસાથે વીડિયો સ્ટ્રીમિંગનો ઉપયોગ કરે છે, જેના કારણે નેટવર્ક પર દબાણ વધે છે. D2M સિસ્ટમ દ્વારા કન્ટેન્ટ સીધું પ્રસારિત થવાથી વપરાશકર્તાઓને મોબાઇલ ડેટા પર નિર્ભર રહેવું નહીં પડે.
D2M સેવાઓ માટે 470–582 MHz સ્પેક્ટ્રમ બેન્ડના ઉપયોગ અંગે ટેલિકોમ કંપનીઓએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. જિયો, એરટેલ અને તેમની સાથે જોડાયેલા ઉદ્યોગ સંગઠનોનું કહેવું છે કે ભવિષ્યમાં 5G અને 6G નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે આ સ્પેક્ટ્રમની જરૂર પડી શકે છે.
હાલમાં D2M ટેકનોલોજી તમામ મોબાઇલ ફોનમાં ઉપલબ્ધ નહીં હોય. તેનો લાભ માત્ર એવા ઉપકરણોમાં મળશે જે D2M રિસેપ્શનને સપોર્ટ કરે છે. લાવા સહિત અનેક કંપનીઓ આવા ઉપકરણોના વિકાસ પર કામ કરી રહી છે.









