પ્રયાગરાજ કમિશનરેટમાં પોલીસ વ્યવસ્થામાં ફરી એકવાર ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. પોલીસ કમિશનર પીયૂષ મોર્ડિયાએ ચાર આઈપીએસ અધિકારીઓના કાર્યક્ષેત્રમાં ફેરફાર કરીને નવી જવાબદારીઓ સોંપી છે. આ ફેરબદલમાં તાજેતરમાં આગ્રાથી બદલી થઈને પ્રયાગરાજ આવેલા આઈપીએસ અધિકારી સોનમ કુમારને ડીસીપી ગંગાનગરની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. અત્યાર સુધી ડીસીપી ગંગાનગરની જવાબદારી સંભાળતા કુલદીપ સિંહ ગુનાવતને ડીસીપી ક્રાઇમ બનાવવામાં આવ્યા છે. ડીસીપી ક્રાઇમ અને સાયબર ક્રાઇમની જવાબદારી સંભાળતા મનીષ કુમાર શાંડિલ્યને ડીસીપી ટ્રાફિક, લાઇન્સ અને યુપી-112ની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. વારાણસીથી પ્રયાગરાજ આવેલા આઈપીએસ અધિકારી શ્રુતિ શ્રીવાસ્તવને એડિશનલ ડેપ્યુટી પોલીસ કમિશનર સિટી બનાવવામાં આવ્યા છે.
પ્રયાગરાજમાં થયેલા આ વહીવટી ફેરફારની અસર કમિશનરેટની અનેક મહત્વપૂર્ણ પોલીસ શાખાઓ પર પડશે. ગંગાનગર ઝોન જિલ્લામાં મહત્વપૂર્ણ પોલીસ વિસ્તારોમાં સામેલ છે, જ્યારે ગુના અને સાયબર ક્રાઇમની દેખરેખ માટે અલગ જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવી છે. તે જ રીતે ટ્રાફિક, પોલીસ લાઇન્સ અને યુપી-112 જેવી સેવાઓ પણ એક અધિકારી હેઠળ કરવામાં આવી છે. પ્રયાગરાજ જિલ્લા પ્રશાસનની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર પણ ડીસીપી ગંગાનગર, ડીસીપી સિટી, ડીસીપી યમુનાનગર, ટ્રાફિક અને યુપી-112 તેમજ ગુના સંબંધિત પોલીસ જવાબદારીઓનું માળખું નોંધાયેલું છે.
આઈપીએસ સોનમ કુમાર 2016 બેચના અધિકારી છે. ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસની સત્તાવાર પ્રોફાઇલ અનુસાર તેમની વર્તમાન રેન્ક એસપી તરીકે નોંધાયેલી છે અને 19 સપ્ટેમ્બર 2026થી તેમને પ્રયાગરાજ પોલીસ કમિશનરેટમાં ડીસીપીના પદ પર તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. તે પહેલાં તેઓ આગ્રા પોલીસ કમિશનરેટમાં ડીસીપી તરીકે કાર્યરત હતા. રાજ્યમાં 19 સપ્ટેમ્બરે થયેલા મોટા આઈપીએસ ફેરબદલમાં પણ સોનમ કુમારને આગ્રાથી પ્રયાગરાજ મોકલવામાં આવ્યા હોવાની માહિતી સામે આવી હતી.
હવે સોનમ કુમારને ગંગાનગર ઝોનની જવાબદારી મળ્યા બાદ આ વિસ્તારમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા, ગુના નિયંત્રણ, પોલીસિંગ અને સ્થાનિક સ્તરે પોલીસ અધિકારીઓ વચ્ચે સંકલન તેમની મુખ્ય જવાબદારીઓમાં રહેશે. સ્થાનિક અહેવાલ અનુસાર તેમના કાર્યક્ષેત્રમાં સાયબર ક્રાઇમ સંબંધિત કેસોની દેખરેખ પણ રહેશે. ગંગાનગર વિસ્તારમાં ગ્રામ્ય અને ઝડપથી વિકસતા શહેરી વિસ્તારોનું મિશ્રણ હોવાથી અહીં પોલીસિંગની જરૂરિયાતો પણ અલગ પ્રકારની છે.
કુલદીપ સિંહ ગુનાવતને ડીસીપી ગંગાનગરના પદ પરથી હટાવીને ડીસીપી ક્રાઇમની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસની સત્તાવાર પ્રોફાઇલ અનુસાર કુલદીપ સિંહ ગુનાવત 2017 બેચના આઈપીએસ અધિકારી છે અને સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી પ્રયાગરાજ કમિશનરેટમાં ડીસીપીના પદ પર તૈનાત રહ્યા છે. સત્તાવાર રેકોર્ડમાં તેમની પ્રયાગરાજ પોસ્ટિંગની શરૂઆત 10 સપ્ટેમ્બર 2024થી નોંધાયેલી છે.
ડીસીપી ક્રાઇમ તરીકે કુલદીપ સિંહ ગુનાવત હવે ગુના સંબંધિત કેસોની દેખરેખ કરશે. તેમના હેઠળ ક્રાઇમ બ્રાન્ચ અને ગુના સંબંધિત પોલીસ કાર્યવાહીનું મોનિટરિંગ કરવામાં આવશે. સ્થાનિક અહેવાલ અનુસાર તેમને ક્રાઇમની સાથે સાયબર ક્રાઇમ સંબંધિત જવાબદારી પણ સોંપવામાં આવી છે. આ અંતર્ગત પરંપરાગત ગુનાહિત કેસોની સાથે ડિજિટલ માધ્યમથી થતા ગુનાઓ પર પણ પોલીસની દેખરેખ અને તપાસ વ્યવસ્થા તેમના કાર્યક્ષેત્રમાં રહેશે.
પ્રયાગરાજ કમિશનરેટમાં ગુના અને ચૂંટણી સંબંધિત જવાબદારી માટે ડીસીપી સ્તરની અલગ વ્યવસ્થા પણ નોંધાયેલી છે. જિલ્લા પ્રશાસનની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર એડિશનલ ડેપ્યુટી પોલીસ કમિશનર ક્રાઇમ એન્ડ ઇલેક્શનના પદનો ઉલ્લેખ છે. નવી વ્યવસ્થામાં ડીસીપી સ્તરે ક્રાઇમ બ્રાન્ચની દેખરેખ અને વિવિધ પોલીસ એકમો વચ્ચે સંકલન માટે જવાબદારીઓનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે.
મનીષ કુમાર શાંડિલ્યને પણ નવી જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. અત્યાર સુધી ડીસીપી ક્રાઇમ અને સાયબર ક્રાઇમની જવાબદારી સંભાળતા મનીષ કુમાર શાંડિલ્યને ડીસીપી ટ્રાફિક બનાવવામાં આવ્યા છે. તેમના કાર્યક્ષેત્રમાં પોલીસ લાઇન્સ અને યુપી-112ની જવાબદારી પણ રહેશે. આથી ટ્રાફિક વ્યવસ્થાની સાથે ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ સિસ્ટમ અને પોલીસ લાઇન્સ સાથે જોડાયેલા વહીવટી કામકાજની દેખરેખ પણ તેમના કાર્યક્ષેત્રમાં આવશે.
પ્રયાગરાજ જેવા મોટા શહેરમાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થા પોલીસ સામે સતત રહેતી મુખ્ય જવાબદારીઓમાં સામેલ છે. શહેરમાં મુખ્ય બજારો, રેલવે સ્ટેશન, બસ અડ્ડા, ધાર્મિક સ્થળો, યુનિવર્સિટી અને અન્ય વ્યસ્ત વિસ્તારોમાં ટ્રાફિકનું દબાણ રહે છે. આ ઉપરાંત કુંભ અને મોટા ધાર્મિક આયોજનો દરમિયાન પણ પ્રયાગરાજમાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપનમાં પોલીસની ભૂમિકા વધે છે. ડીસીપી ટ્રાફિક તરીકે મનીષ કુમાર શાંડિલ્ય હવે આ વ્યવસ્થાઓની દેખરેખ કરશે.
યુપી-112ની જવાબદારી પણ આ કાર્યક્ષેત્રમાં સામેલ કરવામાં આવી હોવાથી ઇમરજન્સી પોલીસ રિસ્પોન્સ વ્યવસ્થા પર પણ ધ્યાન આપવાનું રહેશે. કોઈ ઘટનાની જાણ થયા બાદ પોલીસનો પ્રતિસાદ, સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશન અને ફિલ્ડ યુનિટ વચ્ચે સંકલન તથા પોલીસ રિસ્પોન્સ સિસ્ટમની દેખરેખ આ વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. પ્રયાગરાજની સત્તાવાર પોલીસ વ્યવસ્થામાં ટ્રાફિક અને યુપી-112 માટે અલગ પદ પણ નોંધાયેલું છે.
આ ફેરબદલમાં આઈપીએસ શ્રુતિ શ્રીવાસ્તવને એડિશનલ ડેપ્યુટી પોલીસ કમિશનર સિટીની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. તેઓ તાજેતરમાં વારાણસીથી બદલી થઈને પ્રયાગરાજ આવ્યા છે. સ્થાનિક અહેવાલ અનુસાર તેમને લાઇન્સ અને ગુના સંબંધિત જવાબદારીઓ પણ સોંપવામાં આવી છે. આ રીતે ચાર અધિકારીઓના કાર્યક્ષેત્રમાં ફેરફાર કરીને કમિશનરેટના ગંગાનગર, ગુના, ટ્રાફિક અને સિટી વિસ્તાર સાથે જોડાયેલા કામકાજ માટે નવી જવાબદારીઓ નક્કી કરવામાં આવી છે.
આ ફેરફાર એવા સમયે થયો છે જ્યારે સપ્ટેમ્બરમાં ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ વિભાગમાં મોટા સ્તરે આઈપીએસ અધિકારીઓની બદલી કરવામાં આવી હતી. 19 સપ્ટેમ્બરે રાજ્યમાં 35 આઈપીએસ અધિકારીઓની બદલી કરવામાં આવી હતી. તેમાં પોલીસ કમિશનરેટ, જિલ્લાઓ અને પોલીસની વિવિધ શાખાઓ સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓ સામેલ હતા. આ જ ફેરબદલમાં સોનમ કુમારને આગ્રાથી પ્રયાગરાજમાં ડીસીપીના પદ પર મોકલવામાં આવ્યા હતા.
તે વ્યાપક ફેરબદલમાં પ્રયાગરાજના ડીસીપી નીરજ કુમાર પાંડેને પોલીસ હેડક્વાર્ટર પ્રયાગરાજમાં એસપી બનાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે સોનમ કુમારને પ્રયાગરાજ કમિશનરેટમાં ડીસીપીની જવાબદારી આપવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત શ્રુતિ શ્રીવાસ્તવને પણ પ્રયાગરાજ કમિશનરેટમાં એડિશનલ પોલીસ કમિશનરના પદ પર મોકલવામાં આવ્યા હોવાની માહિતી સામે આવી હતી.
પ્રયાગરાજમાં આ પહેલાં પણ પોલીસ પ્રશાસનના સ્તરે અનેક ફેરફારો થયા છે. સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં કમિશનરેટની ચારેય એસઓજી ટીમોને વિઘટિત કરવામાં આવી હતી અને કુલ 44 પોલીસકર્મીઓને આ ટીમોમાંથી હટાવીને સંબંધિત ડીસીપી સમક્ષ રિપોર્ટ કરવા માટે સૂચના આપવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ હવે આઈપીએસ અધિકારીઓના કાર્યક્ષેત્રમાં આ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. જોકે બંને નિર્ણયોને સીધી રીતે જોડવા માટે સત્તાવાર રીતે કોઈ કારણ સામે આવ્યું નથી.
નવી વ્યવસ્થામાં ગંગાનગર, ક્રાઇમ અને ટ્રાફિક જેવા અલગ-અલગ મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોની કમાન અલગ અધિકારીઓને સોંપવામાં આવી છે. પોલીસ કમિશનરેટ વ્યવસ્થામાં જવાબદારીઓના આ પ્રકારના વિભાજન બાદ અધિકારીઓ પોતાના-પોતાના ક્ષેત્ર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આ ફેરફારોની અસર પોલીસની કામગીરી, ગુના નિયંત્રણ, ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન અને ફરિયાદોના નિકાલના સ્તરે કેવી રીતે જોવા મળે છે તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.
પ્રયાગરાજ પોલીસની સત્તાવાર વ્યવસ્થા અનુસાર જિલ્લામાં ડીસીપી સિટી, ડીસીપી ગંગાનગર, ડીસીપી યમુનાનગર અને અન્ય પોલીસ અધિકારીઓના સ્તરે વિસ્તારવાર જવાબદારીઓ નક્કી કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ટ્રાફિક અને યુપી-112 તથા ગુના સંબંધિત પદો પણ અલગથી નિર્ધારિત છે. નવી તૈનાતી બાદ આ પદો પરના અધિકારીઓ વચ્ચેનું સંકલન આગામી દિવસોમાં કમિશનરેટની પોલીસિંગ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
હાલમાં મુખ્ય ફેરફાર એ છે કે સોનમ કુમારને ગંગાનગર, કુલદીપ સિંહ ગુનાવતને ક્રાઇમ અને મનીષ કુમાર શાંડિલ્યને ટ્રાફિકની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. જ્યારે શ્રુતિ શ્રીવાસ્તવને એડિશનલ ડેપ્યુટી પોલીસ કમિશનર સિટીની જવાબદારી આપવામાં આવી છે. અધિકારીઓના કાર્યક્ષેત્રમાં આ ફેરફાર 29 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સામે આવ્યો છે અને પ્રયાગરાજ કમિશનરેટની સત્તાવાર વ્યવસ્થામાં સંબંધિત પદોની હાજરી પણ નોંધાયેલી છે.
