રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં શુક્રવારે છત્તીસગઢના બસ્તર વિસ્તારથી આવેલા 209 સભ્યોના જનજાતીય પ્રતિનિધિમંડળનું વિશેષ સન્માન કરવામાં આવ્યું. આ પ્રથમ પ્રસંગ હતો જ્યારે બસ્તરની પરંપરાગત જનજાતીય સંસ્કૃતિ, લોક પરંપરાઓ અને સામાજિક નેતૃત્વ વ્યવસ્થાનું દેશના સર્વોચ્ચ સંવિધાનિક પરિસરમાં આટલા વ્યાપક સ્તરે પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું. આ અવસરે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂએ પ્રતિનિધિમંડળના સભ્યોનું સ્વાગત કર્યું અને સ્વયં ભોજન પીરસીને તેમનું સન્માન કર્યું.
રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં યોજાયેલા આ વિશેષ કાર્યક્રમમાં બસ્તર પંડુમ-2026ના વિજેતા પ્રતિભાગીઓ, પરંપરાગત જનજાતીય નેતૃત્વ વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલા માંઝી અને ચાલકી, પદ્મશ્રી સન્માનિત વ્યક્તિઓ, જનપ્રતિનિધિઓ તથા વરિષ્ઠ વહીવટી અધિકારીઓએ ભાગ લીધો. કાર્યક્રમ દ્વારા બસ્તરની સાંસ્કૃતિક વારસાને રાષ્ટ્રીય મંચ મળ્યો તેમજ ભારતની વિવિધતા અને સમાવીશક લોકશાહી પરંપરાઓને પણ ઉજાગર કરવામાં આવી.
કાર્યક્રમ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂએ મહેમાનોના સન્માનમાં યોજાયેલા વિશેષ ભોજનમાં સ્વયં ભોજન પીરસ્યું. તેમણે પ્રતિનિધિમંડળના સભ્યો સાથે અનૌપચારિક વાતચીત કરી અને બસ્તરની લોક પરંપરાઓ, કલા, સંસ્કૃતિ અને સામાજિક માળખા વિશે માહિતી મેળવી.
રાષ્ટ્રપતિએ કલાકારો, શિલ્પકારો અને પરંપરાગત જનજાતીય પ્રતિનિધિઓની પ્રશંસા કરતાં જણાવ્યું કે ભારતની સાંસ્કૃતિક વિવિધતા તેની સૌથી મોટી શક્તિ છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે જનજાતીય સમુદાયોની વારસા અને જ્ઞાન પરંપરા દેશની સાંસ્કૃતિક ઓળખનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
મુખ્યમંત્રી વિષ્ણુદેવ સાયના આગ્રહ પર રાષ્ટ્રપતિ મુર્મૂએ ભવિષ્યમાં બસ્તર દશેરા અને બસ્તર પંડુમ જેવા સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે બસ્તર દશેરાની પરંપરાઓ અને તેની સાથે જોડાયેલી સાંસ્કૃતિક આસ્થાઓ તેમને હંમેશા આકર્ષિત કરતી રહી છે. રાષ્ટ્રપતિએ વધુમાં જણાવ્યું કે તેમનો જનજાતીય સમાજ સાથે ગાઢ વ્યક્તિગત સંબંધ છે.
તેમણે કહ્યું કે માંઝી સમુદાય તેમના માટે પરિવાર સમાન છે અને તેમના પોતાના પરિવારનો પણ આ પરંપરા સાથે સંબંધ રહ્યો છે.
રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં બસ્તરના 209 સભ્યોના જનજાતીય પ્રતિનિધિમંડળનું સન્માન, રાષ્ટ્રપતિ મુર્મૂએ સ્વયં ભોજન પીરસ્યું
પોતાના સંબોધનમાં રાષ્ટ્રપતિ મુર્મૂએ જણાવ્યું કે બસ્તર પંડુમ જેવા કાર્યક્રમો ભારતની સમૃદ્ધ જનજાતીય સંસ્કૃતિ, લોકકલા અને પરંપરાગત જ્ઞાનને રાષ્ટ્રીય તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ અપાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે આવા સાંસ્કૃતિક ઉત્સવો યુવાનોને પોતાની મૂળ પરંપરા અને વારસા સાથે જોડે છે તેમજ પર્યટન, સ્થાનિક રોજગાર અને પ્રાદેશિક વિકાસને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે.
રાષ્ટ્રપતિએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે બસ્તરના કલાકારો, શિલ્પકારો અને યુવાનો પોતાની સાંસ્કૃતિક ઓળખ જાળવી રાખીને દેશના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપતા રહેશે.
રાષ્ટ્રપતિએ બસ્તર વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા વિકાસ કાર્યોની પણ પ્રશંસા કરી. તેમણે જણાવ્યું કે શિક્ષણ, માર્ગ, વીજળી અને પીવાના પાણી જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓના વિસ્તરણ સાથે વિસ્તારમાં સકારાત્મક પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, સ્થાનિક સમુદાયોની ભાગીદારી અને સરકારી પ્રયાસોના કારણે બસ્તર શાંતિ, વિકાસ અને સમૃદ્ધિ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.
તેમણે માંઝી અને ચાલકી જેવા પરંપરાગત સામાજિક નેતાઓની ભૂમિકાને પણ મહત્વપૂર્ણ ગણાવી, જે સમાજ અને વહીવટ વચ્ચે સંવાદનું સશક્ત માધ્યમ બની સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો અને પરંપરાઓના સંરક્ષણમાં યોગદાન આપી રહ્યા છે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા પ્રધાન અમિત શાહે જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં બસ્તરના પરંપરાગત વેશભૂષામાં આટલા મોટા જનજાતીય પ્રતિનિધિમંડળની હાજરી ભારતની સાંસ્કૃતિક વિવિધતાનું ઉદાહરણ છે. તેમણે તેને ગૌરવની ક્ષણ ગણાવી. મુખ્યમંત્રી વિષ્ણુદેવ સાયે જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં બસ્તરની સંસ્કૃતિનું થયેલું આ સન્માન સમગ્ર છત્તીસગઢ માટે ગૌરવનો વિષય છે.
તેમણે જણાવ્યું કે બસ્તર આજે શાંતિ, વિકાસ અને સાંસ્કૃતિક પુનર્જાગરણની નવી ઓળખ સાથે આગળ વધી રહ્યો છે અને આવા અવસરોથી વિસ્તારની સાંસ્કૃતિક વારસાને રાષ્ટ્રીય તથા વૈશ્વિક સ્તરે નવી ઓળખ મળે છે.
આ અવસરે મુખ્યમંત્રી વિષ્ણુદેવ સાયે રાષ્ટ્રપતિને બસ્તરની પ્રસિદ્ધ ‘ઝિટકૂ-મિટકી’ કલાકૃતિ ભેટ આપી. અંદાજે 300 વર્ષ જૂની લોકગાથા પર આધારિત આ સ્મૃતિચિહ્ન પ્રેમ, સમર્પણ, ત્યાગ અને સામાજિક સૌહાર્દનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. બસ્તરની લોકમાન્યતાઓમાં ઝિટકૂ અને મિટકીને વિશેષ સન્માન પ્રાપ્ત છે અને તેમની કથા આજે પણ વિસ્તારની સાંસ્કૃતિક ઓળખનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે.
