પંજાબમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા ભાજપ અને શિરોમણી અકાલી દળ વચ્ચે ગઠબંધનને લઈને અટકળો અને મતભેદો તેજ બન્યા છે. પંજાબ ભાજપના કેટલાક વરિષ્ઠ નેતાઓ ઈચ્છે છે કે ફેબ્રુઆરી 2027માં પ્રસ્તાવિત વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા જ રાજ્યમાં ભાજપ-શિઅદનું ગઠબંધન જાહેર કરી દેવામાં આવે.
ચંદીગઢ: પંજાબના રાજકારણમાં ફરી એકવાર ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) અને શિરોમણી અકાલી દળ (SAD) ના સંભવિત ગઠબંધનને લઈને ચર્ચાઓ તેજ બની છે. 2020 માં ખેડૂત આંદોલન દરમિયાન તૂટેલા આ જૂના રાજકીય સંબંધો ફરીથી જોડાવાની અટકળોએ પંજાબના રાજકીય વર્તુળોમાં હલચલ મચાવી દીધી છે.
જ્યાં ભાજપના એક જૂથનું માનવું છે કે 2027 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં જીત માટે અકાલી દળ સાથે ગઠબંધન જરૂરી છે, ત્યાં પાર્ટીનું બીજું જૂથ આ વિચારનો ખુલ્લો વિરોધ કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, હવે આ મુદ્દે અંતિમ નિર્ણય ભાજપ હાઈકમાન્ડના હાથમાં માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ભાજપમાં બે મત, હાઈકમાન્ડના પક્ષમાં નિર્ણય
પંજાબ ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને પૂર્વ મુખ્યમંત્રી કેપ્ટન અમરિંદર સિંહ તથા પ્રદેશ અધ્યક્ષ સુનીલ જાખડ ખુલ્લેઆમ અકાલી દળ સાથે ગઠબંધનની હિમાયત કરી ચૂક્યા છે. કેપ્ટન અમરિંદર સિંહનું કહેવું છે કે વર્તમાન રાજકીય પરિસ્થિતિઓમાં શિઅદ વિના ભાજપ માટે માત્ર 2027 જ નહીં, પરંતુ 2032 સુધી પણ રાજ્યમાં સત્તા હાંસલ કરવી અત્યંત મુશ્કેલ છે.
સુનીલ જાખડ પણ અનેક મંચો પરથી કહી ચૂક્યા છે કે પંજાબના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં અકાલી દળની પકડ હજુ પણ મજબૂત છે, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં ભાજપનો જનાધાર વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, બંને પક્ષોનું ગઠબંધન એકબીજાની શક્તિને પૂરક બનાવી શકે છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે કેપ્ટન અને જાખડ બંને અગાઉ કોંગ્રેસ સાથે સંકળાયેલા હતા અને બાદમાં ભાજપમાં જોડાયા. હવે તેઓ પોતાના અનુભવના આધારે ભાજપના કેન્દ્રીય નેતૃત્વને એ સમજાવવામાં લાગેલા છે કે શિઅદના સહયોગથી જ પંજાબમાં સત્તાનો માર્ગ સરળ બની શકે છે.
ભાજપનો બીજો જૂથ એકલા ચૂંટણી લડવાના પક્ષમાં
બીજી તરફ, ભાજપની અંદર એક મજબૂત વર્ગ એવો પણ છે જે એકલા હાથે ચૂંટણી લડવાની વ્યૂહરચના પર ભાર મૂકી રહ્યો છે. આ જૂથમાં કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી રવનીત સિંહ બિટ્ટુ, કાર્યકારી પ્રદેશ અધ્યક્ષ અશ્વિની શર્મા અને ઘણા જૂના ભાજપના નેતાઓ શામેલ છે. તાજેતરમાં ચંદીગઢ સ્થિત ભાજપના પ્રદેશ મુખ્યાલયમાં યોજાયેલી એક બેઠકમાં અશ્વિની શર્માએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભાજપ આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી એકલા લડશે અને હાલમાં અકાલી દળ સાથે ગઠબંધનનો કોઈ પ્રસ્તાવ નથી.
રવનીત બિટ્ટુનું પણ કહેવું છે કે પંજાબમાં ભાજપનો જનાધાર સતત વધી રહ્યો છે અને હવે પાર્ટીને કોઈ સહયોગીના ટેકાની જરૂર નથી. પાર્ટી સૂત્રો અનુસાર, આ મામલે ઉતાવળમાં કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવશે નહીં અને અંતિમ નિર્ણય ભાજપ હાઈકમાન્ડ જ કરશે.
શિઅદની બદલાયેલી સ્થિતિ અને ગઠબંધનની મજબૂરી
શિરોમણી અકાલી દળ એક સમયે પંજાબના રાજકારણમાં અત્યંત પ્રભાવશાળી શક્તિ રહ્યું છે. 1969 પછીથી આ દળે પંથક રાજનીતિ અને ગ્રામીણ સમર્થનના આધારે રાજ્યમાં અત્યાર સુધી સાત વાર સરકાર બનાવી છે. જોકે, તાજેતરના વર્ષોમાં શિઅદને સતત રાજકીય આંચકા લાગ્યા છે. 2022 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પાર્ટી માત્ર ત્રણ બેઠકો પર સમેટાઈ ગઈ હતી.
ત્યારબાદ શિઅદ આંતરિક કલહ અને વિભાજનનો શિકાર બન્યું. તાજેતરમાં પાર્ટીની અંદર વિભાજન પછી એક નવું સંગઠન 'શિરોમણી અકાલી દળ (પુનર સુરજીત)' પણ સામે આવી ચૂક્યું છે. આવી પરિસ્થિતિઓમાં, શિઅદ માટે ભાજપ સાથે ગઠબંધન રાજકીય મજબૂરી બનતું જઈ રહ્યું છે જેથી તે ફરીથી પ્રાસંગિક ભૂમિકામાં પાછું ફરી શકે.
કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટીમાં વધી બેચેની
ભાજપ-શિઅદના સંભવિત ગઠબંધનની ચર્ચાઓથી રાજ્યની સત્તાધારી આમ આદમી પાર્ટી (AAP) અને વિરોધ પક્ષ કોંગ્રેસમાં સ્પષ્ટ બેચેની જોવા મળી રહી છે. તાજેતરમાં પંજાબના નાણા મંત્રી હરપાલ સિંહ ચીમાએ પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને અકાલી-ભાજપ શાસનના 2007 થી 2017 ના કાર્યકાળ પર સવાલો ઉભા કર્યા. તેમણે કહ્યું કે પંજાબની જનતા તે સમયગાળો જોઈ ચૂકી છે અને હવે ફરીથી તે જ શાસનને સ્વીકારશે નહીં.
તેમ જ, કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય અને AICC સચિવ પરગટ સિંહે પણ ભાજપ-અકાલી ગઠબંધનની સંભાવના પર ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે બંને પક્ષોની વિચારધારાઓ એકબીજાથી અલગ છે. તેમના મતે, ભાજપ કેન્દ્રીકરણની નીતિ પર ચાલે છે જ્યારે શિઅદ એક પ્રાદેશિક પક્ષ છે, આવી સ્થિતિમાં બંનેનું તાલમેલ લાંબા સમય સુધી ટકી શકતું નથી.
2027 ની ચૂંટણી પહેલા ભાજપનો નિર્ણય મહત્ત્વનો રહેશે
પંજાબમાં 2027 ની વિધાનસભા ચૂંટણી હજુ દૂર છે, પરંતુ રાજકીય બિસત અત્યારથી જ બિછાવાની શરૂ થઈ ચૂકી છે. ભાજપ જ્યાં રાજ્યમાં પોતાના સંગઠનને મજબૂત કરવામાં વ્યસ્ત છે, ત્યાં શિઅદ પોતાના અસ્તિત્વને બચાવવા માટે નવા રાજકીય વિકલ્પો શોધી રહ્યું છે. હવે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું ભાજપ પોતાના જૂના સહયોગી અકાલી દળ સાથે ફરીથી રાજકીય સંબંધ જોડશે કે પંજાબમાં એકલા ચૂંટણી લડવાનું જોખમ ઉઠાવશે. આ નિર્ણય પર માત્ર રાજ્યની સત્તાનું ચિત્ર જ નહીં, પરંતુ કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટીની ચૂંટણીલક્ષી વ્યૂહરચના પણ નિર્ભર રહેશે.
હાલમાં રાજકીય સંકેતો એ જ દર્શાવે છે કે BJP-SAD ગઠબંધનની શક્યતાઓ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ નથી, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય ભાજપ હાઈકમાન્ડની વ્યૂહરચના અને 2024 ની લોકસભા ચૂંટણી પછી બનનારા રાજકીય સમીકરણો પર નિર્ભર રહેશે.
