પૂર્વાંચલ એક્સપ્રેસ-વે પર સર્વિસ રોડની માંગ ફરી એકવાર ઉઠી છે. સ્થાનિક લોકો અને જનપ્રતિનિધિઓની પહેલ બાદ ઉત્તર પ્રદેશ એક્સપ્રેસવે ઔદ્યોગિક વિકાસ પ્રાધિકરણ (યૂપીડા)એ અંબેડકરનગરના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ પાસેથી જમીન સંબંધિત રિપોર્ટ માંગ્યો છે.
સુલ્તાનપુરના બે ભાજપ ધારાસભ્યોએ અગાઉ યૂપીડાને પત્ર મોકલીને સર્વિસ રોડની જરૂરિયાતનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. હવે યૂપીડાએ જમીનની ઉપલબ્ધતા અને સંબંધિત માહિતી માંગ્યા બાદ આ માંગ આગળ વધવાની શક્યતા ઊભી થઈ છે.
પૂર્વાંચલ એક્સપ્રેસ-વે બન્યા બાદ પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશના અનેક જિલ્લાઓ વચ્ચે આવાગમન સરળ બન્યું છે. જોકે, એક્સપ્રેસ-વે સાથે જોડાયેલા ગામો અને સ્થાનિક વસ્તી માટે અનેક સ્થળોએ મુખ્ય માર્ગ સુધી પહોંચવું હજુ પણ પડકારરૂપ છે. એક્સપ્રેસ-વે પર નિર્ધારિત પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના બિંદુઓ હોવાથી આસપાસના ગ્રામ્ય વિસ્તારોના લોકોને ઘણી વખત લાંબું અંતર કાપવું પડે છે.
આ સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને સ્થાનિક સ્તરે સર્વિસ રોડની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. લોકોનું કહેવું છે કે સર્વિસ રોડ બનવાથી એક્સપ્રેસ-વેની આસપાસ વસેલા ગામો અને સ્થાનિક બજારો વચ્ચે સંપર્ક વ્યવસ્થા સુધરી શકે છે. ખેડૂતો, નાના વેપારીઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને રોજિંદા આવાગમન કરતા લોકોને પણ તેનો સીધો લાભ મળી શકે છે.
જનપ્રતિનિધિઓનું કહેવું છે કે એક્સપ્રેસ-વેનો લાભ માત્ર લાંબા અંતરની મુસાફરી કરતા વાહનો સુધી મર્યાદિત ન રહેવો જોઈએ, પરંતુ તેની આસપાસ રહેતી સ્થાનિક વસ્તીને પણ વધુ સારી સંપર્ક સુવિધા મળવી જોઈએ.
યૂપીડા દ્વારા અંબેડકરનગરના ડીએમ પાસેથી જમીનનો રિપોર્ટ માંગવામાં આવવાને આ દિશામાં એક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. જમીન રિપોર્ટથી પ્રસ્તાવિત સર્વિસ રોડ માટે કેટલી જમીન ઉપલબ્ધ છે, કેવા પ્રકારની જમીનની જરૂર પડશે અને જમીન સંબંધિત સ્થિતિ શું છે તે જાણી શકાશે.
પૂર્વાંચલ એક્સપ્રેસ-વે માટે અગાઉ પણ મોટા પાયે જમીન સંપાદન કરવામાં આવ્યું હતું. યૂપીડાની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર એક્સપ્રેસ-વે માટે જમીન સંપાદન સંબંધિત દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ છે.
સર્વિસ રોડના નિર્માણની માંગનું એક મહત્વપૂર્ણ કારણ સ્થાનિક સંપર્ક વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવાનું પણ છે. એક્સપ્રેસ-વે પર ઝડપી ગતિના વાહનો માટે મુખ્ય કેરેજવે બનાવવામાં આવ્યો છે, જ્યારે આસપાસના ગામો માટે સ્થાનિક વાહનવ્યવહારની જરૂરિયાત અલગ છે. સ્થાનિક માર્ગ વ્યવસ્થા સુધરે તો લોકોને એક્સપ્રેસ-વેના મુખ્ય માર્ગ પર બિનજરૂરી દબાણ લાવવાની જરૂરિયાત ઓછી થઈ શકે છે.
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખેડૂતો માટે પણ સર્વિસ રોડ ઉપયોગી થઈ શકે છે. ખેતરોમાંથી ટ્રેક્ટર અને કૃષિ વાહનો બહાર કાઢવા, સ્થાનિક મંડીઓ સુધી પહોંચવા અને ગામમાંથી મુખ્ય માર્ગ સુધી જવા માટે સારી સંપર્ક વ્યવસ્થાની જરૂર હોય છે. સર્વિસ રોડ બનવાથી આવા વાહનોને સુરક્ષિત અને સુવિધાજનક માર્ગ મળી શકે છે.
સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે એક્સપ્રેસ-વેના નિર્માણથી વિસ્તારમાં વિકાસની શક્યતાઓ વધી છે, પરંતુ તેનો સંપૂર્ણ લાભ ત્યારે જ મળશે જ્યારે આસપાસના ગામોને પણ સારી માર્ગ સંપર્ક સુવિધા ઉપલબ્ધ થાય. સર્વિસ રોડ બનવાથી સ્થાનિક બજારો અને કસ્બાઓમાં વેપારી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન મળવાની શક્યતા છે.
અંબેડકરનગર ડીએમ પાસેથી જમીન રિપોર્ટ માંગવામાં આવ્યા બાદ હવે આગળની પ્રક્રિયા રિપોર્ટ પર નિર્ભર રહેશે. સંબંધિત વહીવટીતંત્ર જમીનની સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધતા સંબંધિત માહિતી યૂપીડાને મોકલશે. ત્યારબાદ પ્રસ્તાવિત માર્ગના તકનીકી અને નાણાકીય પાસાઓનું મૂલ્યાંકન થઈ શકે છે.
પૂર્વાંચલ એક્સપ્રેસ-વે પર સ્થાનિક સંપર્ક સુવિધા વધારવાની માંગ અગાઉ પણ સામે આવી છે. સુલ્તાનપુરમાં એક્સપ્રેસ-વે પર વધારાના ઇન્ટરચેન્જ અને કટની માંગ પણ અગાઉ ઉઠી ચૂકી છે. એક અહેવાલ મુજબ, બલ્દીરાય પાસે ઇન્ટરચેન્જની માંગને લઈને ગ્રામજનો અને જનપ્રતિનિધિઓ દ્વારા પ્રયાસ કરવામાં આવ્યા હતા અને યૂપીડાએ જમીનની માપણી કરી હતી.
સર્વિસ રોડ અને ઇન્ટરચેન્જની માંગ પાછળ સ્થાનિક લોકોની મુખ્ય ચિંતા એ છે કે એક્સપ્રેસ-વેના કારણે તેમના વિસ્તારમાં માર્ગ સંપર્ક સુધર્યો છે, પરંતુ નિર્ધારિત પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના બિંદુઓનું અંતર અનેક ગામો માટે મુશ્કેલી ઊભી કરે છે. આવી સ્થિતિમાં સ્થાનિક માર્ગ નેટવર્કને એક્સપ્રેસ-વે સાથે જોડવું પ્રાદેશિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
સુલ્તાનપુર જિલ્લામાં પૂર્વાંચલ એક્સપ્રેસ-વે સાથે જોડાયેલા ઔદ્યોગિક વિકાસની દિશામાં પણ કામ ચાલી રહ્યું છે. વહીવટીતંત્રે યૂપીડાની માંગ પર ઔદ્યોગિક કોરિડોર માટે ગ્રામ સમાજની જમીન ઉપલબ્ધ કરાવી હતી અને ખાનગી જમીન ખરીદવાની પ્રક્રિયા પણ ચાલી રહી હતી.
જો સર્વિસ રોડનો પ્રસ્તાવ આગળ વધે છે તો તેની અસર માત્ર વાહનવ્યવહાર સુવિધા સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. તેનાથી એક્સપ્રેસ-વે આસપાસના વિસ્તારોમાં જમીનની ઉપયોગિતા, વેપારી પ્રવૃત્તિઓ અને સ્થાનિક આવાગમનના માળખામાં પણ ફેરફાર થઈ શકે છે. માર્ગ સંપર્ક સુધરવાથી નાના બજારો અને ગામોને મોટા માર્ગો સાથે જોડવામાં મદદ મળી શકે છે.
સર્વિસ રોડનું નિર્માણ સરળ પ્રક્રિયા નથી. તેના માટે જમીનની ઉપલબ્ધતા, માર્ગની પહોળાઈ, નિર્માણ ખર્ચ, જળનિકાસ, પુલ-પુલિયા અને હાલના માર્ગો સાથેની કનેક્ટિવિટી જેવા અનેક તકનીકી પાસાઓનો અભ્યાસ કરવો પડશે. જ્યાં ખાનગી જમીનની જરૂર પડશે ત્યાં જમીન સંબંધિત મુદ્દાઓનો પણ ઉકેલ લાવવો પડશે.
યૂપીડા તરફથી જમીન રિપોર્ટ માંગવામાં આવ્યા બાદ હવે સ્થાનિક લોકોની નજર વહીવટીતંત્રની આગામી કાર્યવાહી પર છે. જો જમીનની ઉપલબ્ધતા અનુકૂળ રહેશે તો સર્વે અને તકનીકી પ્રક્રિયા આગળ વધી શકે છે. ત્યારબાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે સર્વિસ રોડનો પ્રસ્તાવ કયા સ્વરૂપે અમલમાં મૂકી શકાય છે.
જનપ્રતિનિધિઓ દ્વારા આ માંગ સતત ઉઠાવવાનો હેતુ પણ એક્સપ્રેસ-વે સાથે સ્થાનિક લોકોને વધુ સારી સુવિધા મળે તેવો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. પ્રાદેશિક સ્તરે માર્ગ સંપર્ક મજબૂત થવાથી લોકોને રોજિંદા કામ માટે લાંબું અંતર કાપવાની જરૂરિયાત ઓછી થઈ શકે છે.
સર્વિસ રોડ બનવાથી એક્સપ્રેસ-વેના મુખ્ય માર્ગ પર સ્થાનિક વાહનવ્યવહારનું દબાણ પણ ઘટાડી શકાય છે. ગામોમાંથી નીકળતા નાના વાહનો, કૃષિ વાહનો અને સ્થાનિક વાહનવ્યવહાર સર્વિસ રોડનો ઉપયોગ કરી શકે છે, જ્યારે એક્સપ્રેસ-વેનો મુખ્ય માર્ગ લાંબા અંતરના ઝડપી વાહનવ્યવહાર માટે વધુ સુરક્ષિત રહી શકે છે.
હાલમાં આ મામલે સૌથી મહત્વપૂર્ણ પગલું અંબેડકરનગર વહીવટીતંત્રનો જમીન રિપોર્ટ રહેશે. રિપોર્ટ મળ્યા બાદ યૂપીડા પ્રસ્તાવિત સર્વિસ રોડ માટે જમીનની સ્થિતિ શું છે અને આગળ કઈ પ્રક્રિયા અપનાવવી જોઈએ તે નક્કી કરી શકશે.
