રાજસ્થાનમાં માનસૂનના આગમનની રાહ જોતા લોકોને આ વખતે હજુ થોડા દિવસ વધુ ગરમી અને ભેજનો સામનો કરવો પડી શકે છે. હવામાન વિભાગના તાજા આંકડા અને ઉપગ્રહ વિશ્લેષણ મુજબ માનસૂનની પ્રગતિ હાલમાં ધીમી પડી છે, જેના કારણે રાજ્યમાં માનસૂનના આગમનમાં આશરે એક અઠવાડિયાનો વિલંબ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
રાજસ્થાનમાં માનસૂનના આગમન અંગે હવામાન વિભાગે નવો અંદાજ જાહેર કર્યો છે. અગાઉ રાજ્યમાં 25 જૂન સુધી માનસૂન પહોંચવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે તેના 30 જૂનની આસપાસ પ્રવેશ કરવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી રહી છે. હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર દેશના અનેક વિસ્તારોમાં માનસૂની પ્રવૃત્તિઓ નબળી પડવાના કારણે તેની પ્રગતિ પ્રભાવિત થઈ છે.
તાજા આંકડા મુજબ 4 જૂનથી 15 જૂન વચ્ચે દેશભરમાં સામાન્ય કરતાં નોંધપાત્ર ઓછી વરસાદી નોંધાઈ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સરેરાશ 53.7 મીમી વરસાદ થવો જોઈએ હતો, જ્યારે માત્ર 19.2 મીમી વરસાદ નોંધાયો છે. આ સામાન્ય કરતાં લગભગ 64 ટકા ઓછો છે, જે માનસૂનની નબળી સ્થિતિ દર્શાવે છે.
હવામાન વિભાગને પ્રાપ્ત થયેલા ઉપગ્રહ ચિત્રોએ પણ માનસૂનની ધીમી પ્રગતિની પુષ્ટિ કરી છે. સામાન્ય રીતે સક્રિય માનસૂન દરમિયાન દેશના મોટા ભાગમાં ઘન વાદળોનો વિસ્તાર જોવા મળે છે, પરંતુ આ વખતે ચિત્રોમાં તેવી સ્થિતિ જોવા મળી નથી.
ખાસ કરીને રાજસ્થાન સુધી ભેજ પહોંચાડતી અરબી સમુદ્ર શાખા નબળી દેખાઈ રહી છે. તેના કારણે પૂરતી ભેજ હોવા છતાં વાદળોનો વિકાસ અપેક્ષિત સ્તરે થઈ રહ્યો નથી. પરિણામે રાજ્યના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં હજુ પણ તીવ્ર સૂર્યપ્રકાશ અને ગરમ પવનોનો પ્રભાવ યથાવત છે.
હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર માનસૂનની મંદ ગતિ પાછળ પશ્ચિમી જેટ સ્ટ્રીમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે. આ વર્ષે આ પવનપ્રવાહ તેની સામાન્ય સ્થિતિ કરતાં દક્ષિણ તરફ ખસી ગયો છે. તેના કારણે માનસૂનને સક્રિય રાખતી પૂર્વીય પવનો નબળી પડી ગઈ છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર જ્યારે પશ્ચિમી પવનો વધુ પ્રભાવશાળી બને છે ત્યારે વાદળોની રચના અને વરસાદની પ્રક્રિયા પ્રભાવિત થાય છે. તેથી માનસૂનની ગતિ ધીમી પડી છે અને અનેક રાજ્યોમાં અપેક્ષિત વરસાદ થઈ રહ્યો નથી.
હવામાન વિભાગના મતે આ સ્થિતિ સ્થાયી નથી. હવામાન મોડેલો સૂચવે છે કે આગામી થોડા દિવસોમાં જેટ સ્ટ્રીમનો પ્રભાવ નબળો પડી શકે છે. ત્યારબાદ માનસૂની પરિભ્રમણ ફરી સક્રિય બનશે અને વરસાદી પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો થશે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર આગામી ચારથી પાંચ દિવસમાં મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક અને છત્તીસગઢ તરફથી માનસૂની પવનો ફરી મજબૂત બનશે. ત્યારબાદ રાજસ્થાનમાં પણ માનસૂનની પ્રગતિ ઝડપી થવાની શક્યતા છે. પરિસ્થિતિ અનુકૂળ રહી તો જૂનના અંતિમ સપ્તાહ સુધી રાજ્યના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં માનસૂન પહોંચી શકે છે.
રાજસ્થાનના અનેક જિલ્લાઓમાં હાલમાં ગરમી અને ભેજનો પ્રભાવ યથાવત છે. માનસૂનમાં વિલંબને કારણે લોકોને હજુ થોડા દિવસ વધુ રાહ જોવી પડી શકે છે. જોકે હવામાન વિભાગના અંદાજ મુજબ જૂનના અંતિમ દિવસોમાં વરસાદની શરૂઆત સાથે તાપમાનમાં ઘટાડો થશે.
ખેડૂતો માટે પણ માનસૂનનું આગમન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે ખરીફ પાકોની વાવણી મોટા પ્રમાણમાં વરસાદ પર નિર્ભર રહે છે. તેથી સમગ્ર રાજ્યમાં હવે માનસૂનના સંભવિત નવા આગમન દિવસ તરીકે 30 જૂન પર નજર કેન્દ્રિત છે.
