મલેશિયાના કુઆલાલંપુરમાં આયોજિત આસિયાન સંરક્ષણ મંત્રીઓની બેઠકમાં ભારતીય સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે ભાગ લીધો હતો. પોતાના સંબોધન દરમિયાન રાજનાથ સિંહે ભારત અને આસિયાન દેશો વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીની પ્રશંસા કરી હતી અને કહ્યું હતું કે બંને પક્ષોના સંબંધો સતત મજબૂત થઈ રહ્યા છે.
કુઆલાલંપુર: ભારતના સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે મલેશિયાની રાજધાની કુઆલાલંપુરમાં આયોજિત આસિયાન સંરક્ષણ મંત્રીઓની બેઠક (ADMM-Plus) માં ભાગ લેતા જણાવ્યું હતું કે “ભારતની એક્ટ ઈસ્ટ નીતિમાં આસિયાન (ASEAN) એક જરૂરી અને અભિન્ન અંગ છે.” તેમણે આ મંચને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં વ્યૂહાત્મક, આર્થિક અને માનવીય સહયોગ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યો.
રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત આસિયાન ડિફેન્સ મિનિસ્ટર્સ મીટિંગ-પ્લસ (ADMM-Plus) નો શરૂઆતથી જ સક્રિય સભ્ય રહ્યું છે, અને આ મંચ હવે માત્ર સંવાદનું માધ્યમ નથી, પરંતુ સંરક્ષણ સહયોગ માટેનું એક વ્યવહારુ માળખું બની ગયું છે.
‘ભારતની એક્ટ ઈસ્ટ નીતિનો મહત્વનો આધારસ્તંભ છે આસિયાન’
પોતાના સંબોધનમાં રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે, ભારત અને આસિયાન દેશો વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છેલ્લાં વર્ષોમાં વધુ મજબૂત બની છે. 2022 માં જ્યારે આસિયાન-ભારત સંબંધોને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યા, તે આ ઊંડા સહયોગનો પુરાવો હતો. આ ફક્ત સંબંધોની મજબૂતી જ નહીં, પરંતુ અમારી વહેંચાયેલી પ્રાદેશિક પ્રાથમિકતાઓ અને દ્રષ્ટિકોણના તાલમેલને પણ દર્શાવે છે.
તેમણે કહ્યું કે એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી ભારતની વિદેશ નીતિનો એક મહત્વપૂર્ણ આધારસ્તંભ છે, જે દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ દેશો સાથે આર્થિક, સાંસ્કૃતિક અને સંરક્ષણ સહયોગને નવી ઊંચાઈઓ સુધી લઈ જવાની દિશામાં કાર્ય કરી રહી છે.
હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને સ્થિરતા પર ભારતનું ધ્યાન
હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં બદલાતા ભૂ-રાજકીય પરિદ્રશ્યનો ઉલ્લેખ કરતા રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારતનો લક્ષ્ય આ ક્ષેત્રને મુક્ત, સમાવેશી અને નિયમ-આધારિત જાળવી રાખવાનો છે. તેમણે કહ્યું કે, ભારત આસિયાન દેશો સાથેના સંરક્ષણ સહયોગને પ્રાદેશિક શાંતિ, સ્થિરતા અને ક્ષમતા નિર્માણના રૂપમાં જુએ છે. અમારું વિઝન છે કે હિંદ-પ્રશાંત મહાસાગર ક્ષેત્રમાં કાયદાનું શાસન કાયમ રહે અને યુએન કન્વેન્શન ઓન ધ લો ઓફ ધ સી (UNCLOS) હેઠળ નેવિગેશનની આઝાદી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે. જોકે તેમણે કોઈ દેશનું નામ લીધું ન હતું, પરંતુ તેમનું નિવેદન આ ક્ષેત્રમાં ચીનના વધતા પ્રભાવને લઈને ભારતની વ્યૂહાત્મક ચિંતા દર્શાવે છે.
ADMM-Plus: સામૂહિક સુરક્ષા અને સહયોગનું મંચ
રાજનાથ સિંહે પોતાના ભાષણમાં જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા દોઢ દાયકામાં આસિયાન સંરક્ષણ મંત્રીઓની બેઠક પ્લસ (ADMM-Plus) ની ભૂમિકા અને મહત્વમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. તેમણે કહ્યું કે, આ મંચ ફક્ત સંવાદનું માધ્યમ રહ્યું નથી, પરંતુ હવે તે વ્યવહારિક સંરક્ષણ સહયોગની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. ભારત આ મંચ દ્વારા આર્થિક વિકાસ, તકનીકી ભાગીદારી અને માનવ સંસાધનોના વિકાસને પણ આગળ વધારવા માંગે છે.”
ADMM-Plus માં આસિયાનના 11 સભ્ય દેશો ઉપરાંત ભારત, ચીન, જાપાન, ઓસ્ટ્રેલિયા, ન્યુઝીલેન્ડ, દક્ષિણ કોરિયા, રશિયા અને અમેરિકા સામેલ છે. આ મંચ ક્ષેત્રમાં સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગ વધારવા, ક્ષમતા નિર્માણ અને માનવીય સહાયતા સંબંધિત પહેલો પર કેન્દ્રિત છે.
શું છે એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી?
ભારતની એક્ટ ઈસ્ટ નીતિ (Act East Policy) નવેમ્બર 2014 માં શરૂ કરવામાં આવી હતી, જે પૂર્વની લુક ઈસ્ટ પોલિસીનું અદ્યતન સ્વરૂપ છે. આ નીતિનો ઉદ્દેશ્ય દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા અને એશિયા-પ્રશાંત ક્ષેત્રના દેશો સાથે આર્થિક, વ્યૂહાત્મક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોને મજબૂત કરવાનો છે. આ નીતિ હેઠળ ભારત આ દેશો સાથે —
- વ્યાપાર અને રોકાણ,
- કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સ,
- સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગ,
- તકનીક અને શિક્ષણ, તથા
- સંસ્કૃતિ અને લોકો વચ્ચે સંપર્ક
જેવા ક્ષેત્રોમાં ભાગીદારી વધારી રહ્યું છે. રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને આસિયાનનું જોડાણ ફક્ત ભૂગોળ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે વહેંચાયેલા ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને ભવિષ્યની આકાંક્ષાઓ સાથે પણ જોડાયેલું છે.
