ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) આજે, બુધવાર, 7 ઓક્ટોબરે મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણયોની જાહેરાત કરશે. RBIના નિર્ણય પર સામાન્ય લોકો, રોકાણકારો અને બિઝનેસ જગતની નજર છે. રેપો રેટમાં ફેરફાર થાય તો હોમ લોન, કાર લોન અને અન્ય લોનના વ્યાજ દર તથા EMI પર અસર પડી શકે છે.
RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા બુધવારે સવારે 10 વાગ્યે MPCના નિર્ણયોની જાહેરાત કરશે. રેપો રેટમાં કોઈપણ ફેરફાર ભારતીય શેરબજાર અને બેન્કિંગ સેક્ટરના શેરોને પણ અસર કરી શકે છે. બજારની નજર માત્ર વ્યાજ દરો પર જ નહીં, પરંતુ RBIના આગામી વલણ અને મોંઘવારી અંગેના તેના મૂલ્યાંકન પર પણ રહેશે.
નિષ્ણાતોમાં RBI દ્વારા રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટ એટલે કે 0.25 ટકાનો વધારો કરવાની ચર્ચા છે. આવું થાય તો હાલનો 5.25 ટકાનો રેપો રેટ વધીને 5.50 ટકા થઈ જશે. જોકે, અંતિમ નિર્ણય MPCના સભ્યોના મૂલ્યાંકન અને આર્થિક પરિસ્થિતિઓ પર નિર્ભર રહેશે. એક સર્વેમાં સામેલ મોટાભાગના નિષ્ણાતોએ પણ 25 બેસિસ પોઇન્ટના વધારાની સંભાવના વ્યક્ત કરી છે.
આ સાથે, કેન્દ્રીય બેંક પોતાની મોનેટરી પોલિસીના વલણમાં કોઈ ફેરફાર કરે છે કે નહીં તે પણ મહત્વનું રહેશે. RBIનું નિવેદન આગામી મહિનાઓમાં વ્યાજ દરોને લઈને બજારની અપેક્ષાઓને અસર કરી શકે છે.
RBIએ છેલ્લે ફેબ્રુઆરી 2023માં રેપો રેટમાં વધારો કર્યો હતો. તે સમયે કેન્દ્રીય બેંકે દરમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કરીને તેને 6.50 ટકા કર્યો હતો. ત્યાર બાદ લાંબા સમય સુધી વ્યાજ દરોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો ન હતો.
હાલ વૈશ્વિક સ્તરે અનેક આર્થિક પડકારો છે. કાચા તેલના ભાવમાં વધારો અને વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડમાં ફેરફાર વચ્ચે મોંઘવારીને લઈને પણ સ્થિતિ પર નજર છે. આવી સ્થિતિમાં RBI સામે આર્થિક વિકાસને ટેકો આપવા અને કિંમતોને નિયંત્રણમાં રાખવા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર રહેશે.
રેપો રેટમાં વધારાની અસર દરેક લોનધારક પર એકસરખી પડતી નથી. ખાસ કરીને ફ્લોટિંગ રેટવાળી હોમ લોન, જેનો વ્યાજ દર બાહ્ય બેન્ચમાર્ક સાથે જોડાયેલો હોય છે, તેના પર વધુ અસર થઈ શકે છે. RBI રેપો રેટમાં વધારો કરે તો બેન્કો તેમની લોનના વ્યાજ દરોમાં ફેરફાર કરી શકે છે.
વ્યાજ દર વધવાની સ્થિતિમાં બેન્કો ગ્રાહકની EMI વધારી શકે છે અથવા લોનની મુદત લંબાવી શકે છે. વાસ્તવિક અસર બેન્ક દ્વારા કરવામાં આવેલા વ્યાજ દરના ફેરફાર અને ગ્રાહકની લોનની શરતો પર નિર્ભર રહેશે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વ્યક્તિએ 25 વર્ષ માટે 50 લાખ રૂપિયાની હોમ લોન 7.5 ટકા વ્યાજ દરે લીધી હોય, તો તેની માસિક EMI આશરે 36,950 રૂપિયા થઈ શકે છે. વ્યાજ દરમાં આગળ વધારો થાય તો કુલ વ્યાજની ચુકવણી વધી શકે છે. જોકે, ચોક્કસ EMI પર અસર નવા વ્યાજ દર અને બેન્કની રીસેટ નીતિ અનુસાર નક્કી થશે.
RBI માટે આ MPC બેઠકમાં મોંઘવારી એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહેશે. કેન્દ્રીય બેંકે વ્યાજ દર અંગે નિર્ણય લેતી વખતે રિટેલ મોંઘવારી, આર્થિક વિકાસ, કાચા તેલના ભાવ અને વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં લેવી પડશે.
તાજેતરના આંકડાઓમાં રિટેલ મોંઘવારીમાં વધારો નોંધાયો છે. જો કિંમતો પર દબાણ આગળ પણ યથાવત રહે છે, તો RBI માટે મોનેટરી પોલિસી અંગે સખત વલણ જાળવી રાખવું જરૂરી બની શકે છે.
