ભારતમાં Capex રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. ICICI રિપોર્ટ અનુસાર SBI, Reliance, L&T, NTPC જેવી કંપનીઓને સૌથી વધુ ફાયદો થશે. રોકાણ બૂમ ઉત્પાદન, રોજગાર અને આર્થિક વિકાસને વેગ આપશે, જ્યારે સસ્તું ભંડોળ વિસ્તરણમાં મદદ કરશે.
Capex: ભારતમાં કોર્પોરેટ રોકાણ એટલે કે Capex (Capital Expenditure) રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. ICICI સિક્યોરિટીઝના નવા રિપોર્ટ અનુસાર દેશની લિસ્ટેડ કંપનીઓ પહેલા કરતાં વધુ પૈસા પોતાના વ્યવસાયને વધારવા અને વિસ્તરણમાં લગાવી રહી છે. સપ્ટેમ્બર 2025 સુધીના એક વર્ષમાં કંપનીઓએ કુલ 11.7 લાખ કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું છે. તેમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોનો ખર્ચ ઉમેરતા કુલ રોકાણ 31.6 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે, જે ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું સ્તર છે.
વીજળી, ઊર્જા, ફેક્ટરી ઉત્પાદન, ધાતુ ઉદ્યોગ અને વાહન ઉદ્યોગ આ રોકાણ બૂમને આગળ વધારી રહ્યા છે. આ વૃદ્ધિ સંકેત આપે છે કે ભારતીય રોકાણ ચક્ર મજબૂત થઈ રહ્યું છે અને કંપનીઓની વિસ્તરણ કરવાની ક્ષમતા ઝડપથી વધી રહી છે.
નાની અને મોટી કંપનીઓનું રોકાણ વધ્યું
પહેલાં ફક્ત મોટી કંપનીઓ જ મોટા પાયે રોકાણ કરતી હતી. ઉદાહરણ તરીકે, પહેલાં ફક્ત 135 કંપનીઓ જ વાર્ષિક 100 મિલિયન ડોલરથી વધુનું રોકાણ કરતી હતી. હવે આ સંખ્યા વધીને 169 કંપનીઓ સુધી પહોંચી ગઈ છે. તેનો અર્થ એ છે કે દેશમાં રોકાણ હવે દરેક સેક્ટર અને દરેક પ્રકારની કંપનીઓમાં વધી રહ્યું છે.
નાની અને મધ્યમ કદની કંપનીઓ પણ હવે વધુ પૈસાનું રોકાણ કરી રહી છે, જેનાથી ઉત્પાદન અને રોજગારમાં સુધારાની આશા છે. આ રોકાણ બૂમ દેશની અર્થવ્યવસ્થાના લાંબા ગાળાના વિકાસ માટે પણ સકારાત્મક સંકેત છે.
Capex ઉછાળાનો લાભ લેતી કંપનીઓ
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આવનારા સમયમાં બેંકો, કેપિટલ ગુડ્સ, મટીરીયલ, ઊર્જા અને મોટા બાંધકામના સેક્ટરોમાં સૌથી વધુ તેજી જોવા મળી શકે છે.
આ સેક્ટરોમાં સામેલ મુખ્ય કંપનીઓ છે:
SBI, Axis Bank, L&T, BHEL, JSW Energy, NTPC, Reliance Industries, HPCL, Vedanta, Bharti Airtel, Ambuja Cement, Suzlon Energy અને GR Infraprojects.
આ કંપનીઓ પાસે પૂરતા પૈસા છે અને તેમના પર દેવું ઓછું છે. આ કારણોસર તેઓ પોતાના વ્યવસાયને વધારવા અને નવી યોજનાઓ શરૂ કરવામાં સરળતાથી સક્ષમ છે.
વૈશ્વિક નીતિઓનો ભારતનાં રોકાણ ચક્ર પર અસર
દુનિયાના ઘણા દેશોએ હવે બાહ્ય સ્ત્રોતો પર આધાર રાખવાને બદલે પોતાની જરૂરિયાતની વસ્તુઓ જાતે બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે. આથી જ તેઓ પોતાની ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારી રહ્યા છે.
ભારત પણ ઊર્જા, સંરક્ષણ, દુર્લભ-પૃથ્વી, રસ્તા-પુલ જેવા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ફેક્ટરી ઉત્પાદન અને ડિજિટલ નેટવર્કમાં ઝડપથી તાકાત વધારી રહ્યો છે. રિપોર્ટ કહે છે કે ભારતમાં રોકાણ મોટાભાગે જૂના અને મજબૂત ઉદ્યોગોમાં થઈ રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકા અને યુરોપ જેવા દેશોમાં રોકાણ હવે વધુ AI અને ટેક્નોલોજી પર કેન્દ્રિત છે.
આ કારણોસર ભારત દુનિયા માટે એક સુરક્ષિત અને સ્થિર રોકાણ વિકલ્પ બની ગયો છે. FY26ના પહેલા છ મહિનામાં ભારતીય રોકાણ દર 34 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, જે ઝડપથી વધતા રોકાણનો સ્પષ્ટ સંકેત છે.
ઓછી રિયલ ઇન્ટરેસ્ટ રેટથી Capex બૂમને મળશે વેગ
રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે અત્યારે વાસ્તવિક વ્યાજ દર (Real Interest Rate) ઘણા ઊંચા છે. આનું કારણ એ છે કે ફુગાવો આ સમયે ખૂબ જ ઓછો છે.
જો RBI આગળ વ્યાજ દરો ઘટાડતો રહેશે અને ફુગાવો સામાન્ય સ્તર પર રહેશે, તો વાસ્તવિક વ્યાજ દરો પણ ઓછા થઈ જશે. તેનાથી કંપનીઓ માટે લોન લેવાનું સરળ અને સસ્તું થઈ જશે. જ્યારે કંપનીઓને સસ્તું ભંડોળ મળશે, ત્યારે તેઓ પોતાના વ્યવસાયમાં ઝડપથી રોકાણ કરી શકશે અને વિસ્તરણ યોજનાઓને આગળ વધારી શકશે.
ફંડિંગની ભરપૂર ઉપલબ્ધતા રોકાણને આપી રહી છે સહારો
રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય કંપનીઓનો નફો હવે GDPની સરખામણીમાં 5.2 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. તેનો અર્થ એ છે કે કંપનીઓ સારી કમાણી કરી રહી છે અને તેમની પાસે પોતાની પાસે પણ પૈસા છે.
આ ઉપરાંત, કંપનીઓનું દેવું પણ આ સમયે ખૂબ જ ઓછું છે. તેઓ ચાહે તો સરળતાથી ફરીથી લોન લઈને પોતાના વ્યવસાયનું વિસ્તરણ કરી શકે છે. બેંકિંગ સેક્ટરની સ્થિતિ પણ મજબૂત છે કારણ કે NPA (Non-Performing Assets) ઓછા છે અને કંપનીઓ વધુ લોન માંગી રહી નથી. તેનાથી બેંકો પાસે લોન આપવા માટે પૂરતા પૈસા ઉપલબ્ધ છે.
શેરબજારની મજબૂતી પણ રોકાણકારો માટે લાભદાયી છે. કંપનીઓ શેર વેચીને સરળતાથી પૈસા એકત્ર કરી શકે છે. આ બધા પરિબળોથી રોકાણ અને વ્યવસાય વધારવાની સંભાવના વધુ મજબૂત થાય છે.
