તમિલનાડુના 52 પ્રમુખ મંદિરોમાં સ્માર્ટફોનના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. નવા નિયમો અનુસાર, કેમેરાવાળા મોબાઇલ ફોન મંદિર પ્રવેશ પહેલાં નિર્ધારિત કાઉન્ટર પર જમા કરાવવાના રહેશે. દરેક મોબાઇલ ફોન જમા કરવા માટે ₹5 ફી લેવામાં આવશે. કેમેરા વિનાના મોબાઇલ ફોન મંદિર પરિસરમાં લઈ જવાની મંજૂરી રહેશે.
આ વ્યવસ્થા મંગળવારથી અમલમાં આવી છે. મંદિર પ્રશાસનને પ્રવેશદ્વાર પર બોર્ડ અને નોટિસ લગાવવા ઉપરાંત લાઉડસ્પીકર દ્વારા શ્રદ્ધાળુઓને નિયમોની જાણકારી આપવાના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે. આ નિયમ સામાન્ય શ્રદ્ધાળુઓ ઉપરાંત VIP, સેલિબ્રિટી અને અન્ય વિશેષ મુલાકાતીઓ પર પણ લાગુ થશે.
નવા નિયમો હેઠળ મંદિર પરિસરમાં ફોટોગ્રાફી, વીડિયો રેકોર્ડિંગ અને સોશિયલ મીડિયા માટે રીલ બનાવવાની મંજૂરી રહેશે નહીં. દેવી-દેવતાઓના ફોટા લેવા ઉપરાંત ધાર્મિક અનુષ્ઠાન અને પૂજા સંબંધિત કાર્યક્રમોના રેકોર્ડિંગ પર પણ પ્રતિબંધ રહેશે.
સરકારનું કહેવું છે કે આ નિર્ણયનો હેતુ મંદિરોની ધાર્મિક ગરિમા, પવિત્રતા અને શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ જાળવવાનો છે. મંદિરોમાં મોબાઇલ ફોનના વધતા ઉપયોગને કારણે શ્રદ્ધાળુઓની એકાગ્રતા અને ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ પર અસર થતી હોવાની ફરિયાદો સામે આવતી રહી છે.
ખાસ કરીને યુવાનો દ્વારા મંદિર પરિસરમાં સેલ્ફી, વીડિયો અને સોશિયલ મીડિયા રીલ બનાવવાને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. નવા નિર્દેશો બાદ મંદિર પ્રશાસનને આવી પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.
નવા નિયમોની વિશેષતા એ છે કે VIP અને સેલિબ્રિટી માટે પણ અલગથી કોઈ છૂટની જોગવાઈ રાખવામાં આવી નથી. મંદિર પરિસરમાં કોઈ VIP, સેલિબ્રિટી અથવા અન્ય જાણીતી વ્યક્તિનો ફોટો કે વીડિયો બનાવવાની મંજૂરી રહેશે નહીં.
આથી મંદિર આવતા તમામ શ્રદ્ધાળુઓ માટે મોબાઇલ ફોન અને કેમેરાના ઉપયોગ અંગે સમાન વ્યવસ્થા લાગુ થશે. મંદિર પ્રશાસનને નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા અને કોઈપણ વ્યક્તિને વિશેષ છૂટ ન આપવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
કેમેરાવાળા સ્માર્ટફોનને મંદિરની અંદર લઈ જવાની મંજૂરી રહેશે નહીં. શ્રદ્ધાળુઓએ પ્રવેશ પહેલાં પોતાનો ફોન નિર્ધારિત જમા કાઉન્ટર પર મૂકવાનો રહેશે. આ માટે દરેક ફોન દીઠ ₹5 ફી નક્કી કરવામાં આવી છે.
ફોન જમા કરાવવા અને પરત લેવાની પ્રક્રિયાને વ્યવસ્થિત કરવા માટે મંદિરોમાં કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી રહી છે. મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓની હાજરી હોવા છતાં ફોન જમા કરવાની પ્રક્રિયાને કારણે પ્રવેશ વ્યવસ્થા પ્રભાવિત ન થાય તે માટે વહીવટીતંત્ર પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
કાંચીપુરમના પ્રસિદ્ધ દેવરાજસ્વામી-અથિ વરદર મંદિર ખાતે મંગળવારે સવારે 6 વાગ્યાથી આ વ્યવસ્થા શરૂ કરવામાં આવી હતી. અહીં મોબાઇલ ફોન જમા કરવાની પ્રક્રિયા સંભાળવા માટે બે કમ્પ્યુટર ઓપરેટર અને અન્ય બે કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.
તમિલનાડુ સરકારનું આ પગલું મદ્રાસ હાઈકોર્ટની મદુરાઈ બેન્ચના અગાઉના આદેશ સાથે જોડાયેલું છે. 2 ડિસેમ્બર 2022ના રોજ અદાલતે તિરુચેન્દુરના અરુળમિગુ સુબ્રમણ્ય સ્વામી મંદિર ખાતે સ્માર્ટફોનના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ સંબંધિત જનહિત અરજી પર સુનાવણી કરી હતી.
અદાલતે મંદિર પરિસરમાં મોબાઇલ ફોનના ઉપયોગને નિયંત્રિત કરવા અને શ્રદ્ધાળુઓના ફોન સુરક્ષિત રાખવાની વ્યવસ્થા સંબંધિત નિર્દેશ આપ્યા હતા. હવે HR&CE વિભાગે રાજ્યના 52 પ્રમુખ મંદિરોમાં આ વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની દિશામાં પગલાં લીધા છે.
સરકારનું કહેવું છે કે મંદિરોમાં ધાર્મિક વાતાવરણ જાળવવા માટે અદાલતના નિર્દેશો અનુસાર નિયમોનો અસરકારક અમલ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
નિયમો અંગે શ્રદ્ધાળુઓમાં કોઈ ગેરસમજ ન રહે તે માટે મંદિર પ્રશાસનને અનેક સ્તરે માહિતી આપવાના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે. મંદિરના પ્રવેશદ્વાર અને પરિસરની બહાર મોબાઇલ ફોનના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ અંગે સ્પષ્ટ બોર્ડ લગાવવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત લાઉડસ્પીકર દ્વારા પણ શ્રદ્ધાળુઓને નિયમોની માહિતી આપવામાં આવશે. આથી લોકોને મંદિર પ્રવેશ પહેલાં જ ખબર પડશે કે કેમેરાવાળો મોબાઇલ ક્યાં જમા કરાવવાનો છે અને તેના માટે કેટલી ફી ચૂકવવાની રહેશે.
વહીવટીતંત્રનું માનવું છે કે અગાઉથી માહિતી ઉપલબ્ધ હોવાથી મોબાઇલ જમા કરવાની પ્રક્રિયા વધુ વ્યવસ્થિત રીતે પૂર્ણ કરી શકાશે.
HR&CE વિભાગે માત્ર સેલ્ફી અને રીલ પર જ પ્રતિબંધ મૂક્યો નથી. મંદિર પરિસરમાં ધાર્મિક અનુષ્ઠાન, પૂજા અને દેવી-દેવતાઓના ફોટા અથવા વીડિયો રેકોર્ડ કરવા પર પણ પ્રતિબંધ રહેશે.
આ પગલાના કારણ તરીકે મંદિરની ધાર્મિક પરંપરાઓ અને વ્યક્તિગત પૂજા પ્રવૃત્તિઓની ગરિમા જાળવવાની દલીલ કરવામાં આવી છે. પ્રશાસન ઇચ્છે છે કે શ્રદ્ધાળુઓ મંદિર ખાતે સોશિયલ મીડિયા કન્ટેન્ટ બનાવવાને બદલે ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ અને દર્શન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે.
જોકે, આ પ્રકારના નિયમોના અમલ બાદ મંદિર આવતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે મોબાઇલ જમા કરવાની વધારાની પ્રક્રિયા જરૂરી બનશે. ખાસ કરીને ડિજિટલ પેમેન્ટ, ઓનલાઇન ટિકિટ અથવા સંપર્ક માટે સ્માર્ટફોન પર નિર્ભર લોકો માટે આ ફેરફાર મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
નવી વ્યવસ્થા બાદ કેમેરાવાળા સ્માર્ટફોન સાથે મંદિર પરિસરમાં પ્રવેશતા શ્રદ્ધાળુઓએ પોતાનો ફોન બહાર નિર્ધારિત કાઉન્ટર પર જમા કરાવવો પડશે. તેના બદલામાં ફોન સુરક્ષિત રાખવાની વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે અને દરેક ફોન દીઠ ₹5 ફી લેવામાં આવશે.
કેમેરા વિનાના મોબાઇલ ફોન મંદિરની અંદર લઈ જવાની મંજૂરી રહેશે. બીજી તરફ મંદિર પરિસરમાં સેલ્ફી, વીડિયો, રીલ અને ધાર્મિક કાર્યક્રમોના રેકોર્ડિંગ પર પ્રતિબંધ રહેશે. VIP અને સેલિબ્રિટી સહિત તમામ લોકો માટે નિયમોનું પાલન ફરજિયાત રહેશે.
તમિલનાડુના મંદિરોમાં સ્માર્ટફોન પર પ્રતિબંધનો આ નિર્ણય ધાર્મિક સ્થળોએ ડિજિટલ પ્રવૃત્તિઓ અને વ્યક્તિગત આસ્થા વચ્ચેના સંતુલન અંગે ચર્ચા ઊભી કરી શકે છે. હાલ સરકારનો ભાર નિયમોના અસરકારક અમલ અને મંદિરોના ધાર્મિક વાતાવરણને જાળવવા પર છે.
