બિહારના નાલંદા જિલ્લાના બિહારશરીફ સદર હોસ્પિટલમાં ત્રણ વર્ષના બાળકનું સારવાર દરમિયાન મોત થયા બાદ બુધવારે મોડી રાત્રે ભારે હોબાળો થયો હતો. બાળકના મોતથી નારાજ પરિજનોે ડોક્ટર ડ્યૂટી દરમિયાન હાજર ન હોવાનો આરોપ લગાવી હોસ્પિટલમાં હોબાળો અને તોડફોડ શરૂ કરી હતી. સ્થિતિ એટલી વણસી ગઈ હતી કે ઇમરજન્સીમાં ફરજ પર રહેલા ડોક્ટરો અને આરોગ્યકર્મીઓને પોતાનો જીવ બચાવવા માટે અહીં-તહીં છુપાવું પડ્યું હતું.નાલંદા સદર હોસ્પિટલમાં બાળકના મોત બાદ હોબાળો ડોક્ટરો સાથે મારપીટ અને 11 કલાક ઓપીડી ઇમરજન્સી બંધ
આક્ષેપ છે કે આક્રોશિત લોકોએ ડોક્ટરને દોડાવીને માર માર્યો હતો. મહિલા આરોગ્યકર્મીઓ સાથે પણ મારપીટ, ગાળાગાળી અને અભદ્રતા કરવાનો આરોપ છે. ઘટનાના પગલે હોસ્પિટલમાં કામ કરતા ડોક્ટરો અને કર્મચારીઓમાં ભારે રોષ ફેલાયો હતો.
ઘટનાના વિરોધમાં ડોક્ટરો અને આરોગ્યકર્મીઓએ રાત્રે આશરે 2 વાગ્યાથી હોસ્પિટલની ઓપીડી અને ઇમરજન્સી સેવાઓ બંધ કરી દીધી હતી. લગભગ 11 કલાક સુધી દર્દીઓને સારવાર માટે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. હોસ્પિટલ પહોંચેલા ઘણા દર્દીઓ અને તેમના પરિજનોને સારવાર વિના પરત ફરવું પડ્યું હતું, જ્યારે ગંભીર દર્દીઓ સામે પણ મુશ્કેલી ઊભી થઈ હતી. કેટલાક દર્દીઓને મજબૂરીમાં ખાનગી હોસ્પિટલો અને ક્લિનિક્સનો સહારો લેવો પડ્યો હતો.
મળતી માહિતી મુજબ બિહારશરીફના છોટી પહાડી વિસ્તારમાંથી પરિજનો ત્રણ વર્ષના બાળકને લઈને રાત્રે આશરે 12 વાગ્યે સદર હોસ્પિટલ પહોંચ્યા હતા. બાળક ડિહાઇડ્રેશનની સમસ્યાથી પીડિત હતું. હોસ્પિટલના શિશુ વોર્ડના પ્રભારી ડૉ. અજય કુમારે બાળકની પ્રાથમિક તપાસ બાદ સારવાર શરૂ કરી હતી.
જણાવવામાં આવ્યું કે ત્યારબાદ ડોક્ટર એસએનસીયુમાં દાખલ અન્ય બાળકોને જોવા ગયા હતા. આ દરમિયાન આરોગ્યકર્મીઓ બાળકની સારવાર કરી રહ્યા હતા, પરંતુ તે જ સમયે તેનું મોત થયું હતું. બાળકના મોતની જાણ થતાં પરિજનો આક્રોશિત થઈ ગયા હતા.
પરિજનોનો આરોપ હતો કે બાળકની સ્થિતિ ગંભીર હોવા છતાં તેને સમયસર યોગ્ય સારવાર મળી શકી નહોતી અને ડોક્ટર સ્થળ પર હાજર નહોતા. આ મુદ્દે હોસ્પિટલમાં વિવાદ વધ્યો હતો. શરૂઆતમાં પરિજનોે ડોક્ટરો અને આરોગ્યકર્મીઓ સાથે સવાલ-જવાબ કર્યા હતા, પરંતુ થોડા સમય બાદ સ્થિતિ હોબાળામાં ફેરવાઈ ગઈ હતી. હોસ્પિટલ પરિસરમાં તોડફોડ શરૂ થતાં ત્યાં હાજર દર્દીઓ અને તેમના પરિજનોમાં પણ અફરાતફરી મચી ગઈ હતી.
આક્ષેપ છે કે આક્રોશિત લોકો ઇમરજન્સી વોર્ડમાં પહોંચ્યા હતા અને ત્યાં દર્દીઓની સારવાર કરી રહેલા ડૉ. અમિત કુમાર સાથે મારપીટ કરી હતી. જણાવવામાં આવ્યું કે ભીડે ડોક્ટરને દોડાવ્યા હતા અને તેમની સાથે મારપીટ કરવામાં આવી હતી.
હોસ્પિટલમાં હાજર મહિલા આરોગ્યકર્મીઓ સાથે પણ ગાળાગાળી અને અભદ્રતા કરવાનો આરોપ છે. સ્થિતિ વણસ્યા બાદ ઘણા કર્મચારીઓએ પોતાને રૂમમાં બંધ કરી દીધા હતા અને ત્યાં છુપાઈને પોતાનો જીવ બચાવ્યો હતો.
હોબાળા અને તોડફોડ દરમિયાન હોસ્પિટલના કેટલાક ભાગોને પણ નુકસાન થયું હતું. દરવાજા તૂટેલા અને કાચ વિખેરાયેલા હોવાના તસવીરો સામે આવી છે. ઘટના બાદ હોસ્પિટલનું વાતાવરણ સંપૂર્ણપણે તણાવપૂર્ણ બની ગયું હતું. સારવાર માટે આવેલા દર્દીઓ અને તેમના પરિજનો પણ ઘટનાક્રમથી ગભરાઈ ગયા હતા.
ઘટનાની જાણ થયા બાદ બિહારશરીફ અને લહેરી પોલીસ સ્ટેશનની પોલીસ ઘટનાસ્થળે પહોંચી હતી. પોલીસે સ્થિતિ નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને હોસ્પિટલ પરિસરમાં વધતો તણાવ શાંત કરાવ્યો હતો. જોકે, ત્યારબાદ પણ ડોક્ટરો અને આરોગ્યકર્મીઓમાં ઘટનાને લઈને નારાજગી યથાવત રહી હતી.
સુરક્ષાને લઈને ડોક્ટરોએ કામ બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો અને રાત્રે આશરે 2 વાગ્યાથી ઓપીડી તથા ઇમરજન્સી સેવાઓ પ્રભાવિત થઈ હતી.
હોસ્પિટલની સેવાઓ બંધ થવાની સૌથી વધુ અસર દર્દીઓ પર પડી હતી. સવારથી જ સદર હોસ્પિટલમાં સારવાર અને તપાસ માટે આવતા દર્દીઓની સંખ્યા ઓછી થઈ નહોતી, પરંતુ ડોક્ટરોના કામ બંધ રાખવાના કારણે દર્દીઓને મુશ્કેલી પડી હતી.
દૂરના વિસ્તારોમાંથી આવેલા દર્દીઓ અને તેમના પરિજનોને લાંબા સમય સુધી રાહ જોવી પડી હતી. ઘણા લોકો હોસ્પિટલની સ્થિતિ જોઈને અન્ય હોસ્પિટલો તરફ જતા રહ્યા હતા.
સદર હોસ્પિટલ નાલંદા જિલ્લાની મુખ્ય સરકારી હોસ્પિટલ છે, જ્યાં જિલ્લાના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી દર્દીઓ સારવાર માટે પહોંચે છે. આવી સ્થિતિમાં ઓપીડી અને ઇમરજન્સી જેવી સેવાઓ બંધ થવાથી મોટી સંખ્યામાં લોકોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સામાન્ય સારવાર માટે આવેલા દર્દીઓ ઉપરાંત ગંભીર સ્થિતિ ધરાવતા દર્દીઓ અને તેમના પરિજનોની ચિંતા પણ વધી હતી.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે હોસ્પિટલોમાં ડોક્ટરો અને આરોગ્યકર્મીઓની સુરક્ષાને લઈને પણ સવાલો ઊભા કર્યા છે. હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ તરફથી જણાવવામાં આવ્યું કે પરિસરમાં 100થી વધુ ગાર્ડ અને હોમગાર્ડ જવાનો તૈનાત છે. તેમ છતાં જે સમયે હોબાળો અને મારપીટ થઈ, તે દરમિયાન સુરક્ષા વ્યવસ્થા અસરકારક રીતે કેમ કામ કરી શકી નહીં, તેને લઈને સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
મેડિકલ સ્ટાફનું કહેવું છે કે દર્દીના મોત બાદ પરિજનોનું દુઃખ અને ગુસ્સો સ્વાભાવિક છે, પરંતુ ડોક્ટરો અને આરોગ્યકર્મીઓ સાથે મારપીટ અથવા હોસ્પિટલમાં તોડફોડ કોઈ સમસ્યાનો ઉકેલ નથી. આરોગ્યકર્મીઓના જણાવ્યા મુજબ આવા વાતાવરણમાં ડોક્ટરો પોતાને અસુરક્ષિત અનુભવે છે અને તેની સીધી અસર હોસ્પિટલની સેવાઓ પર પડે છે. તેમનું કહેવું છે કે હોસ્પિટલમાં સારવાર વ્યવસ્થાની સાથે ડોક્ટરો અને કર્મચારીઓની સુરક્ષાની મજબૂત વ્યવસ્થા પણ જરૂરી છે.
બીજી તરફ, બાળકના પરિજનોનો આરોપ છે કે જો સમયસર ડોક્ટર ઉપલબ્ધ હોત અને બાળકને વધુ સારી સારવાર મળી હોત તો કદાચ તેનો જીવ બચી શક્યો હોત. જોકે, બાળકના મોતનું વાસ્તવિક કારણ અને સારવારમાં કોઈ બેદરકારી થઈ હતી કે નહીં, તેનો અંતિમ નિષ્કર્ષ તપાસ બાદ જ સામે આવશે. હાલ બંને પક્ષોના આરોપો વચ્ચે હોસ્પિટલ પ્રશાસને મામલાની તપાસ કરવાની વાત કરી છે.
હોસ્પિટલના ઉપાધીક્ષક ડૉ. રાજીવ રંજનએ મામલાની તપાસ કરીને ડોક્ટરો અને સંબંધિત આરોગ્યકર્મીઓ સાથે વાત કરી ઉકેલ લાવવાની વાત કરી છે. પ્રશાસનનો પ્રયાસ છે કે વિવાદ શાંત કરવામાં આવે અને હોસ્પિટલમાં તબીબી સેવાઓ શક્ય તેટલી વહેલી તકે સામાન્ય કરવામાં આવે. ડોક્ટરોની સુરક્ષા અને ઘટના માટે જવાબદાર લોકો સામે કાર્યવાહી અંગે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે.
ઘટના બાદ હોસ્પિટલ જેવા સંવેદનશીલ સ્થળે સુરક્ષા વ્યવસ્થા કેટલી અસરકારક છે, તે અંગે પણ સવાલ ઊભો થયો છે. સદર હોસ્પિટલમાં મોટી સંખ્યામાં સુરક્ષાકર્મીઓ તૈનાત હોવા છતાં જો ભીડ ઇમરજન્સી વોર્ડ સુધી પહોંચી ડોક્ટર અને કર્મચારીઓ સાથે મારપીટ કરી શકે છે, તો સુરક્ષા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરવાની જરૂરિયાત સામે આવી છે.
મેડિકલ સ્ટાફ વચ્ચે માંગ ઉઠી રહી છે કે હોસ્પિટલના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સુરક્ષાકર્મીઓની કાયમી હાજરી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે અને કોઈપણ વિવાદની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવામાં આવે.
ઘટનાએ દર્દીઓ અને આરોગ્યકર્મીઓ વચ્ચેના વિશ્વાસનો મુદ્દો પણ સામે લાવ્યો છે. દર્દીઓ અને તેમના પરિજનો સમયસર અને સારી સારવાર ઇચ્છે છે, જ્યારે ડોક્ટરો અને આરોગ્યકર્મીઓ સારવાર દરમિયાન સુરક્ષિત વાતાવરણ ઇચ્છે છે. બંને પક્ષો વચ્ચે વિશ્વાસ જાળવી રાખવો હોસ્પિટલ વ્યવસ્થા માટે જરૂરી છે.
કોઈ દર્દીના મોત બાદ તપાસ અને સંવાદના બદલે હિંસા શરૂ થાય તો તેની અસર અંતે અન્ય દર્દીઓ પર પણ પડે છે. નાલંદા સદર હોસ્પિટલની આ ઘટનાની અસર અનેક કલાકો સુધી આરોગ્ય સેવાઓ પર જોવા મળી હતી. બાળકના મોતથી શરૂ થયેલો વિવાદ ડોક્ટરો અને આરોગ્યકર્મીઓ સાથે મારપીટ, તોડફોડ અને ત્યારબાદ ઓપીડી-ઇમરજન્સી સેવાઓ બંધ થવા સુધી પહોંચ્યો હતો.
લગભગ 11 કલાક સુધી દર્દીઓને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. બાદમાં પ્રશાસનની પહેલ બાદ ઇમરજન્સી સેવાઓ ફરી શરૂ કરવામાં આવી હતી. હાલ હોસ્પિટલ પ્રશાસન અને પોલીસ સમગ્ર મામલાની તપાસમાં વ્યસ્ત છે.
