બેઇજિંગમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ Xi Jinping વચ્ચે ગ્રેટ હોલ ઓફ ધ પીપલ ખાતે મહત્વપૂર્ણ શિખર બેઠક યોજાઈ હતી. ચીન તરફથી ઔપચારિક ગાર્ડ ઓફ ઑનર અને સત્તાવાર સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું.
બેઠક દરમિયાન બંને નેતાઓએ હાથ મિલાવીને ચર્ચાની શરૂઆત કરી અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોને આગળ વધારવા પર ભાર મૂક્યો.
બેઠકની શરૂઆતમાં શી જિનપિંગે જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર વિશ્વ આ મુલાકાત પર નજર રાખી રહ્યું છે. તેમણે વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને અસ્થિર અને ઝડપી બદલાતી ગણાવી હતી.
શી જિનપિંગે અમેરિકા અને ચીનને ટકરાવને બદલે સહકારનો માર્ગ અપનાવવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વિશ્વની બે સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓએ “પ્રતિસ્પર્ધી નહીં પરંતુ ભાગીદાર” તરીકે કામ કરવું જોઈએ જેથી વૈશ્વિક સ્થિરતા જળવાઈ રહે અને આંતરરાષ્ટ્રીય પડકારોનો ઉકેલ મળી શકે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ બેઠક દરમિયાન સકારાત્મક અભિગમ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે શી જિનપિંગને પોતાના મિત્ર ગણાવી તેમની સાથે સંબંધ રાખવો સન્માનની બાબત હોવાનું કહ્યું હતું.
ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે આગામી સમયમાં અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો વધુ મજબૂત બનશે. તેમણે સંકેત આપ્યો હતો કે બંને દેશ વેપાર અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર વધુ સારા સહકાર તરફ આગળ વધી શકે છે.
આ બેઠકની વિશેષતા તરીકે ટ્રમ્પ સાથે અમેરિકાના અનેક મોટા વ્યાવસાયિક નેતાઓ પણ ચીન પહોંચ્યા હતા. તેમાં Elon Musk, Tim Cook સહિત Boeing અને અન્ય મોટી કંપનીઓના ટોચના અધિકારીઓ સામેલ હતા.
તેમની હાજરીથી સંકેત મળ્યો હતો કે આ મુલાકાત માત્ર કૂટનીતિક નહીં પરંતુ આર્થિક અને વેપારિક દૃષ્ટિએ પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
બેઠક દરમિયાન બોઇંગ વિમાન સોદાને લઈને વિશેષ ચર્ચા થઈ હતી. અહેવાલો મુજબ ચીન અમેરિકન કંપની બોઇંગ પાસેથી અંદાજે 9 લાખ કરોડ રૂપિયાનાં વિમાનો ખરીદી શકે છે.
જો આ કરાર થાય તો તે વિશ્વના સૌથી મોટા એવિએશન સોદાઓમાંનો એક બની શકે છે. આથી બંને દેશો વચ્ચેના વેપારિક સંબંધોને નવી દિશા મળી શકે છે અને વૈશ્વિક વિમાન ઉદ્યોગ પર પણ અસર પડી શકે છે.
બેઠકમાં વેપાર અને ટેરિફ વિવાદ, સેમીકન્ડક્ટર અને ટેકનોલોજી પ્રતિબંધો, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સ્પર્ધા, રેર અર્થ મિનરલ્સની સપ્લાય ચેઇન તેમજ કૃષિ વેપાર અને સોયાબીન નિકાસ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
વિશેષ કરીને સેમીકન્ડક્ટર અને AI ક્ષેત્રને લઈને બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સ્પર્ધા વધી છે.
તાઇવાન મુદ્દે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી તણાવ યથાવત રહ્યો છે. ચીન તાઇવાનને પોતાનો ભાગ માને છે જ્યારે અમેરિકા તેને અલગ રાજકીય એકમ તરીકે સમર્થન આપે છે.
અહેવાલો મુજબ બેઠકમાં અમેરિકાની હથિયાર વેચાણ નીતિ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા સંતુલનને લઈને આ સંવેદનશીલ મુદ્દા પર પણ ચર્ચા થઈ શકે છે.
રેર અર્થ મિનરલ્સનો મુદ્દો પણ ચર્ચાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, રક્ષણાત્મક પ્રણાલીઓ અને આધુનિક ટેકનોલોજી માટે આ ખનિજો મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ચીન આ ક્ષેત્રમાં વિશ્વનો સૌથી મોટો પુરવઠાકાર છે જ્યારે અમેરિકા પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડવા ઇચ્છે છે. આ કારણે આ મુદ્દો બંને દેશો માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદીના મુદ્દે બેઠક પહેલાંથી જ અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે તણાવ જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકાનો આરોપ છે કે ચીન પ્રતિબંધો છતાં ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદી કરીને તેને આર્થિક સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે.
ચીનનું કહેવું છે કે તેની ઊર્જા નીતિ તેના રાષ્ટ્રીય હિતો પર આધારિત છે અને તે બાહ્ય દબાણ હેઠળ નિર્ણય લેતું નથી. આ મુદ્દો પણ ચર્ચામાં પડકારરૂપ મુદ્દા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
અમેરિકાના કૃષિ ક્ષેત્ર, ખાસ કરીને સોયાબીન ઉત્પાદકો, આ બેઠક પર નજર રાખી રહ્યા છે. અગાઉના વેપારિક તણાવ દરમિયાન ચીને અમેરિકન સોયાબીનની ખરીદી ઘટાડીને બ્રાઝિલમાંથી આયાત વધારી હતી.
હાલના મહિનાઓમાં ખરીદી ફરી શરૂ થઈ છે. અમેરિકન પ્રશાસન ઇચ્છે છે કે ચીન કૃષિ ઉત્પાદનોની ખરીદી અંગે લાંબા ગાળાનો કરાર કરે.
ચીન તરફથી ટ્રમ્પના સન્માનમાં સ્ટેટ ડિનર યોજવાની યોજના પણ આ મુલાકાતનો ભાગ છે. કૂટનીતિક નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર આવા કાર્યક્રમો બંને દેશોના સંબંધોમાં સહકાર અને નરમાઈનો સંકેત આપે છે.
બેઇજિંગ ઘણીવાર આવા આયોજનો દ્વારા એ સંદેશ આપે છે કે તે દ્વિપક્ષીય સંબંધોને ગંભીરતાથી લે છે.
