અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી એકવાર ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. સતત બીજા દિવસે બંને દેશો વચ્ચે હવાઈ હુમલા અને જવાબી સૈન્ય કાર્યવાહી ચાલુ રહેતાં ક્ષેત્રीय સ્થિરતા અંગે ચિંતાઓ વધી છે. પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને અનેક ખાડી દેશોએ સુરક્ષા એલર્ટ જાહેર કર્યા છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયમાં પણ ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.
અહેવાલો મુજબ, અમેરિકી સેનાએ ગુરુવારે વહેલી સવારે ઈરાનના અનેક મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક ઠેકાણાઓ પર વ્યાપક હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. આ હુમલાઓમાં ટોમાહોક મિસાઈલ અને લડાકુ વિમાનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
ઈરાનના કેશ્મ દ્વીપ, બંદર અબ્બાસ, મીનાબ અને સીરિક સહિતના વિસ્તારોમાં વિસ્ફોટોના અવાજો સાંભળવામાં આવ્યા હતા. સ્થાનિક મીડિયાના જણાવ્યા અનુસાર હુમલાઓ બાદ અનેક વિસ્તારોમાં એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ સક્રિય કરવામાં આવી હતી.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાન પરમાણુ કરાર અંગેની વાટાઘાટોમાં વિલંબ કરી રહ્યું હતું, જેના કારણે આ કાર્યવાહી જરૂરી બની હતી. અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા અનુસાર, હુમલાઓનો હેતુ ઈરાનની એર ડિફેન્સ ક્ષમતા, દેખરેખ નેટવર્ક અને સંચાર પ્રણાલીને નબળી બનાવવાનો હતો.
અમેરિકી હુમલાઓ બાદ ઈરાને જવાબી કાર્યવાહીનો દાવો કર્યો હતો. ઈરાનની ઇસ્લામિક રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) અનુસાર, કુવૈત અને બહેરિનમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓને મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓ દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા.
ઈરાને વધુમાં દાવો કર્યો હતો કે તેણે જોર્ડનમાં સ્થિત અલ-અઝરાક એરબેઝ પર 12 બેલિસ્ટિક મિસાઈલ દાગી હતી. ઈરાની મીડિયા અનુસાર, આ હુમલાઓમાં અમેરિકી લડાકુ વિમાનો સાથે સંકળાયેલા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, જોર્ડનની સેનાએ આ દાવાઓને આંશિક રીતે નકારી કાઢતાં જણાવ્યું હતું કે અનેક મિસાઈલોને માર્ગમાં જ અવરોધી લેવામાં આવી હતી અને કોઈ મોટા નુકસાનની પુષ્ટિ થઈ નથી.
સંઘર્ષની સૌથી મોટી અસર વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર જોવા મળી રહી છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાની જાહેરાત કરી હોવાના દાવા બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવમાં તેજી નોંધાઈ છે.
બ્રેન્ટ ક્રૂડ અને WTI ક્રૂડ બંનેના ભાવમાં 2 ટકાથી વધુનો વધારો નોંધાયો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંનો એક માનવામાં આવે છે, જ્યાંથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે.
જોકે, અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડે ઈરાનના આ દાવાને નકારી કાઢતાં જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી માર્ગો ખુલ્લા છે અને તેમની સુરક્ષા માટે દેખરેખ વધારવામાં આવી છે.
વધતા તણાવ વચ્ચે ખાડી દેશોમાં સુરક્ષા સ્થિતિ પણ ગંભીર બની છે. બહેરિનમાં અનેક વખત એર રેડ સાઇરન વાગ્યા હતા અને નાગરિકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ જવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી.
કુવૈતે પણ જણાવ્યું હતું કે તેના વિસ્તારમાં મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓની માહિતી મળી છે, જેના પગલે સુરક્ષા એજન્સીઓને હાઈ એલર્ટ પર રાખવામાં આવી છે. સેનાએ જણાવ્યું હતું કે તે સતત જવાબી કાર્યવાહી કરી રહી છે.
સ્થાનિક પ્રશાસને નાગરિકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર વિશ્વાસ રાખવાની અપીલ કરી છે.
જોર્ડનની સેનાએ જણાવ્યું હતું કે તેના હવાઈ ક્ષેત્ર તરફ આગળ વધી રહેલી અનેક મિસાઈલોને હવામાં જ નષ્ટ કરવામાં આવી હતી. સેનાના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલાક વિસ્તારોમાં કાટમાળ પડ્યો હતો, પરંતુ કોઈ મોટા નુકસાન અથવા જાનહાનિના અહેવાલ મળ્યા નથી.
ઈરાને જોર્ડનમાં આવેલા અમેરિકી એરબેઝને નિશાન બનાવ્યાનો દાવો કર્યો હતો, પરંતુ જોર્ડને આ દાવાઓને સંપૂર્ણપણે સ્વીકાર્યા નથી.
વધતા તણાવ વચ્ચે રશિયાએ બંને દેશોને સંયમ રાખવા અને સૈન્ય કાર્યવાહી બંધ કરીને કૂટનીતિક માર્ગ અપનાવવાની અપીલ કરી છે.
કતારે પણ એક પ્રતિનિધિમંડળ ઈરાન મોકલ્યું હોવાનું જણાવાયું છે, જેનો હેતુ પ્રાદેશિક તણાવ ઘટાડવાનો અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે સંવાદ સ્થાપિત કરવાનો હોવાનું કહેવાય છે.
ઓમાનના દરિયાકિનારા નજીક એક તેલ ટેન્કર પર હુમલા બાદ આગ લાગ્યાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે. જહાજ પર અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂ સભ્યો સવાર હતા, જેમાં ભારતીય નાગરિકો પણ સામેલ હોવાનું જણાવાયું છે. ઘટનામાં એક વ્યક્તિના મૃત્યુ અને કેટલાક લોકો ગુમ થયાની પુષ્ટિ થઈ છે. આ ઘટનાએ સમુદ્રી વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠા માર્ગોની સુરક્ષા અંગે પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
બંને દેશો તરફથી સતત મોટા સૈન્ય દાવાઓ કરવામાં આવી રહ્યા છે. ઈરાને 18 અમેરિકી ઠેકાણાઓ પર હુમલાનો દાવો કર્યો છે, જ્યારે અમેરિકાએ આ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે. તે જ રીતે, અમેરિકી હુમલાઓથી ઈરાનમાં વ્યાપક નુકસાન થયાના દાવાઓ પણ કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ તેમની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ શકી નથી.
