ઉત્તર પ્રદેશના કરોડો વીજ ગ્રાહકો માટે ઓક્ટોબર મહિનો રાહત લઈને આવી શકે છે. સપ્ટેમ્બર બાદ હવે ઓક્ટોબરમાં પણ વીજ બિલમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. તાજી માહિતી અનુસાર ઓક્ટોબરમાં વીજ બિલમાં 5 ટકાથી વધુનો ઘટાડો થઈ શકે છે. તેનો લાભ રાજ્યના આશરે 3.73 કરોડ વીજ ગ્રાહકોને મળવાની અપેક્ષા છે. જોકે અંતિમ ટકાવારી અને તેનો અમલ પાવર કોર્પોરેશનના આદેશ બાદ સ્પષ્ટ થશે.
વીજ બિલમાં પ્રસ્તાવિત ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ ઇંધણ સરચાર્જ ફી એટલે કે ફ્યુઅલ સરચાર્જમાં થયેલો ઘટાડો છે. એફપીપીસીએ એટલે કે ફ્યુઅલ એન્ડ પાવર પરચેઝ કોસ્ટ એડજસ્ટમેન્ટ હેઠળ જુલાઈ મહિનાની ઇંધણ સરચાર્જ ફીમાં થયેલા ઘટાડાની અસર ઓક્ટોબરમાં મળનારા વીજ બિલમાં જોવા મળશે. પાવર કોર્પોરેશન મેનેજમેન્ટ તરફથી આ અંગે ટૂંક સમયમાં આદેશ જારી કરવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે.
જો આ ઘટાડો લાગુ થાય છે, તો આ સતત ચોથો મહિનો હશે જ્યારે રાજ્યના વીજ ગ્રાહકોને બિલમાં ઘટાડાનો લાભ મળશે. અગાઉ જુલાઈમાં વીજ બિલમાં 4.43 ટકા, ઓગસ્ટમાં 2.92 ટકા અને સપ્ટેમ્બરમાં 7.93 ટકાનો ઘટાડો ગ્રાહકોને મળ્યો હતો. હવે ઓક્ટોબરમાં પણ પાંચ ટકાથી વધુના સંભવિત ઘટાડાથી તહેવારોની સિઝનમાં ગ્રાહકોના વીજ બિલમાં વધુ ઘટાડો થઈ શકે છે.
આ સમગ્ર ફેરફારની પૃષ્ઠભૂમિ જૂન મહિના સાથે જોડાયેલી છે. જૂનમાં રાજ્યના વીજ ગ્રાહકો પાસેથી 10 ટકા વધારાની ઇંધણ સરચાર્જ ફી વસૂલવામાં આવી હતી. તે સમયે આશરે 3.73 કરોડ ગ્રાહકો પાસેથી લગભગ 1610 કરોડ રૂપિયાની વધારાની વસૂલાત કરવામાં આવી હતી. બાદમાં વીજળી નિયમન આયોગે જૂની ચુકવણી અથવા અગાઉની જવાબદારીઓને એફપીપીસીએમાં સામેલ કરવા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. આયોગે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સરચાર્જની ગણતરી વાસ્તવિક વીજ ખરીદી ખર્ચ અને ટ્રાન્સમિશન ચાર્જના આધારે જ થવી જોઈએ.
આયોગના આ વલણ બાદ એફપીપીસીએની ગણતરીની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો અને ત્યારબાદ ગ્રાહકોને સતત બિલમાં ઘટાડાનો લાભ મળવા લાગ્યો. જુલાઈથી લાગુ થયેલા ઘટાડાની અસર ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બરના બિલમાં પણ જોવા મળી હતી. સપ્ટેમ્બરમાં વીજ બિલમાં 7.93 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જે અગાઉના મહિનાઓની તુલનામાં વધુ હતો.
ઓક્ટોબરમાં સંભવિત ઘટાડો પણ આ જ વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલો છે. જુલાઈમાં વીજ ખરીદી સંબંધિત ખર્ચ અને ઇંધણ સરચાર્જમાં થયેલા ફેરફારનું સમાયોજન ત્યારબાદના બિલમાં કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ કારણે સપ્ટેમ્બરમાં મળેલા વીજ બિલ બાદ ઓક્ટોબરમાં પણ ગ્રાહકોએ ઓછી રકમ ચૂકવવી પડી શકે છે. જોકે અલગ-અલગ ગ્રાહકોના બિલમાં વાસ્તવિક રૂપિયાની બચત તેમની વીજ વપરાશ અને બિલની રકમ પર આધારિત રહેશે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ગ્રાહકનું સામાન્ય વીજ બિલ 2000 રૂપિયા આવે છે અને તેમાં આશરે પાંચ ટકાનો ઘટાડો લાગુ થાય છે, તો લગભગ 100 રૂપિયાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. તેવી જ રીતે 5000 રૂપિયાના બિલ પર પાંચ ટકાના દરે લગભગ 250 રૂપિયાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. આ માત્ર સમજાવવા માટેની ગણતરી છે; વાસ્તવિક બિલમાં ઘટાડો લાગુ દર, વપરાશ અને અન્ય ચાર્જના આધારે અલગ હોઈ શકે છે.
આ ઘટાડાનો લાભ માત્ર કોઈ એક શહેર અથવા જિલ્લા સુધી મર્યાદિત રહેશે નહીં. એફપીપીસીએ હેઠળ તમામ શ્રેણીના આશરે 3.73 કરોડ ગ્રાહકોને તેનો લાભ મળવાની વાત કરવામાં આવી છે. એટલે કે ઘરેલુ સહિત અલગ-અલગ શ્રેણીના ગ્રાહકો પર તેની અસર પડી શકે છે.
વીજ ગ્રાહકો માટે આ ફેરફાર એટલા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે ઓક્ટોબરમાં તહેવારોને કારણે ઘણા ઘરોમાં વીજ વપરાશ વધી જાય છે. નવરાત્રિ, દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન ઘરો અને બજારોમાં પ્રકાશ માટે વીજળીનો ઉપયોગ વધી શકે છે. આવા સમયે બિલના દરમાં ઘટાડો ગ્રાહકોની કુલ ચુકવણી પર અસર કરી શકે છે.
જોકે અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે પાંચ ટકાથી વધુના સંભવિત ઘટાડાનો અર્થ એ નથી કે દરેક ગ્રાહકનું સંપૂર્ણ વીજ બિલ બરાબર પાંચ ટકા ઓછું જ આવશે. વીજ બિલમાં ઊર્જા વપરાશ ઉપરાંત અન્ય ચાર્જ પણ સામેલ હોઈ શકે છે. તેથી અંતિમ બિલની રકમ સંબંધિત ગ્રાહકના વાસ્તવિક વપરાશ, કનેક્શનની શ્રેણી અને તે સમયે લાગુ ચાર્જ પર આધારિત રહેશે.
પાવર કોર્પોરેશન તરફથી આદેશ જારી થયા બાદ ઓક્ટોબરમાં કેટલા ટકાનો વાસ્તવિક ઘટાડો લાગુ થશે તે સ્પષ્ટ થશે. હાલમાં ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર પાંચ ટકાથી વધુ ઘટાડાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. સપ્ટેમ્બરમાં 7.93 ટકાનો ઘટાડો મળ્યા બાદ ઓક્ટોબરના સંભવિત ઘટાડા પર ગ્રાહકોની નજર છે.
એફપીપીસીએને લઈને છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં ચર્ચા થઈ રહી છે. વીજળી નિયમન આયોગે તેની ગણતરીને લઈને પાવર કોર્પોરેશનને નિયમો અનુસાર વાસ્તવિક ખર્ચના આધારે સમાયોજન કરવા સૂચના આપી હતી. આયોગ અનુસાર વીજ ખરીદીના વાસ્તવિક ખર્ચ અને ટ્રાન્સમિશન ચાર્જને ધ્યાનમાં રાખીને સરચાર્જ નક્કી થવો જોઈએ તથા અન્ય કોઈ મહિનાની જવાબદારી તેમાં સામેલ કરવી જોઈએ નહીં.
આ જ ફેરફાર ગ્રાહકો માટે બિલમાં ઘટાડાનો આધાર બન્યો છે. જુલાઈ પહેલાં જ્યાં વધારાના સરચાર્જને કારણે બિલ વધી રહ્યા હતા, ત્યાં ત્યારબાદની ગણતરીમાં ઘટાડો આવવાથી સતત ત્રણ મહિના સુધી ગ્રાહકોને બિલમાં ઘટાડો મળ્યો. હવે ઓક્ટોબરમાં પણ આ ક્રમ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.
રાજ્ય વિદ્યુત ઉપભોક્તા પરિષદના અધ્યક્ષ અવધેશ કુમાર વર્માએ પણ કહ્યું છે કે એફપીપીસીએની ગણતરીમાં પારદર્શિતા આવવાથી ગ્રાહકોને કાયદા અનુસાર તેનો લાભ સમયસર મળી રહ્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે વાસ્તવિક ખર્ચના આધારે ગણતરી થવાથી ગ્રાહકોને ઘટાડાનો લાભ બિલમાં જોવા મળી રહ્યો છે.
આ પહેલાં ઓગસ્ટમાં પણ રાજ્યના 3.73 કરોડ વીજ ગ્રાહકોને એફપીપીસીએ હેઠળ 2.92 ટકાનો ઘટાડો મળ્યો હતો. જુલાઈમાં આ ઘટાડો 4.43 ટકા હતો. સપ્ટેમ્બરમાં ઘટાડો વધીને 7.93 ટકા થયો હતો. હવે ઓક્ટોબરમાં પાંચ ટકાથી વધુના સંભવિત ઘટાડાને લઈને ગ્રાહકો આગામી આદેશની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
કુલ મળીને ઉત્તર પ્રદેશના વીજ ગ્રાહકો માટે ઓક્ટોબરમાં બિલમાં ઘટાડાની શક્યતા છે. જુલાઈના ઇંધણ સરચાર્જમાં થયેલા ઘટાડાને કારણે ઓક્ટોબરના બિલમાં પાંચ ટકાથી વધુનો ઘટાડો સંભવિત છે. આશરે 3.73 કરોડ ગ્રાહકોને તેનો લાભ મળવાની વાત સામે આવી છે. જોકે અંતિમ ઘટાડો કેટલો હશે અને કઈ બિલિંગ અવધિથી લાગુ થશે તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ પાવર કોર્પોરેશનના આદેશ બાદ થશે.
