ગુરુવારે ઝારખંડની બે અને મિઝોરમની એક રાજ્યસભા બેઠક માટે મતદાન યોજાઈ રહ્યું છે. ઝારખંડ અને મિઝોરમમાં યોજાતી આ ચૂંટણી માત્ર સ્થાનિક રાજકીય સમીકરણોની જ નહીં, પરંતુ સત્તારૂઢ અને વિપક્ષી પક્ષોની વ્યૂહરચનાની પણ કસોટી માનવામાં આવી રહી છે.
ઝારખંડમાં એક બેઠક પર સત્તારૂઢ ગઠબંધનના ઉમેદવારની જીત લગભગ નિશ્ચિત માનવામાં આવી રહી છે, જ્યારે બીજી બેઠક માટે રસપ્રદ સ્પર્ધા થવાની સંભાવના છે. બીજી તરફ, મિઝોરમમાં સત્તારૂઢ પક્ષને સંખ્યાબળનો સ્પષ્ટ લાભ મળતો દેખાઈ રહ્યો છે.
ઝારખંડની બે રાજ્યસભા બેઠકો માટે ત્રણ ઉમેદવારો મેદાનમાં છે. સત્તારૂઢ ગઠબંધન તરફથી ઝારખંડ મુક્તિ મોર્ચા (ઝેએમએમ) એ બૈદ્યનાથ રામને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે, જ્યારે કોંગ્રેસે પ્રણવ ઝાને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) સમર્થિત અપક્ષ ઉમેદવાર પરિમલ નાથવાણી પણ બીજી બેઠક માટે પડકાર આપી રહ્યા છે.
રાજ્ય વિધાનસભાના વર્તમાન રાજકીય સમીકરણો મુજબ ઇન્ડિયા ગઠબંધન પાસે સ્પષ્ટ બહુમતી છે. આ કારણે ઝેએમએમ ઉમેદવાર બૈદ્યનાથ રામની જીત લગભગ નિશ્ચિત માનવામાં આવી રહી છે. જોકે બીજી બેઠક માટે કોંગ્રેસ અને ભાજપ સમર્થિત ઉમેદવાર વચ્ચેની સ્પર્ધા રસપ્રદ બની શકે છે. રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે બીજી બેઠકનું પરિણામ ધારાસભ્યોની એકતા અને સંભવિત ક્રોસ વોટિંગ પર નિર્ભર રહેશે.
રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં ગુપ્ત મતદાન ન હોવા છતાં રાજકીય પક્ષો કોઈપણ અનપેક્ષિત પરિસ્થિતિથી બચવા માંગે છે. આ કારણે સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ બંને પોતાના ધારાસભ્યોને એકજૂટ રાખવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ભાજપના નેતૃત્વવાળા રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક ગઠબંધન (એનડીએ) એ પોતાના ધારાસભ્યોને રાંચીની એક હોટેલમાં રોક્યા છે, જ્યારે ઇન્ડિયા ગઠબંધન સતત બેઠકો દ્વારા પોતાના ધારાસભ્યો સાથે સંપર્કમાં છે. મતદાન દરમિયાન વિધાનસભા પરિસરમાં સુરક્ષાની વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે અને પ્રશાસને શાંતિપૂર્ણ મતદાન માટે વ્યાપક તૈયારીઓ કરી છે.
પૂર્વોત્તર રાજ્ય મિઝોરમની એકમાત્ર રાજ્યસભા બેઠક માટે પણ ગુરુવારે મતદાન થઈ રહ્યું છે. અહીં સત્તારૂઢ જોરમ પીપલ્સ મૂવમેન્ટ (ઝેડપીએમ) અને મુખ્ય વિપક્ષી મિઝો નેશનલ ફ્રન્ટ (એમએનએફ) વચ્ચે સીધી ટક્કર છે. ઝેડપીએમએ પોતાના પ્રવક્તા કે. લાલતલુઆંગકિમાને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે, જ્યારે એમએનએફએ વકીલ અને લેખિકા જોથાનસાંગી હમારને ઉમેદવાર તરીકે ઉતાર્યા છે. 40 સભ્યોની વિધાનસભામાં ઝેડપીએમના 27 ધારાસભ્યો છે, જ્યારે એમએનએફ પાસે 10 સભ્યો છે. ભાજપના બે અને કોંગ્રેસનો એક ધારાસભ્ય છે.
મિઝોરમની ચૂંટણીમાં સૌથી નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંનેએ મતદાનથી દૂર રહેવાનો નિર્ણય કર્યો છે. કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય સી. ન્ગુનલિયાનચુંગાએ પક્ષના નેતૃત્વના નિર્દેશોનું પાલન કરતાં મતદાનમાં ભાગ નહીં લેવાની જાહેરાત કરી છે. બીજી તરફ ભાજપે પણ પોતાના બંને ધારાસભ્યોને મતદાનથી દૂર રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
આ નિર્ણયથી ઝેડપીએમની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનતી દેખાઈ રહી છે. મિઝોરમ વિધાનસભા સચિવાલયના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ મતદાન સવારે 9 વાગ્યાથી સાંજે 4 વાગ્યા સુધી ચાલશે, જ્યારે મતગણતરી સાંજે 5 વાગ્યે શરૂ કરવામાં આવશે. ઝારખંડમાં પણ મતદાન અને મતગણતરી માટે તમામ વહીવટી અને સુરક્ષા સંબંધિત તૈયારીઓ પૂર્ણ કરવામાં આવી છે. ચૂંટણી આયોગના માર્ગદર્શનો મુજબ મતદાન પ્રક્રિયાને પારદર્શક અને નિષ્પક્ષ બનાવવા માટે વિશેષ વ્યવસ્થાઓ કરવામાં આવી છે.
