ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ મંગળવારે ઉત્તર કોરિયાની રાજધાની પ્યોંગયાંગ પહોંચ્યા, જ્યાં તેઓ ઉત્તર કોરિયાના નેતા કિમ જોંગ ઉન સાથે મહત્વપૂર્ણ બેઠક કરશે. 2019 પછીની તેમની આ પ્રથમ સત્તાવાર ઉત્તર કોરિયા મુલાકાત છે. આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા-ચીન તણાવ, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને કોરિયન દ્વીપકલ્પમાં અસ્થિરતા યથાવત છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પ્રવાસ માત્ર ઔપચારિક રાજદ્વારી સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ એશિયા-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં શક્તિ સંતુલનને પ્રભાવિત કરી શકે તેવો પગલું છે. આ મુલાકાત દ્વારા ચીન તેના પરંપરાગત સહયોગી ઉત્તર કોરિયા પર પોતાનો પ્રભાવ ફરી મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
શી જિનપિંગના આગમન પર ઉત્તર કોરિયાએ પ્યોંગયાંગમાં કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવી હતી. એરપોર્ટ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં મોટી સંખ્યામાં સૈનિકોની તૈનાતી કરવામાં આવી હતી અને ઔપચારિક સૈન્ય સલામી આપવામાં આવી હતી. રાજ્ય મીડિયાના જણાવ્યા મુજબ સમગ્ર વિસ્તારમાં વિશેષ સજાવટ કરવામાં આવી હતી અને બંને દેશોની “અટૂટ મિત્રતા” દર્શાવતા બેનરો લગાવવામાં આવ્યા હતા.
ચીનના રાજ્ય મીડિયાએ જાહેર કરેલા વિડિયોમાં વિમાનના આગમન સમયે ઉત્તર કોરિયાના સૈનિકો કતારમાં ઉભેલા જોવા મળ્યા હતા અને સુરક્ષા કાફલો સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હેઠળ હતો. આ દૃશ્ય બંને દેશો વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સંબંધોની મજબૂતી દર્શાવે છે.
ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. તેમાં કોરિયન દ્વીપકલ્પનો પરમાણુ કાર્યક્રમ મુખ્ય વિષય ગણાઈ રહ્યો છે, જેને લઈને પશ્ચિમી દેશો લાંબા સમયથી ચિંતિત છે. અમેરિકા અને દક્ષિણ કોરિયા સાથે ઉત્તર કોરિયાના સંબંધો પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહેવાની શક્યતા છે.
અહેવાલો મુજબ રશિયા અને ઉત્તર કોરિયા વચ્ચે વધતા સૈન્ય અને આર્થિક સંબંધો પણ બેઠકનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ રહેશે. ઉપરાંત વેપાર, ઊર્જા સહકાર અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા થઈ શકે છે.
તાજેતરના વર્ષોમાં રશિયા અને ઉત્તર કોરિયા વચ્ચે વધતી નજીકતાએ ચીનની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિને પડકાર આપ્યો છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પછી મોસ્કો અને પ્યોંગયાંગ વચ્ચે સૈન્ય સહકારમાં વધારો થયો છે. માનવામાં આવે છે કે ઉત્તર કોરિયાએ રશિયાને સૈનિકો અને હથિયારોની મદદ પૂરી પાડી છે, જ્યારે તેના બદલામાં તેને આર્થિક સહાય અને ઊર્જા સંસાધનો મળ્યા છે.
આ પરિસ્થિતિએ ચીનની ચિંતા વધારી છે કારણ કે ઉત્તર કોરિયા પર તેનો પરંપરાગત પ્રભાવ ધીમે ધીમે ઘટતો દેખાઈ રહ્યો છે. આ સંદર્ભમાં શી જિનપિંગની મુલાકાતને બેઇજિંગની રાજદ્વારી પકડ ફરી મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ માનવામાં આવી રહી છે.
ઉત્તર કોરિયા લાંબા સમયથી અમેરિકા અને દક્ષિણ કોરિયાને પોતાના મુખ્ય વિરોધી તરીકે જોતો આવ્યો છે. પરમાણુ પરીક્ષણો અને બેલિસ્ટિક મિસાઇલ કાર્યક્રમોને કારણે પ્રદેશમાં તણાવ સતત યથાવત રહ્યો છે. અનેક પ્રસંગોએ ઉત્તર કોરિયાએ સૈન્ય અભ્યાસો અને મિસાઇલ પરીક્ષણો કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની ચિંતા વધારી છે.
આ પરિસ્થિતિમાં ચીન પોતાને સંભવિત મધ્યસ્થ તરીકે રજૂ કરી શકે છે, જોકે તેનો મુખ્ય હેતુ પ્રદેશમાં સ્થિરતા જાળવવા સાથે પોતાનો વ્યૂહાત્મક પ્રભાવ જાળવી રાખવાનો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
તાજેતરના વર્ષોમાં રશિયા અને ઉત્તર કોરિયા વચ્ચેના સંબંધો વધુ મજબૂત બન્યા છે. યુક્રેન યુદ્ધ બાદ રશિયાને સૈન્ય સાધનો અને સહકારની જરૂર પડી હતી, જેમાં ઉત્તર કોરિયા મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર તરીકે સામે આવ્યું છે. તેના બદલામાં પ્યોંગયાંગને આર્થિક સહાય, તેલ પુરવઠો અને તકનીકી સહકાર મળ્યો હોવાનું જણાવાય છે.
આ નવું ગઠબંધન એશિયા અને યુરોપ બંને માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તે પશ્ચિમી દેશો માટે સુરક્ષા સંબંધિત પડકારો વધારી શકે છે.
ચીન અને ઉત્તર કોરિયા વચ્ચેના સંબંધો દાયકાઓ જૂના છે અને કોરિયન યુદ્ધના સમયથી બંને દેશો વ્યૂહાત્મક ભાગીદારો રહ્યા છે. ચીને ઉત્તર કોરિયાને આર્થિક અને રાજકીય સમર્થન આપ્યું છે, જોકે પરમાણુ પરીક્ષણો અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોને લઈને બંને દેશોના સંબંધોમાં કેટલાક સમયે તણાવ પણ જોવા મળ્યો છે.
તેમ છતાં, ચીન આજે પણ ઉત્તર કોરિયાનું સૌથી મોટું વેપારી ભાગીદાર અને રાજદ્વારી સમર્થક માનવામાં આવે છે. આ કારણસર આ મુલાકાતને બંને દેશોના સંબંધોમાં નવા તબક્કા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓ દરમિયાન ચીન અને ઉત્તર કોરિયા વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય સંપર્કોમાં વધારો નોંધાયો છે. ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યીએ એપ્રિલમાં પ્યોંગયાંગની મુલાકાત લીધી હતી, જ્યાં તેમણે કિમ જોંગ ઉન અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરી હતી.
કોવિડ-19 મહામારી પછી બંને દેશો વચ્ચે રેલ અને હવાઈ સંપર્કો ફરી શરૂ થયા છે, જેના કારણે આર્થિક અને રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો થયો છે. આ વિકાસ બંને દેશો પોતાના સંબંધોને ફરી મજબૂત કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા હોવાના સંકેત તરીકે જોવામાં આવે છે.
આ બેઠક પર અમેરિકા, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા અને રશિયા સહિત અનેક દેશોની નજર છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ માત્ર બે દેશો વચ્ચેની બેઠક નથી, પરંતુ તેનો પ્રભાવ સમગ્ર એશિયા-પ્રશાંત ક્ષેત્રની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર પડી શકે છે.
કેટલાક વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર, વિશ્વ અનેક ભૂ-રાજકીય સંકટોમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હોય એવા સમયે આ મુલાકાત વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલનને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
