ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) 2026ರ ನವೆಂಬರ್ 12ರಂದು ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಲ್ಲಿರುವ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪೋಲಾರ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್ (PSLV) ರಾಕೆಟ್‌ನ ಮೂರನೇ ಹಂತದ (PS3) ಘನ ಇಂಧನ ಮೋಟಾರ್‌ನ ಗ್ರೌಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು PSLV-C61/EOS-09 ಮತ್ತು PSLV-C62/EOS-N1 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಘಟನೆಗಳ ಬಳಿಕ ಇಸ್ರೋ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೂರನೇ ಹಂತದ ವಿನ್ಯಾಸ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರಿಶೀಲನಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದರು.
ಎರಡು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳ ಬಳಿಕ ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ
PSLV ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ವಿವಿಧ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ 2025 ಮತ್ತು 2026ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸತತ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗಿದ್ದವು.
2025ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ PSLV-C61 ಮೂಲಕ EOS-09 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಂತರ 2026ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ PSLV-C62/EOS-N1 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೋಟಾರ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ, ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು, ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.
PS3 ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ
ಇಸ್ರೋ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರನೇ ಹಂತದ ವಿನ್ಯಾಸ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾರ್ಜಿನ್, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾನದಂಡಗಳು, ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರಿಶೀಲನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿನ್ಯಾಸ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾರ್ಜಿನ್ ಸುಧಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ PS3 ಘನ ಇಂಧನ ಮೋಟಾರ್‌ನ ನಾಜಲ್ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೋಟಾರ್‌ನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸೀಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (Redundancy) ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾರ್ಜಿನ್‌ಗಳು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ವೀಕಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ನಾನ್-ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ (Non-Destructive Testing–NDT) ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಬಳಿಕ PS3 ಘನ ಇಂಧನ ಮೋಟಾರ್‌ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಗ್ರೌಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆ
ನವೆಂಬರ್ 12ರಂದು ನಡೆದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ರಾಕೆಟ್‌ನ ನೈಜ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಗ್ರೌಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ PS3 ಮೋಟಾರ್ ಅನ್ನು ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು.
ಇಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರ್ ಅನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಮೋಟಾರ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನವೆಂಬರ್ 12ರಂದು ನಡೆದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಸ್ರೋ ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ PS3 ಘನ ಇಂಧನ ಮೋಟಾರ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಸ್ರೋ ತಿಳಿಸಿದೆ.
PSLV ಮುಂದಿನ ಉಡಾವಣೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಗತ್ಯ
ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಮೋಟಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವುದು PSLV ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೃಢೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಮುಂದಿನ PSLV ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಯಾವುದೇ ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಅದರ ವಿವಿಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. PS3 ಮೋಟಾರ್‌ನ ಯಶಸ್ವಿ ಗ್ರೌಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಬಳಿಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಇಸ್ರೋ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ PSLV ಮುಂದಿನ ಉಡಾವಣೆಯ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಈವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
