अयोध्येत अक्षय नवमीला १४ कोसी परिक्रमेचा प्रारंभ; २० लाख भाविक सहभागी होण्याचा अंदाज
अक्षय नवमीच्या निमित्ताने अयोध्येत १४ कोसी परिक्रमेसाठी भाविकांची मोठी गर्दी जमली आहे. भगवान श्रीराम यांच्या नगरीची परिक्रमा करण्यासाठी देशाच्या विविध भागांतून लाखो भाविक अयोध्येत दाखल झाले आहेत. संपूर्ण परिक्रमा मार्गावर रामनामाचा जयघोष आणि भजन-कीर्तनाचे सूर घुमत आहेत. हातात पूजेचे साहित्य घेऊन भगवान श्रीरामांचे स्मरण करत भाविक परिक्रमा पूर्ण करण्याच्या संकल्पाने पुढे जात आहेत. यंदा या परिक्रमेत सुमारे २० लाख भाविक सहभागी होतील, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. भाविकांची संभाव्य मोठी संख्या लक्षात घेऊन जिल्हा प्रशासन आणि पोलिसांनी व्यापक सुरक्षा व्यवस्था केली आहे.
१४ कोसी परिक्रमेचा शुभमुहूर्त रात्री १ वाजून २१ मिनिटांनी सुरू होणार होता. मात्र, भाविकांचा उत्साह पाहता अनेकांनी निर्धारित वेळेपूर्वीच परिक्रमा सुरू केली. मंगळवारी रात्री सुमारे ९ वाजल्यापासूनच भाविक रामनामाचा जयघोष करत परिक्रमा मार्गावर निघू लागले. रात्री उशिरापर्यंत अयोध्येतील रस्त्यांवर आणि प्रमुख मार्गांवर भाविकांची गर्दी वाढत होती.
काही भाविक एकट्याने, तर काही कुटुंबीय आणि मित्रांसोबत परिक्रमा करताना दिसले. अनेक भाविक अनवाणी पायांनी परिक्रमा पूर्ण करण्यासाठी निघाले आहेत. मार्गावर ठिकठिकाणी भजन-कीर्तन आणि धार्मिक कार्यक्रम सुरू असल्याने संपूर्ण परिसरात भक्तिमय वातावरण निर्माण झाले आहे.
१४ कोसी परिक्रमेचा मार्ग सुमारे ४२ ते ४५ किलोमीटर लांबीचा असल्याचे सांगितले जात आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, या परिक्रमेद्वारे भाविक अयोध्येच्या पारंपरिक सीमेला प्रदक्षिणा घालतात. कार्तिक महिन्यात होणाऱ्या या परिक्रमेला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. भगवान श्रीराम यांच्या नगरीची परिक्रमा केल्याने पुण्यप्राप्ती होते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे. याच श्रद्धेमुळे दरवर्षी मोठ्या संख्येने भाविक या धार्मिक सोहळ्यात सहभागी होण्यासाठी अयोध्येत येतात.
अनेक भाविक परिक्रमा सुरू करण्यापूर्वी रामलल्लाचे दर्शन घेतात. तसेच हनुमानगढीसह अन्य प्रमुख मंदिरांमध्ये जाऊन पूजा-अर्चना करतात.
भाविकांची गर्दी नियंत्रित करण्यासाठी प्रशासनाने संपूर्ण परिक्रमा मार्गाचे १० विभागांत विभाजन केले आहे. प्रत्येक विभागात पोलीस आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. संवेदनशील ठिकाणे, प्रमुख वळणे आणि गर्दी होण्याची शक्यता असलेल्या भागांवर विशेष लक्ष ठेवले जात आहे.
भाविकांची ये-जा सुरळीत राहावी आणि आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने कारवाई करता यावी, यासाठी पोलिसांना स्वतंत्र जबाबदाऱ्या देण्यात आल्या आहेत. सुरक्षा व्यवस्थेअंतर्गत कमांडो आणि त्वरित कृती दलालाही सतर्क ठेवण्यात आले आहे.
संपूर्ण परिक्रमा मार्गावर सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांच्या माध्यमातून देखरेख ठेवली जात आहे. याशिवाय ड्रोनच्या सहाय्यानेही गर्दीच्या हालचालींवर लक्ष ठेवले जात आहे. प्रशासकीय नियंत्रण कक्षातून परिस्थितीचे सातत्याने निरीक्षण केले जात आहे. एखाद्या ठिकाणी गर्दीचा दबाव वाढल्यास तातडीने आवश्यक उपाययोजना करता याव्यात, हा यामागील उद्देश आहे.
पोलीस अधिकारी आणि जिल्हा प्रशासनातील वरिष्ठ अधिकारीही मेळा परिसरातील व्यवस्थेवर सातत्याने लक्ष ठेवून आहेत. सुरक्षेच्या दृष्टीने गुप्तचर पोलिसांनाही सक्रिय करण्यात आले आहे.
भाविकांची संख्या वाढत असल्याने वाहतूक व्यवस्था सुरळीत ठेवणे हे प्रशासनासमोरील महत्त्वाचे आव्हान आहे. अयोध्येतील प्रमुख मार्गांवर वाहनांच्या वाहतुकीवर नियंत्रण ठेवण्यात आले आहे. चारचाकी वाहनांच्या प्रवेशावर निर्बंध घालण्यासह वाहतुकीच्या मार्गांमध्ये बदल करण्यात आले आहेत.
दुचाकी, चारचाकी आणि अवजड वाहनांसाठी स्वतंत्र पार्किंगची व्यवस्था करण्यात आली आहे. प्रमुख चौक, प्रवेशमार्ग आणि बाहेर पडण्याच्या ठिकाणी पोलीस कर्मचारी तैनात करण्यात आले आहेत. परिक्रमा करणाऱ्या भाविकांना वाहनांमुळे कोणताही अडथळा निर्माण होऊ नये, यासाठी ही व्यवस्था करण्यात आली आहे.
भाविकांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने सरयू नदी आणि आसपासच्या जलक्षेत्रांमध्येही विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. नदीत स्नान करणाऱ्या भाविकांवर लक्ष ठेवण्यासाठी जल पोलीस, फ्लड पीएसी आणि एसडीआरएफच्या पथकांची नियुक्ती करण्यात आली आहे.
प्रशासनाने केवळ परिक्रमा मार्गापुरती सुरक्षा व्यवस्था मर्यादित न ठेवता घाट आणि गर्दीच्या धार्मिक स्थळांवरही बंदोबस्त वाढवला आहे. कोणतीही अनुचित परिस्थिती उद्भवल्यास तातडीने प्रतिसाद देता यावा, यासाठी संबंधित पथकांना सतर्क राहण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
लाखो भाविकांच्या उपस्थितीत धार्मिक सोहळा शांततेत पार पाडण्याची जबाबदारी प्रशासनावर आहे. त्याचबरोबर मोठ्या गर्दीत सुरक्षा, वाहतूक आणि स्वच्छता व्यवस्था कायम ठेवण्याचे आव्हानही आहे. नगर निगमकडून शहरातील रस्ते आणि घाटांच्या स्वच्छतेवर विशेष लक्ष दिले जात आहे.
भाविकांचे अयोध्येत सातत्याने आगमन सुरू असल्याने मेळा परिसरात प्रशासकीय अधिकारी आणि पोलीस कर्मचारी सक्रिय आहेत. भाविकांना कोणत्याही अडचणीशिवाय परिक्रमा पूर्ण करता यावी आणि धार्मिक सोहळा शांततेत पार पडावा, यासाठी प्रशासनाकडून प्रयत्न केले जात आहेत.
अक्षय नवमीच्या निमित्ताने अयोध्येत श्रद्धा आणि भक्तीचे वातावरण पाहायला मिळत आहे. दूरवरून आलेले भाविक भगवान श्रीरामांचा जयघोष करत परिक्रमा मार्गावर पुढे जात आहेत. प्रशासनाच्या सुरक्षा व्यवस्थेदरम्यान १४ कोसी परिक्रमा सुरू असून भाविकांची गर्दी वाढतच आहे.









