दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे उपोषणावर बसलेले सामाजिक कार्यकर्ते आणि शिक्षण सुधारक सोनम वांगचुक यांच्या आरोग्याबाबत दाखल करण्यात आलेल्या जनहित याचिकेवर गुरुवार, 16 जुलै रोजी दिल्ली उच्च न्यायालयात सुनावणी झाली. न्यायालयाने केंद्र सरकारला निर्देश दिले की, डॉक्टरांना वांगचुक यांच्या आरोग्यासाठी कोणत्याही प्रकारच्या वैद्यकीय मदतीची आवश्यकता वाटल्यास तातडीने आवश्यक पावले उचलावीत.
सोनम वांगचुक गेल्या 19 दिवसांपासून नवी दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे उपोषणावर आहेत. कथित पेपर लीकशी संबंधित मुद्दे उपस्थित करणे आणि संबंधित प्रकरणांमध्ये कारवाईची मागणी करणे हा त्यांच्या आंदोलनाचा उद्देश असल्याचे सांगण्यात आले आहे. त्यांच्या समर्थनार्थ अनेक सामाजिक कार्यकर्ते आणि संघटनाही आंदोलनात सहभागी आहेत. उपोषण सुरू राहिल्याने त्यांच्या आरोग्याबाबत चिंता वाढत असून, त्यानंतर हे प्रकरण दिल्ली उच्च न्यायालयात पोहोचले.
सुनावणीदरम्यान दिल्ली उच्च न्यायालयाने प्रत्येक नागरिकाचे जीवन अत्यंत मौल्यवान असून त्याचे संरक्षण सुनिश्चित करणे हे सरकारचे घटनात्मक कर्तव्य असल्याचे स्पष्ट केले. कोणत्याही नागरिकाच्या जीवनाचे संरक्षण करणे हे सर्वोच्च प्राधान्य असले पाहिजे, असेही न्यायालयाने म्हटले.
सरकारची जबाबदारी केवळ कायदा आणि सुव्यवस्था राखण्यापुरती मर्यादित नसून अशा प्रकरणांमध्ये आरोग्य सुरक्षा सुनिश्चित करणेही सरकारचे कर्तव्य असल्याचे न्यायालयाने सांगितले. सोनम वांगचुक यांची नियमित वैद्यकीय तपासणी सुरू ठेवावी आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार आवश्यक पावले उचलावीत, असे निर्देश केंद्र सरकारला देण्यात आले.
वैद्यकीय पथकाला कोणत्याही प्रकारचा धोका किंवा आपत्कालीन परिस्थिती दिसल्यास संबंधित अधिकाऱ्यांनी तातडीने योग्य कारवाई करावी, असेही न्यायालयाने स्पष्ट केले.
सुनावणीदरम्यान केंद्र आणि दिल्ली सरकारतर्फे उपस्थित सॉलिसिटर जनरल तुषार मेहता यांनी न्यायालयाला सांगितले की, सोनम वांगचुक यांच्या आरोग्यावर नियमितपणे लक्ष ठेवले जात आहे. सरकारी डॉक्टरांचे पथक दररोज त्यांच्या आरोग्याची तपासणी करण्यासाठी उपलब्ध असते.
वांगचुक यांनी परवानगी दिल्यास डॉक्टर त्यांची वैद्यकीय तपासणी करतात आणि आरोग्यविषयक अहवालही तयार केला जातो, असे मेहता यांनी सांगितले. त्यांच्या आरोग्यस्थितीवर सातत्याने लक्ष ठेवले जात असून आवश्यकता भासल्यास योग्य वैद्यकीय मदत उपलब्ध करून दिली जाईल, असे आश्वासनही सरकारने न्यायालयाला दिले.
सुनावणीदरम्यान उच्च न्यायालयाने वांगचुक यांच्या आरोग्यावर देखरेख ठेवण्यासाठी कोणतीही व्यवस्थित प्रक्रिया तयार करण्यात आली आहे का, अशी विचारणा केली. त्यावर सरकारतर्फे दररोज वैद्यकीय तपासणीची व्यवस्था आधीपासूनच लागू असल्याचे सांगण्यात आले.
यानंतर न्यायालयाने ही प्रक्रिया कोणत्याही अडथळ्याशिवाय सुरू ठेवण्याचे आणि डॉक्टरांच्या व्यावसायिक सल्ल्यानुसार सर्व आवश्यक पावले उचलण्याचे निर्देश दिले.
राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीतील जंतर-मंतर हे दीर्घकाळापासून विविध सामाजिक आणि राजकीय आंदोलनांचे केंद्र राहिले आहे. सोनम वांगचुक यांचे उपोषणही तेथे सुरू असून त्यांचे समर्थक सातत्याने आंदोलन करत आहेत. आंदोलनाचा मुख्य उद्देश संबंधित मुद्द्यांकडे सरकारचे लक्ष वेधणे हा असला तरी उपोषणाचा कालावधी वाढत असल्याने आरोग्याशी संबंधित चिंता वाढत आहेत.
