रशियामध्ये हिंदू धर्माची उपस्थिती हळूहळू मजबूत होत आहे. इस्कॉन आणि वैदिक संघटनांद्वारे हजारो भाविक जोडले गेले आहेत आणि सुमारे 60 पूजा स्थळे सक्रिय असल्याचे सांगितले जाते. मॉस्कोमध्ये भव्य हिंदू मंदिराची मागणी भारत-रशियाच्या सांस्कृतिक संबंधांना नवी दिशा देणारी मानली जात आहे.
रशियातील हिंदू मंदिरे: रशियामध्ये हिंदू धर्माची स्थिती सध्या चर्चेत आहे, जिथे इस्कॉन आणि वैदिक संघटनांद्वारे हजारो भाविक सक्रिय आहेत. 2010 च्या जनगणनेनुसार रशियामध्ये सुमारे 1.40 लाख हिंदू राहतात. ही माहिती मॉस्को आणि सेंट पीटर्सबर्गसारख्या मोठ्या शहरांमधून समोर आली आहे, जिथे नियमित पूजा केंद्रे कार्यरत आहेत. दरम्यान, भारतीय समुदाय मॉस्कोमध्ये एका भव्य हिंदू मंदिराच्या निर्मितीची मागणी करत आहे, जेणेकरून धार्मिक गतिविधींसह सांस्कृतिक ओळखही अधिक मजबूत होऊ शकेल.
रशियामध्ये हिंदू धर्माची स्थिती
रशियामध्ये हिंदू धर्म प्रामुख्याने इस्कॉन (International Society for Krishna Consciousness) आणि इतर वैदिक संघटनांद्वारे पसरला आहे. 2010 च्या जनगणनेनुसार, देशात सुमारे 1,40,000 हिंदू अनुयायी आहेत, जे एकूण लोकसंख्येच्या 0.1% आहेत. इंटरनेट आणि स्थानिक स्रोतानुसार रशियामध्ये सुमारे 60 हिंदू मंदिरे आहेत, जरी यामध्ये अनेक लहान पूजा केंद्रे आणि आध्यात्मिक समूह देखील समाविष्ट आहेत, ज्यांना पारंपारिक मंदिरांच्या श्रेणीत ठेवले जात नाही. मॉस्को आणि सेंट पीटर्सबर्गसारख्या मोठ्या शहरांमध्ये इस्कॉन मंदिरे भारतीय समुदायासाठी आध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक केंद्राचे कार्य करतात.
या मंदिरांची रचना पारंपारिक भारतीय शैलीपेक्षा जरी साधी असली तरी, यामध्ये नियमित पूजा, भजन आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. ही मंदिरे भारतीय वंशाच्या लोकांना त्यांच्या धर्माचे पालन करण्यास आणि सांस्कृतिक ओळख टिकवून ठेवण्यास संधी देतात.
मॉस्कोमध्ये भव्य मंदिराची मागणी
भारतीय समुदायाने अलिकडच्या वर्षांत मॉस्कोमध्ये एका भव्य हिंदू मंदिराच्या निर्मितीची मागणी तीव्र केली आहे. हे मंदिर केवळ धार्मिक गरज पूर्ण करणार नाही, तर भारत आणि रशिया यांच्यातील सांस्कृतिक संबंधांनाही बळकट करेल. अबू धाबीमध्ये बांधलेल्या BAPS हिंदू मंदिरापासून प्रेरणा घेऊन, मॉस्कोमध्येही असेच केंद्र उभारण्याची अपेक्षा आहे.
समुदायाचे असे मत आहे की हे मंदिर भारतीय वारसा आणि संस्कृतीचे प्रतीक बनेल आणि मॉस्कोमध्ये राहणाऱ्या हिंदू समुदायासाठी एक आध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक केंद्र म्हणून कार्य करेल.
प्राचीन इतिहास आणि सांस्कृतिक संबंध
रशियामध्ये हिंदू धर्माची मुळे खूप जुनी आहेत. 17 व्या शतकातील कोरीव काम आणि काही पुरातत्वीय पुरावे या गोष्टीची पुष्टी करतात की शतकांपूर्वीही हिंदू धर्माचा प्रभाव अस्तित्वात होता. रशियामध्ये हिंदू धर्माचा प्रसार स्वतंत्र धार्मिक आचरण आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाणीद्वारे झाला आहे.
राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांचा भारत दौरा रणनीतिक आणि आर्थिक सहकार्यासोबतच सांस्कृतिक समजूतदारपणालाही प्रोत्साहन देतो. मॉस्कोमध्ये भव्य मंदिर उभारण्याची शक्यता, जर ती पूर्ण झाली, तर भारत आणि रशिया यांच्यातील मैत्री आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाणीचे प्रतीक बनू शकते.
