भारतीय नौदल जगातील पाचव्या क्रमांकाचे सर्वात मोठे आणि प्रादेशिक स्तरावर चीन-पाकिस्तानपेक्षा कितीतरी पटीने अधिक शक्तिशाली नौदल आहे. त्याच्या ताफ्यात विमानवाहू जहाजे, विनाशिका (डिस्ट्रॉयर), फ्रिगेट, पाणबुड्या आणि 300 हून अधिक विमाने समाविष्ट आहेत. नौदल सतत आधुनिकीकरण करत आहे आणि येत्या काही वर्षांत नवीन जहाजे, पाणबुड्या आणि राफेल जेट्सचा समावेश होणार आहे, ज्यामुळे त्याची ताकद आणखी वाढेल.
भारतीय नौदल दिन 2025: आज, 4 डिसेंबर रोजी भारतीय नौदल दिनानिमित्त देश आपल्या सागरी सामर्थ्याचे आणि ताफ्याच्या बळकटीचे प्रदर्शन करत आहे. भारताचे नौदल जगातील पाचव्या क्रमांकाचे सर्वात मोठे असून चीन-पाकिस्तानच्या तुलनेत ते अधिक सक्षम स्थितीत आहे. या ताफ्यात दोन विमानवाहू जहाजे, 18 पाणबुड्या, 12 फ्रिगेट, 12 विनाशिका, 138 गस्ती जहाजे आणि 300 हून अधिक विमाने समाविष्ट आहेत. येत्या काही वर्षांत 96 नवीन जहाजे आणि राफेल जेट्सच्या समावेशामुळे नौदलाची ताकद आणखी वाढेल, ज्यामुळे भारताची सागरी सुरक्षा आणि धोरणात्मक श्रेष्ठता अधिक मजबूत होईल.
ताफा आणि आधुनिक युद्ध क्षमता
भारतीय नौदलाकडे INS विक्रमादित्य आणि INS विक्रांत अशी दोन विमानवाहू जहाजे आहेत, जी भारताच्या सागरी हवाई सामर्थ्याचा महत्त्वाचा भाग आहेत. फ्रिगेट आणि कॉर्वेट्सना प्रगत क्षेपणास्त्रे आणि पाणबुडीविरोधी युद्ध क्षमतांसह तयार केले आहे. INS नीलगिरी, INS सूरत आणि INS वाघशीर यांसारख्या नुकत्याच समाविष्ट झालेल्या जहाजांमुळे नौदलाच्या आक्रमक आणि संरक्षण क्षमतांमध्ये वाढ झाली आहे.
विनाशिका (डिस्ट्रॉयर) आणि पाणबुड्यांची संख्या भारताला धोरणात्मक सागरी श्रेष्ठता देते. भारत लवकरच INS अरिधमानचा समावेश करेल, ज्यामुळे कार्यान्वित (ऑपरेशनल) अणु-क्षेपणास्त्र पाणबुड्यांची संख्या तीन होईल. येत्या काही वर्षांत नौदलात 96 नवीन जहाजे आणि पाणबुड्यांचा समावेश होईल, ज्यामुळे 2030 पर्यंत ताफ्याची एकूण संख्या 160 पर्यंत पोहोचेल.
चीन आणि पाकिस्तानशी तुलना
चीनकडे दोन विमानवाहू जहाजे आणि 78 पाणबुड्या आहेत, तर पाकिस्तानकडे एकही विमानवाहू जहाज नाही आणि नऊ पाणबुड्या आहेत. फ्रिगेट आणि विनाशिकांच्या संख्येतही भारताची स्थिती पाकिस्तानपेक्षा कितीतरी चांगली आहे. गस्ती जहाजे आणि विमानांची ताकद देखील भारतीय नौदलाला चीन आणि पाकिस्तानच्या तुलनेत अधिक मजबूत करते.
भविष्याची तयारी आणि आधुनिकीकरण
नौदल सतत आधुनिकीकरणावर काम करत आहे, ज्यामध्ये स्वदेशी जहाज बांधकाम, आधुनिक ड्रोन, रोबोटिक प्रणाली आणि राफेल-एम फायटर जेट्सचा समावेश आहे. 2029 पर्यंत चार राफेल जेट्स नौदलात समाविष्ट होतील, ज्यामुळे हवाई संरक्षण आणि हल्ला करण्याची क्षमता आणखी मजबूत होईल.
