भारतीय चलन बाजारात सोमवारी दबावाचे वातावरण दिसून आले असून भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत कमजोर होत 95.17 या पातळीवर पोहोचला. हा 2026 मधील आतापर्यंतचा सर्वात नीचांकी स्तर मानला जात आहे.
अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया अलीकडेच 95.17 या विक्रमी नीचांकी पातळीवर पोहोचला आहे. जागतिक आणि देशांतर्गत आर्थिक घटकांच्या एकत्रित परिणामामुळे ही घसरण झाल्याचे मानले जात आहे. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती, पश्चिम आशियातील तणाव आणि शेअर बाजारातील मोठ्या विक्रीमुळे चलनावर दबाव वाढला आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, जागतिक परिस्थिती अशीच कायम राहिल्यास आगामी काळात रुपयाची दिशा आणखी कमजोर होऊ शकते. काही विश्लेषकांनी 2026 पर्यंत रुपया प्रति डॉलर 100 या पातळीपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे, मात्र हा एक अंदाजित परिदृश्य असल्याचे सांगितले जात आहे.
कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती
भारत आपल्या ऊर्जा गरजांपैकी सुमारे 85 टक्के गरजा आयातीद्वारे पूर्ण करतो, त्यामुळे देश कच्च्या तेलाच्या किमतींप्रती अत्यंत संवेदनशील आहे. अलीकडे आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूडच्या किमतींमध्ये तीव्र वाढ होऊन त्या सुमारे 105 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचल्या. याचा थेट परिणाम भारताच्या आयात बिलावर होत असून डॉलरची मागणी वाढत आहे आणि रुपया कमजोर होत आहे. तेलाच्या उच्च किमतींमुळे व्यापार तूट वाढण्याबरोबरच परकीय चलन साठ्यावरही दबाव निर्माण होत आहे.
पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणाव
मध्य पूर्वेतील सुरू असलेल्या तणावामुळे आणि संभाव्य संघर्षाच्या भीतीमुळे जागतिक बाजारांमध्ये अनिश्चितता वाढली आहे. अशा परिस्थितीत गुंतवणूकदार अमेरिकन डॉलर सारख्या सुरक्षित मालमत्तांकडे वळत असल्याने डॉलर मजबूत होत आहे. विशेषतः इराण आणि अमेरिकेमधील तणाव तसेच ऊर्जा पुरवठ्यावरील चिंतांनी जागतिक बाजारांवर परिणाम केला आहे.
देशांतर्गत शेअर बाजारातील घसरण
भारतीय शेअर बाजारांतील अलीकडील घसरणीमुळे विदेशी गुंतवणूकदारांच्या विक्रीला चालना मिळाली आहे. विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FII) भांडवल बाहेर काढल्याने डॉलरची मागणी वाढते आणि रुपयावर दबाव निर्माण होतो. सेन्सेक्स आणि निफ्टीमधील तीव्र घसरणीदरम्यान बाजारातून अब्जावधी रुपयांचे भांडवल बाहेर पडल्याचे दिसून आले असून त्यामुळे चलन आणखी कमजोर झाले आहे.
जागतिक स्तरावर डॉलरची मजबुती
अमेरिकन अर्थव्यवस्थेची स्थिरता आणि व्याजदरांच्या स्थितीमुळे डॉलर जागतिक स्तरावर मजबूत राहिला आहे. डॉलर इंडेक्स मजबूत झाल्यास उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांची चलने सामान्यतः कमजोर होतात.
2026 पर्यंत ₹100 प्रति डॉलरची शक्यता
बाजार तज्ज्ञांच्या मते रुपयाची दिशा पूर्णपणे जागतिक आणि देशांतर्गत आर्थिक परिस्थितींवर अवलंबून राहील. काही विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की कच्च्या तेलाच्या किमती दीर्घकाळ उच्च राहिल्यास, जागतिक भू-राजकीय तणाव वाढल्यास आणि विदेशी गुंतवणुकीत सातत्याने घट होत राहिल्यास रुपयावर दीर्घकालीन दबाव कायम राहू शकतो.
तथापि, अनेक अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे की भारताची आर्थिक वाढ, वाढती निर्यात आणि रिझर्व्ह बँकेची धोरणे रुपयाला मोठ्या प्रमाणात स्थिर ठेवण्यास मदत करू शकतात. त्यामुळे प्रति डॉलर 100 रुपयांचा स्तर सध्या संभाव्य परंतु अनिश्चित अंदाज मानला जात आहे.
