राष्ट्रीय पोलीस स्मृती दिन 2026 निमित्त पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी देशाच्या सुरक्षेसाठी प्राणांचे बलिदान देणाऱ्या पोलिस कर्मचाऱ्यांना श्रद्धांजली अर्पण केली. दोन्ही नेत्यांनी पोलीस दलाचे शौर्य, कर्तव्यनिष्ठा आणि राष्ट्राप्रती समर्पणाचे स्मरण केले. देश आपल्या वीर जवानांच्या सर्वोच्च बलिदानाला कधीही विसरणार नाही, असे त्यांनी नमूद केले. या निमित्ताने नवी दिल्लीतील राष्ट्रीय पोलीस स्मारक येथे श्रद्धांजली कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला. अमित शाह यांनी अमली पदार्थांविरोधातील जनजागृतीसाठी आयोजित मोटारसायकल रॅलीलाही हिरवा झेंडा दाखवला.
राष्ट्रीय पोलीस स्मृती दिन दरवर्षी 21 ऑक्टोबर रोजी पाळला जातो. देशाची सुरक्षा, कायदा आणि सुव्यवस्था राखणे तसेच नागरिकांचे संरक्षण करताना प्राणांचे बलिदान देणाऱ्या पोलिस कर्मचाऱ्यांच्या स्मरणार्थ हा दिवस पाळला जातो.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सोशल मीडिया मंच ‘एक्स’वर संदेश प्रसिद्ध करून पोलिस कर्मचाऱ्यांप्रती कृतज्ञता व्यक्त केली. कठीण परिस्थितीतही पूर्ण समर्पणाने जबाबदाऱ्या पार पाडणाऱ्या पोलिसांच्या योगदानाचे स्मरण करण्याची संधी म्हणून त्यांनी पोलीस स्मृती दिनाचे महत्त्व अधोरेखित केले.
कायदा आणि सुव्यवस्था राखणे, गुन्ह्यांवर नियंत्रण ठेवणे, आपत्कालीन परिस्थितीत त्वरित कारवाई करणे आणि सामान्य नागरिकांची सुरक्षा सुनिश्चित करणे यामध्ये पोलीस दलाची भूमिका महत्त्वाची असल्याचे मोदी यांनी नमूद केले. कर्तव्य बजावताना शहीद झालेल्या पोलिस कर्मचाऱ्यांना श्रद्धांजली अर्पण करताना त्यांनी त्यांच्या शौर्य, समर्पण आणि सर्वोच्च बलिदानाला देशाच्या सामूहिक स्मृतीचा अविभाज्य भाग म्हटले.
देशाच्या विविध भागांमध्ये पोलीस कर्मचारी गुन्हेगारीवर नियंत्रण, दहशतवादाचा मुकाबला, आपत्तीच्या काळात मदतकार्य आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था राखण्यासारख्या जबाबदाऱ्या पार पाडतात. या कर्मचाऱ्यांच्या कार्याचा आणि प्रतिकूल परिस्थितीत केलेल्या प्रयत्नांचा सन्मान करण्याची संधी म्हणूनही हा दिवस पाळला जातो.
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी नवी दिल्लीतील राष्ट्रीय पोलीस स्मारक येथून ‘ड्रग्स के खिलाफ लड़ाई’ या संकल्पनेवर आधारित मोटारसायकल रॅलीला हिरवा झेंडा दाखवला. अमली पदार्थांविरोधात जनजागृती करणे आणि समाजाला व्यसनमुक्तीच्या अभियानाशी जोडणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे.
या रॅलीमध्ये नऊ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधून आलेले सुमारे 90 रायडर्स सहभागी झाल्याची माहिती देण्यात आली. केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दलांचे (CAPF) तसेच केंद्रीय पोलीस संघटनांचे (CPO) कर्मचारीही या रॅलीत सहभागी झाले.
नियोजित कार्यक्रमानुसार, ही रॅली विविध राज्यांतून प्रवास करत गुजरातमधील एकता नगर येथे पोहोचणार आहे. तेथे 31 ऑक्टोबर रोजी आयोजित एकता परेडमध्ये सहभागी होण्याची योजना आहे. हा कार्यक्रम सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या जयंतीनिमित्त साजऱ्या होणाऱ्या राष्ट्रीय एकता दिनाशी संबंधित आहे.
या रॅलीच्या माध्यमातून अमली पदार्थांच्या दुष्परिणामांविषयी जनजागृती करण्यावर आणि तरुणांना अमली पदार्थांपासून दूर राहण्याचा संदेश देण्यावर भर दिला जात आहे.
राष्ट्रीय पोलीस स्मृती दिनाचा संबंध 1959 मधील ऐतिहासिक घटनेशी आहे. 21 ऑक्टोबर 1959 रोजी लडाखमधील हॉट स्प्रिंग्स परिसरात चिनी सैनिकांनी केलेल्या हल्ल्यादरम्यान केंद्रीय राखीव पोलीस दलाच्या (CRPF) जवानांनी शौर्य दाखवले होते. या घटनेत दहा पोलिस कर्मचाऱ्यांना प्राण गमवावे लागले होते.
या जवानांचे शौर्य आणि बलिदान स्मरणात ठेवण्यासाठी दरवर्षी 21 ऑक्टोबर रोजी पोलीस स्मृती दिन पाळला जातो. कर्तव्य बजावताना प्राण गमावलेल्या देशभरातील पोलीस दलांच्या आणि सुरक्षा संघटनांच्या सदस्यांचे स्मरण करण्याचे प्रतीक म्हणूनही या दिवसाला महत्त्व आहे.
नवी दिल्लीतील राष्ट्रीय पोलीस स्मारक येथे आयोजित श्रद्धांजली कार्यक्रमात गुप्तचर विभागाचे (IB) संचालक डॉ. महेश दीक्षित यांनीही शहीद पोलिस कर्मचाऱ्यांना अभिवादन केले.
श्रद्धांजली कार्यक्रमादरम्यान डॉ. महेश दीक्षित यांनी पोलिस कर्मचाऱ्यांच्या बलिदानाशी संबंधित आकडेवारीचा उल्लेख केला. त्यांच्या माहितीनुसार, गेल्या एका वर्षात देशसेवा करताना 154 पोलिस कर्मचाऱ्यांनी प्राण गमावले. स्वातंत्र्यानंतर आतापर्यंत बलिदान दिलेल्या पोलिस कर्मचाऱ्यांची संख्या 36,852 असल्याचे त्यांनी सांगितले.
कायदा आणि सुव्यवस्था राखताना तसेच नागरिकांच्या सुरक्षेची जबाबदारी पार पाडताना पोलिस कर्मचाऱ्यांना कोणत्या प्रकारच्या जोखमींचा सामना करावा लागतो, हे या आकडेवारीतून स्पष्ट होते. पोलीस दलातील कर्मचारी अनेकदा आव्हानात्मक परिस्थितीत काम करतात, जिथे त्यांच्या जीवाला गंभीर धोका असतो.
