ताजमहलाच्या काही भागांमधून दगड तुटून पडल्याच्या घटनांनंतर स्मारकाच्या संरक्षण व्यवस्थेबाबत पुन्हा चिंता व्यक्त केली जात आहे. सततचे वादळ, जोरदार पाऊस आणि बदलत्या हवामानाच्या पार्श्वभूमीवर ताजमहलाच्या भिंतींमध्ये तडे गेल्याच्या तसेच रॉयल गेटची अवस्था खराब झाल्याच्या तक्रारी समोर आल्या आहेत.
स्थानिक नागरिक आणि पर्यटकांच्या माहितीनुसार, अलीकडील वादळ आणि पावसादरम्यान ताजमहल परिसरातील काही भागांतून लहान-मोठे दगड खाली पडताना दिसले. या घटनांनंतर स्मारकाच्या सुरक्षितता आणि देखभालीबाबत चर्चा वाढली आहे.
आग्रामधील हवामानात सातत्याने बदल होत असून जोरदार वारे, आर्द्रता आणि पावसाचा परिणाम ऐतिहासिक इमारतींवरही दिसून येत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, दीर्घकाळापासून सुरू असलेल्या पर्यावरणीय दाब आणि हवामानाच्या परिणामांमुळे स्मारकाची रचना कमकुवत होऊ शकते.
ताजमहलचे माजी प्रभारी अधिकारी यांनीही सद्यस्थितीबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, पूर्वी संरक्षणाची कामे तज्ज्ञांच्या देखरेखीखाली होत होती, मात्र आता अनेक कामे कंत्राटदारांमार्फत केली जात आहेत. त्यामुळे कामाच्या गुणवत्तेवर आणि देखरेखीवर परिणाम होत असल्याचा दावा त्यांनी केला.
त्यांनी भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागाला म्हणजेच Archaeological Survey of India ला स्मारकाच्या संरक्षणाकडे अधिक गांभीर्याने लक्ष देण्याची गरज असल्याचे म्हटले आहे.
ताजमहलाच्या भिंती आणि संगमरवरी भागांमध्ये पडलेल्या तड्यांबाबतही तज्ज्ञांनी चिंता व्यक्त केली आहे. वेळेत दुरुस्ती आणि वैज्ञानिक पद्धतीने संरक्षण करण्यात आले नाही तर नुकसान वाढू शकते, असे त्यांनी म्हटले आहे.
दरवर्षी लाखो देशी आणि विदेशी पर्यटक ताजमहलाला भेट देतात. त्यामुळे स्मारकाची खराब होत असलेली स्थिती ही केवळ सांस्कृतिक वारशाशी संबंधित नसून पर्यटनाच्या दृष्टीनेही गंभीर मुद्दा मानला जात आहे.
पर्यटकांनीही स्मारकाच्या काही भागांच्या स्थितीबाबत चिंता व्यक्त केली. जागतिक वारसा स्थळाच्या सुरक्षितता आणि देखभालीला सर्वोच्च प्राधान्य दिले पाहिजे, असे अनेकांनी म्हटले आहे.
स्थानिक मार्गदर्शकांच्या मते, मागील काही वर्षांत हवामानातील बदल आणि वाढत्या प्रदूषणाचा परिणाम स्मारकावर स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. पावसादरम्यान पाणी साचणे आणि आर्द्रता वाढल्याने संरचनेवर अतिरिक्त दाब निर्माण होत आहे.
UNESCO च्या जागतिक वारसा यादीत समाविष्ट असलेला ताजमहल यापूर्वीही प्रदूषण, कीटक आणि पर्यावरणीय क्षरण यांसारख्या समस्यांमुळे चर्चेत राहिला आहे. आता वादळ आणि पावसामुळे होत असलेल्या नुकसानीमुळे नवीन चिंता निर्माण झाली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, ऐतिहासिक वारशांची देखभाल केवळ बाह्य स्वच्छतेपुरती मर्यादित नसावी. संरचनात्मक मजबुती, जलनिस्सारण व्यवस्था, आर्द्रता नियंत्रण आणि नियमित वैज्ञानिक तपासणी अत्यंत आवश्यक आहेत.
आग्रामधील स्थानिक नागरिकांचे म्हणणे आहे की, योग्य वेळी आवश्यक उपाययोजना करण्यात आल्या नाहीत तर पुढील काही वर्षांत स्मारकाचे गंभीर नुकसान होऊ शकते. नागरिकांनी सरकार आणि ASI कडे तातडीने संरक्षण कार्य गतीने राबवण्याची मागणी केली आहे.
सोशल मीडियावरही ताजमहलातील तडे आणि तुटणारे दगड यांचे व्हिडिओ आणि छायाचित्रे व्हायरल होत आहेत. अनेकांनी हा देशाच्या वारशाशी संबंधित गंभीर विषय असल्याचे म्हटले आहे.
आग्रा प्रशासन आणि ASI च्या पथकांनी परिस्थितीची पाहणी सुरू केली आहे. ज्या भागांमध्ये नुकसान झाल्याच्या तक्रारी प्राप्त झाल्या आहेत, त्या ठिकाणी तपासणी आणि दुरुस्तीची कामे करण्यात येणार असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
सध्या ताजमहलाच्या स्थितीबाबत नागरिकांमध्ये चिंता कायम आहे. देशाच्या या ऐतिहासिक वारशाचे संरक्षण करण्यासाठी अधिक प्रभावी संवर्धन आणि देखरेखीची मागणी वाढली आहे.
