अमेरिकेने इराणमधील अनेक लष्करी आणि सामरिक ठिकाणांवर नवीन हवाई कारवाई केल्याचा दावा केला असून त्यानंतर पश्चिम आशियातील तणाव अधिक वाढला आहे. अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांड (CENTCOM)नुसार या मोहिमेचा उद्देश होर्मुझ सामुद्रधुनीतील इराणची लष्करी क्षमता आणि कार्यवाहीचा प्रभाव कमी करणे हा होता. या कारवाईत बुशहर, चाबहार, बंदर अब्बास, सीरिक आणि कोनारक यांसह अनेक महत्त्वाच्या भागांना लक्ष्य करण्यात आल्याचे CENTCOM ने म्हटले आहे.
हवाई हल्ल्यांनंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला इशारा देत म्हटले की, अमेरिकेवर पुन्हा हल्ला झाल्यास त्याला "20 पट अधिक शक्तीने" प्रत्युत्तर दिले जाईल. ट्रम्प यांनी असा दावाही केला की इराणला चर्चा आणि करार हवा आहे, मात्र तेहरान कोणत्याही कराराचे पालन करेल, यावर त्यांचा विश्वास नाही.
अमेरिकन लष्कराच्या म्हणण्यानुसार, अलीकडील मोहिमेत इराणमधील सुमारे 90 लष्करी ठिकाणांना लक्ष्य करण्यात आले. या लक्ष्यांमध्ये हवाई संरक्षण प्रणाली, क्षेपणास्त्र प्रक्षेपण केंद्रे, ड्रोन साठवण सुविधा, नौदल तळ, किनारी निरीक्षण केंद्रे आणि लष्करी लॉजिस्टिक सुविधा यांचा समावेश होता. CENTCOM ने म्हटले आहे की, ही कारवाई होर्मुझ परिसरातील जहाजवाहतुकीची सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी आणि प्रादेशिक स्थैर्य राखण्यासाठी करण्यात आली. अमेरिकेने आरोप केला आहे की, अलीकडील आठवड्यांत इराणसमर्थित हालचालींमुळे आंतरराष्ट्रीय सागरी व्यापारावर परिणाम झाला आहे.
एअर फोर्स वनमध्ये पत्रकारांशी बोलताना राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी सांगितले की, इराणने संपर्क साधून कराराची इच्छा व्यक्त केली होती. मात्र, इराण कोणत्याही कराराचे प्रामाणिकपणे पालन करेल, यावर त्यांचा विश्वास नसल्याचे त्यांनी म्हटले. अमेरिकेची सुरक्षा आणि मित्रदेशांचे संरक्षण करण्यासाठी आवश्यक ती सर्व पावले उचलली जातील, असेही त्यांनी सांगितले. अमेरिकेच्या हितसंबंधांवर हल्ला झाल्यास यापूर्वीपेक्षा अधिक कठोर प्रत्युत्तर दिले जाईल, असेही ट्रम्प यांनी म्हटले.
दरम्यान, इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड (IRGC)ने दावा केला की त्यांनी बहरीन आणि कुवैतमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनद्वारे हल्ले केले. इराणच्या मते, हे हल्ले अमेरिकन कारवाईला प्रत्युत्तर म्हणून करण्यात आले. मात्र, बहरीन आणि कुवैतच्या अधिकाऱ्यांनी केवळ हवाई संरक्षण प्रणाली सक्रिय करण्यात आल्याची आणि इशारा देणारे सायरन वाजविण्यात आल्याची पुष्टी केली आहे. हल्ल्यांमागे कोण होते किंवा किती नुकसान झाले, याबाबत दोन्ही देशांनी अधिकृत भूमिका जाहीर केलेली नाही.
अमेरिका-इराण तणावाचा परिणाम जागतिक ऊर्जा बाजारावरही दिसून आला. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत सुमारे 1 टक्क्यांची वाढ नोंदविण्यात आली. ब्रेंट क्रूडची किंमत प्रति बॅरल सुमारे 78.80 डॉलर, तर WTI क्रूडची किंमत सुमारे 74.26 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचली. तज्ज्ञांच्या मते, होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणाव वाढल्यास जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो आणि तेलाच्या किमती आणखी वाढू शकतात.
होर्मुझ सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी व्यापार मार्गांपैकी एक असून जागतिक कच्च्या तेलाचा मोठा हिस्सा या मार्गाने वाहतूक केला जातो. या भागातील वाढत्या लष्करी तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय जहाजवाहतूक कंपन्या आणि ऊर्जा बाजारात चिंता वाढली आहे. अहवालांनुसार, सुरक्षा जोखीम वाढल्याने काही तेलवाहू जहाजांनी आपले नियोजित मार्ग बदलले आहेत. त्यामुळे जागतिक पुरवठा साखळीवरही परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
अमेरिकन हल्ल्यांनंतर बहरीनमध्ये हवाई हल्ल्याचा इशारा देणारे सायरन वाजविण्यात आले आणि नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी जाण्याचे आवाहन करण्यात आले. आखाती प्रदेशातील अनेक देशांनी आपली सुरक्षा व्यवस्था उच्च सतर्कतेवर ठेवली आहे. बहरीनमध्ये अमेरिकन नौदलाच्या फिफ्थ फ्लीटचे मुख्यालय असल्याने संभाव्य प्रत्युत्तरात्मक कारवाईच्या पार्श्वभूमीवर सतर्कता वाढविण्यात आली आहे. कुवैतमध्येही हवाई संरक्षण प्रणाली सक्रिय करण्यात आल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
इराणने प्रसिद्ध केलेल्या एका व्हिडिओमध्ये अलीकडील अमेरिका-इस्रायल हल्ल्यांमध्ये माजी सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांच्या अधिकृत संकुलातील काही भागांचे नुकसान झाल्याचा दावा करण्यात आला आहे. मात्र, या दाव्याची स्वतंत्रपणे पुष्टी झालेली नाही. इराणी अधिकाऱ्यांनी म्हटले आहे की अशा हल्ल्यांद्वारे देशाच्या राजकीय आणि धार्मिक प्रतीकांना लक्ष्य केले जात आहे. या दाव्याबाबत अमेरिकेने कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही.
पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाचा परिणाम केवळ प्रादेशिक सुरक्षेपुरता मर्यादित नसून भारतासह अनेक देशांच्या ऊर्जा गरजांवरही होऊ शकतो. होर्मुझ सामुद्रधुनीतील वाहतूक प्रभावित झाल्यास तेल आयात, जहाजवाहतूक खर्च आणि जागतिक महागाईवर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, दीर्घकाळ लष्करी तणाव कायम राहिल्यास जागतिक व्यापार, ऊर्जा बाजार आणि वित्तीय बाजारातील अस्थिरता वाढू शकते.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या लष्करी संघर्षामुळे पश्चिम आशियातील परिस्थिती अधिक संवेदनशील बनली आहे. दोन्ही बाजूंकडून करण्यात आलेली विधाने आणि प्रत्युत्तरात्मक कारवाया यामुळे तणाव कायम असल्याचे दिसून येत आहे. पुढील काळात राजनैतिक प्रयत्न, प्रादेशिक सुरक्षा व्यवस्था आणि आंतरराष्ट्रीय समुदायाची प्रतिक्रिया या संकटाच्या पुढील घडामोडींवर परिणाम करू शकतात.
