भारतात, ७०-९०% लोक व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेने ग्रस्त आहेत, ज्यामध्ये थकवा, हाडे आणि दातांमध्ये वेदना, जखमा लवकर न भरणे, नैराश्य आणि केस गळणे यांसारख्या लक्षणांचा समावेश असू शकतो. सूर्यप्रकाश हा त्याचा प्राथमिक स्रोत आहे, परंतु अंडी, सॅल्मन, गाईचे दूध, दही आणि संत्र्याचा रस देखील व्हिटॅमिन डीची गरज पूर्ण करण्यास मदत करतात.
व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेची लक्षणे: व्हिटॅमिन डीची कमतरता हा भारतात एक सामान्य आजार आहे, ज्यामुळे हाडे, स्नायू आणि रोगप्रतिकारशक्ती कमकुवत होऊ शकते. सूर्यप्रकाशाचा दीर्घकाळ संपर्क न येणे किंवा असंतुलित आहार हे या कमतरतेचे कारण ठरू शकते, ज्याची लक्षणे म्हणजे सततचा थकवा, हाडे आणि पाठीत दुखणे, जखमा भरण्यास उशीर होणे आणि मनःस्थितीत बदल होणे. आरोग्य तज्ञांच्या मते, सूर्यप्रकाशाव्यतिरिक्त, अंड्याचा पिवळा बलक, सॅल्मन, गाईचे दूध, दही आणि संत्र्याचा रस शरीराची व्हिटॅमिन डीची गरज भागवण्यासाठी मदत करू शकतात.
भारतात व्हिटॅमिन डीची कमतरता सामान्य का आहे
एका अहवालानुसार, भारतात सुमारे ७० ते ९० टक्के लोक व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेने प्रभावित आहेत. अनेक लोक घराबाहेर पडताना सूर्यप्रकाश टाळतात किंवा सनस्क्रीनचा अतिवापर करतात, ज्यामुळे शरीराला पुरेसे व्हिटॅमिन डी मिळत नाही. याव्यतिरिक्त, आहाराच्या सवयी देखील या कमतरतेचे एक मुख्य कारण आहेत.
व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेची लक्षणे
- सततचा थकवा
व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेचे सर्वात सामान्य लक्षण म्हणजे सततचा थकवा. जर पुरेशी झोप आणि संतुलित आहार घेतल्यानंतरही शरीरात थकवा जाणवत असेल, तर ते व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेचे लक्षण असू शकते.
- हाडे आणि पाठीत दुखणे
शरीरात कॅल्शियमचे योग्य शोषण होण्यासाठी व्हिटॅमिन डी आवश्यक आहे. त्याच्या कमतरतेमुळे, कॅल्शियम हाडांपर्यंत पोहोचू शकत नाही, ज्यामुळे हाडे आणि पाठीत सतत वेदना होतात. अनेकदा, लोक याकडे वाढत्या वयामुळे किंवा अशक्तपणामुळे दुर्लक्ष करतात, तर ते व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेचे स्पष्ट लक्षण असू शकते.
- जखमा लवकर न भरणे
जर शरीरावर झालेली कोणतीही जखम किंवा व्रण लवकर बरे होत नसेल, तर ते देखील व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेचे लक्षण असू शकते. जेव्हा या पोषक तत्वांची कमतरता असते, तेव्हा शरीराची सूज आणि संसर्ग यांशी लढण्याची क्षमता कमी होते.
- नैराश्य आणि मनःस्थितीत बदल
व्हिटॅमिन डीची कमी पातळी मेंदूवर देखील परिणाम करते. अनेक लोक नैराश्य, चिंता किंवा वारंवार मनःस्थितीत बदल होण्याच्या समस्येने त्रस्त असतात. हा त्रास कमी सूर्यप्रकाश मिळणाऱ्या लोकांमध्ये अधिक दिसून येतो. सकाळच्या कोवळ्या सूर्यप्रकाशात वेळ घालवल्याने मनःस्थिती सुधारण्यास मदत मिळू शकते.
- केस गळणे
व्हिटॅमिन डीची कमतरता केसांवर देखील परिणाम करते. जास्त केस गळणे किंवा केस पातळ होणे हे केवळ उत्पादनांमुळे होत नाही, तर ते व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेशी देखील जोडलेले असू शकते. हे पोषक तत्व केसांच्या मुळांच्या वाढीस प्रोत्साहन देण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावते.
व्हिटॅमिन डीची कमतरता पूर्ण करणारे अन्न
- अंडी
अंडी प्रथिने आणि व्हिटॅमिन्सचा चांगला स्रोत आहेत. व्हिटॅमिन डी विशेषतः अंड्याच्या पिवळ्या बलकामध्ये आढळते. दररोज एक अंडे खाल्ल्याने शरीराची सुमारे ५ टक्के व्हिटॅमिन डीची गरज पूर्ण होऊ शकते.
- सॅल्मन मासा
मांसाहार करणाऱ्यांसाठी सॅल्मन मासा व्हिटॅमिन डीचा उत्तम स्रोत आहे. १०० ग्रॅम सॅल्मन मासा खाल्ल्याने दैनिक व्हिटॅमिन डीच्या गरजेपैकी सुमारे ६६ टक्के भाग मिळू शकतो. हा मासा ओमेगा-३ फॅटी ऍसिडने देखील समृद्ध असतो.
- संत्र्याचा रस
संत्र्याचा रस व्हिटॅमिन सी सोबतच व्हिटॅमिन डीचा देखील चांगला स्रोत आहे. नियमितपणे ताज्या संत्र्याचा रस प्यायल्याने शरीरातील व्हिटॅमिन डीची कमतरता भरून काढण्यास मदत मिळू शकते. पॅकेज्ड ज्यूसपेक्षा ताजे, घरी बनवलेले ज्यूस पिण्याचा सल्ला दिला जातो.
- गाईचे दूध
दुधात कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन डी दोन्ही असतात. विशेषतः गाईचे दूध प्यायल्याने शरीराला पुरेशा प्रमाणात व्हिटॅमिन डी मिळते. पोषक तत्वे पूर्णपणे मिळतील याची खात्री करण्यासाठी फुल-क्रीम दुधाचे सेवन करणे अधिक चांगले आहे.
- दही
जर तुम्हाला दूध प्यायला आवडत नसेल, तर तुम्ही दह्याचे सेवन करू शकता. दह्यामध्ये देखील व्हिटॅमिन डी असते. त्याचे दररोज सेवन केल्याने शरीराला फायदा होतो. तुम्ही ते लस्सी किंवा ताकाच्या स्वरूपात देखील तुमच्या आहारात समाविष्ट करू शकता.
- सूर्यप्रकाश देखील आवश्यक आहे
अन्नाव्यतिरिक्त, सूर्यप्रकाश हा व्हिटॅमिन डीचा सर्वात सोपा आणि नैसर्गिक स्रोत आहे. रोज थोडा वेळ सकाळच्या कोवळ्या सूर्यप्रकाशात घालवल्याने शरीराला पुरेसे व्हिटॅमिन डी मिळू शकते.
