बॉलिवूडमधील ज्येष्ठ अभिनेत्री झीनत अमान आज, 19 नोव्हेंबर रोजी आपला 75 वा वाढदिवस साजरा करत आहेत. 1970 च्या दशकात आपल्या अभिनयाने, फॅशनने आणि बेधडक व्यक्तिमत्त्वाने हिंदी चित्रपटसृष्टीत वेगळी ओळख निर्माण करणाऱ्या झीनत अमान यांचे व्यावसायिक आयुष्य यशस्वी ठरले. मात्र, त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्यात अनेक चढ-उतार आले. दोन विवाहांमधील अडचणी आणि दुसरे पती मझहर खान यांच्या निधनानंतर त्यांनी पुन्हा विवाह केला नाही.
झीनत अमान यांचा जन्म 19 नोव्हेंबर 1951 रोजी मुंबई येथे झाला. त्यांचे वडील अमानुल्लाह खान हे चित्रपटसृष्टीशी संबंधित लेखक होते. त्यांनी 'मुगल-ए-आझम' आणि 'पाकीजा' यांसारख्या प्रसिद्ध चित्रपटांच्या लेखनात योगदान दिले होते. त्यांच्या आईचे नाव वर्धिनी होते.
झीनत यांच्या बालपणीच त्यांच्या आई-वडिलांचे विभक्त होणे झाले. वडिलांच्या निधनानंतर त्यांचा सांभाळ प्रामुख्याने आईने केला. त्यांचे वडील लेखन क्षेत्रात 'अमान' या नावाने ओळखले जात होते. पुढे झीनत यांनीही हेच नाव आपल्या नावासोबत जोडले.
चित्रपटसृष्टीत प्रवेश करण्यापूर्वी झीनत अमान मॉडेलिंग क्षेत्रात सक्रिय होत्या. 1970 मध्ये त्यांनी मिस एशिया पॅसिफिक इंटरनॅशनल हा किताब जिंकला. या यशामुळे त्यांना व्यापक ओळख मिळाली आणि चित्रपटांमध्ये काम करण्याच्या संधी उपलब्ध झाल्या.
झीनत अमान यांनी 1970 च्या आसपास चित्रपटांमध्ये काम करण्यास सुरुवात केली. 1971 मध्ये त्या 'हलचल' आणि 'हंगामा' यांसारख्या चित्रपटांमध्ये दिसल्या. मात्र, देव आनंद यांच्या 'हरे रामा हरे कृष्णा' या चित्रपटातून त्यांना विशेष ओळख मिळाली.
या चित्रपटातील त्यांच्या भूमिकेला प्रेक्षकांची पसंती मिळाली. चित्रपटातील 'दम मारो दम' हे गाणेही लोकप्रिय झाले. त्यानंतर झीनत अमान यांना अनेक मोठ्या चित्रपट निर्मात्यांकडून कामाच्या ऑफर मिळू लागल्या.
त्यांनी 'यादों की बारात', 'रोटी कपड़ा और मकान', 'डॉन', 'सत्यम शिवम सुंदरम', 'शालीमार' आणि 'कुर्बानी' यांसारख्या चित्रपटांमध्ये काम केले. अमिताभ बच्चन, देव आनंद आणि शशी कपूर यांच्यासोबतची त्यांची जोडीही प्रेक्षकांच्या पसंतीस उतरली.
त्या काळात हिंदी चित्रपटांमधील अभिनेत्री प्रामुख्याने पारंपरिक पोशाख आणि भूमिकांमध्ये दिसत असत. झीनत अमान यांनी या चौकटीपलीकडे जाऊन स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांची पाश्चात्त्य फॅशनशैली, आत्मविश्वास आणि पडद्यावरील व्यक्तिमत्त्व तरुणांमध्ये चर्चेचा विषय ठरले.
![]()
चित्रपटसृष्टीत यश मिळत असतानाच झीनत अमान यांच्या वैयक्तिक आयुष्यातही अनेक घडामोडी घडल्या. 1978 मध्ये त्यांनी अभिनेता आणि दिग्दर्शक संजय खान यांच्याशी विवाह केला. मात्र, हा विवाह फार काळ टिकला नाही. 1979 मध्ये दोघे विभक्त झाले.
या विवाहासंदर्भात अनेक वाद समोर आले होते. प्रसारमाध्यमांतील वृत्तांमध्ये एका सार्वजनिक कार्यक्रमादरम्यान संजय खान यांनी झीनत अमान यांना मारहाण केल्याचा आरोप करण्यात आला होता. काही वृत्तांमध्ये त्यांच्या जबड्याला आणि डोळ्याला गंभीर दुखापत झाल्याचाही उल्लेख करण्यात आला होता.
झीनत अमान यांनी जुन्या मुलाखतींमध्ये सार्वजनिकरीत्या शारीरिक हिंसाचाराचा सामना केल्याचे मान्य केले होते. मात्र, संजय खान यांनी मारहाणीचे आरोप फेटाळले होते. डोळ्याला झालेल्या दुखापतीसंदर्भातील दावेही त्यांनी चुकीचे असल्याचे म्हटले होते.
पहिला विवाह संपुष्टात आल्यानंतर काही वर्षांनी झीनत अमान यांनी आयुष्यात नव्याने सुरुवात केली. 1985 मध्ये त्यांनी अभिनेता मझहर खान यांच्याशी विवाह केला. या विवाहातून त्यांना अजान आणि जहान हे दोन मुलगे झाले.
सुरुवातीला वैवाहिक आयुष्य सुरळीत होते. मात्र, कालांतराने दोघांच्या नात्यात अडचणी निर्माण होऊ लागल्या. नंतरच्या मुलाखतींमध्ये आणि सोशल मीडिया पोस्टमध्ये झीनत अमान यांनी विवाहानंतर काही काळातच आपला निर्णय योग्य नसल्याची जाणीव झाल्याचे सांगितले होते.
तरीही त्यांनी कुटुंब आणि मुलांसाठी हे नाते टिकवून ठेवण्याचा प्रयत्न केला. 1998 मध्ये आजारपणामुळे मझहर खान यांचे निधन झाले. त्यानंतर झीनत अमान यांनी पुन्हा विवाह केला नाही.
झीनत अमान यांनी आपल्या चित्रपट कारकिर्दीत अनेक संस्मरणीय भूमिका साकारल्या आहेत. दीर्घकाळ चित्रपटांपासून दूर राहिल्यानंतरही त्यांची लोकप्रियता कायम राहिली.
आज त्या सोशल मीडियावरही सक्रिय आहेत. आपल्या जुन्या आठवणी, चित्रपटसृष्टीतील अनुभव आणि वैयक्तिक आयुष्यातील प्रसंग त्या सोशल मीडियाच्या माध्यमातून चाहत्यांसोबत शेअर करतात. त्यांच्या पोस्टमधून आयुष्यातील अनुभव आणि बदलत्या काळाचे प्रतिबिंब पाहायला मिळते.
दोन विवाहांमध्ये आलेल्या अडचणी आणि वैयक्तिक आयुष्यातील चढ-उतारांनंतरही झीनत अमान यांनी आपला प्रवास सुरू ठेवला. आजही त्या अभिनय आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांशी संबंधित आहेत.








