बिहार विधानसभा चुनावअघि मतदाता सूचीको विशेष पुनरीक्षण (SIR) लाई लिएर राजनीतिक माहोल तातिएको छ। यो मुद्दा अब सर्वोच्च अदालतसम्म पुगेको छ।
नयाँ दिल्ली: भारतमा आगामी विधानसभा निर्वाचनअघि मतदाता सूचीको विशेष गहन पुनरीक्षण (Special Intensive Revision - SIR) लाई लिएर राजनीतिक वृत्तमा हंगामा मच्चिएको छ। विशेषगरी बिहार चुनावको सन्दर्भमा मतदाता सूचीमा भइरहेका संशोधनलाई लिएर विपक्षी दलहरूले केन्द्र सरकार र निर्वाचन आयोग दुवैमाथि प्रश्न उठाइरहेका छन्।
अब यसै शृङ्खलामा एनडीए (NDA) को प्रमुख घटक दल तेलुगु देशम पार्टी (TDP) ले पनि ठूलो कदम चाल्दै आन्ध्र प्रदेशमा SIR प्रक्रियालाई लिएर नयाँ माग राखेको छ, जसले बीजेपीका लागि समस्या बढाउन सक्ने सम्भावना छ।
के हो टीडीपीको माग?
टीडीपीले निर्वाचन आयोग (ECI) सँग आग्रह गरेको छ कि आन्ध्र प्रदेशमा मतदाता सूचीको SIR का लागि अझ बढी समय दिइयोस् र यो प्रक्रिया कुनै पनि ठूला निर्वाचनअघि छ महिनाभन्दा अघि हुनु हुँदैन। यसबाहेक, टीडीपीले पहिले नै दर्ता भएका मतदाताहरूले आफ्नो नागरिकता वा पहिचान फेरि प्रमाणित गर्न नपरोस् भन्ने पनि स्पष्ट पारेको छ।
टीडीपीको एक प्रतिनिधिमण्डलले निर्वाचन आयोगसमक्ष आफ्नो माग राख्दै यो पनि स्पष्ट पारेको छ कि SIR को उद्देश्य केवल मतदाता सूचीमा सुधार र नयाँ नाम थप्नेसम्म सीमित रहनुपर्छ। यसलाई नागरिकता प्रमाणीकरणबाट पूर्ण रूपमा अलग राखियोस् र यो भिन्नतालाई सबै निर्देशनहरू र मार्गदर्शनहरूमा स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरियोस्।
गठबन्धनमा फाटो आउन सक्छ?
टीडीपी, एनडीएको सबैभन्दा बलियो सहयोगी दलहरूमध्ये एक हो। लोकसभा २०२४ मा उसँग १६ सिट छन्। यस्तो अवस्थामा टीडीपीको यस प्रकारको SIR प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाउनु र त्यसमा परिवर्तनको माग गर्नुले एनडीएभित्र सबै कुरा ठीक नभएको सङ्केत दिन्छ। बीजेपी हाल २४० सिटसहित पूर्ण बहुमतभन्दा ३२ सिटले पछाडि छ र उसलाई सरकार बचाउनका लागि सहयोगी दलहरूमा पूर्ण रूपमा निर्भर रहनु परिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा टीडीपी जस्तो ठूलो सहयोगी दलसँगको मतभेद बीजेपीका लागि राजनीतिक टाउको दुखाइ बन्न सक्छ।
विशेषज्ञहरू मान्छन् कि यदि बीजेपीले टीडीपीका यी मागहरूलाई बेवास्ता गर्छ भने, यसले गठबन्धनमा तनाव अझ बढाउन सक्छ। तर यदि बीजेपीले टीडीपीका शर्तहरू मान्छ भने, बिहारलगायत अन्य राज्यहरूमा SIR प्रक्रियालाई लिएर उसको रणनीति कमजोर हुन सक्छ।
विपक्षलाई नयाँ हतियार
चन्द्रबाबु नायडूको पार्टी टीडीपीले SIR प्रक्रियालाई अझ पारदर्शी बनाउन, यसलाई नागरिकता प्रमाणीकरणबाट अलग राख्न र मतदाता हटाउने नियमहरूमा स्पष्टताको माग गरेको छ। यो माग आएपछि विपक्षी दलहरूले बीजेपीमाथि हमला गर्न अर्को बलियो मौका पाएका छन्। कांग्रेस र इन्डिया गठबन्धनले पहिले नै SIR लाई चुनावी धाँधलीको प्रयास भन्दै सरकार र निर्वाचन आयोगलाई घेरा हाल्दै आएका छन्।
अब जब बीजेपीको सहयोगी पार्टी टीडीपीले पनि SIR प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाइरहेको छ, विपक्षीहरूले यसलाई एनडीएभित्रको मतभेदको रूपमा प्रचार गर्न सक्छन्। यसले बीजेपीको रणनीति र छवि दुवैमा असर पार्न सक्छ। यदि निर्वाचन आयोगले SIR प्रक्रियामा परिवर्तन गर्छ वा ढिलाइ गर्छ भने, विपक्षले यसलाई आफ्नो जितको रूपमा प्रस्तुत गर्नेछ, जसले जनतामा बीजेपीको साखमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ।
SIR अर्थात् Special Intensive Revision को सीधा सम्बन्ध चुनावमा मतदाता सूचीको पारदर्शिता र निष्पक्षतासँग जोडिएको हुन्छ। कुनै पनि संशोधन वा पुनरीक्षणमा ढिलाइ वा परिवर्तनले राजनीतिक दलहरूका लागि रणनीतिक महत्व राख्छन्। यस्तो अवस्थामा टीडीपी जस्तो सहयोगी पार्टीले यसको विरोध गर्नु बीजेपीका लागि ठूलो राजनीतिक सन्देश हो।
