AI ਅਤੇ ਬਾਇਓਲਾਗਰ ਰਾਹੀਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਫਿਕਸ਼ਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। AI ਅਤੇ ਬਾਇਓਲਾਗਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਡੇਟਾਸੈੱਟਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2030 ਤੱਕ AI ਅਜਿਹੇ ਪੈਟਰਨ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ
ਮਨੁੱਖ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਵੀਂ AI ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 12,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੰਛੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਪਸ਼ੂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਆਇਰੀਨ ਪੇਪਰਬਰਗ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗ੍ਰੇ ਤੋਤੇ ਐਲੈਕਸ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲ ਤੱਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇਨ ਗੁਡਾਲ ਨੇ ਚਿੰਪੈਂਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।
AI ਅਤੇ ਬਾਇਓਲਾਗਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡਾ ਡੇਟਾਸੈੱਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਹੁਣ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਛੋਟੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਟੈਗ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਓਲਾਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਡੇਟਾ ਲਗਾਤਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਵ੍ਹੇਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭੇੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੂਕਾਂ ਤੱਕ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੇ ਡੇਟਾਸੈੱਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ AI ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰਨ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਿਸ ਵਿਹਾਰ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ AI ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
2030 ਤੱਕ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਉਮੀਦ, ਪਰ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਅਰਬਪਤੀ ਜੇਰੇਮੀ ਕਾਲਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ AI ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤਰੱਕੀ ਕਾਰਨ 2030 ਤੱਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਵੀ ਹੈ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵ੍ਹੇਲ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੋਨਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਜਾਂ ਨਕਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
AI ਆਧਾਰਿਤ animal translation 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵੀ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੌਕਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।
