ਰੂਸ ਦੇ ਬਲੈਕ ਸੀ ਤੱਟ ਨੇੜੇ ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਲਾਇਬੀਰੀਆਈ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ‘ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਰੋਨ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ 23 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਚਾਲਕ ਦਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ 23 ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਇਹ ਤੀਜੀ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 5 ਅਤੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਰੂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 11 ਭਾਰਤੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ।
ਬਲੈਕ ਸੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ‘ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਰੋਨ ਹਮਲਾ
ਰੂਸ ਦੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਬਲੈਕ ਸੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਚੀ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਰੋਨ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸੜਨ ਲੱਗਾ।
ਅੱਗ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਅਸਰ ਸੋਚੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਆਸਮਾਨ ਕਾਲੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਬਲੈਕ ਸੀ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਹਮਲਾ ਯੂਕਰੇਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਬੰਧੀ ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜਹਾਜ਼ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ
ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ ਐਫ੍ਰਾਮੈਕਸ ਰਿਓ ਟੈਂਕਰ ਲਾਇਬੀਰੀਆ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦ ਕੀਵ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ‘ਸ਼ੈਡੋ ਫਲੀਟ’ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੂਸ ਦੇ ਸ਼ੈਡੋ ਫਲੀਟ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੈਂਕਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹੋਏ ਰੂਸ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਜਹਾਜ਼ੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰੂਸ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਊਰਜਾ ਆਮਦਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਆਮਦਨ ਰਾਹੀਂ ਰੂਸ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5 ਅਤੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਕਰੂ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ
ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੋ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਐਮਟੀ ਆਨ ਪੀਸ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ 17 ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਵਾਰ ਸਨ। ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 11 ਭਾਰਤੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਕਟ ਦਾ ਅਸਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, 5 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਸੀ ਵਿੱਚ ਐਮਵੀ ਰੋਯਾਦ ਮਮਾਦੋਵ ਨਾਮ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰੋਮਾਨੀਆ ਨੇੜੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹ ਸਵਾਰ ਸਨ। ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜਦਕਿ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ 11 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੋਲੋਦਿਮਿਰ ਜ਼ੇਲੈਂਸਕੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਰੂਸੀ ਡਰੋਨ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਬਲੈਕ ਸੀ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੋਰਚਾ
ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਬਲੈਕ ਸੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵੱਲੋਂ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੋਤ, ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਲਵਾਹਕ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ ਆਪਰੇਟਰ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਮਾਲ ਢੁਆਈ ਦੀ ਲਾਗਤ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਰਾਕ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦਬਾਅ
ਬਲੈਕ ਸੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਅਨਾਜ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 30 ਫੀਸਦੀ ਕਣਕ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਬਲੈਕ ਸੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਰਾਕ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਣਕ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੂਸ ਦੇ ਅਨਾਜ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦਾ ਅਨਾਜ ਨਿਰਯਾਤ 59 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 17 ਲੱਖ ਟਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ 71 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੂਸ ਦੇ ਅਨਾਜ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਫੀਸਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਰੀਬ 24.5 ਲੱਖ ਟਨ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੂਸੀ ਅਨਾਜ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ 43 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 16 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੂਸ ਤੋਂ ਅਨਾਜ ਭੇਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 47 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 10 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੋਵੋਰੋਸਿਸਕ ਤੋਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ 24.9 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 10.4 ਲੱਖ ਟਨ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਰੂਸ ਦੇ ਅਨਾਜ ਕਾਰੋਬਾਰ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 30 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧਾ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਪਲਾਈ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਅਸਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਸਤੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 30 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਜੇ ਬਲੈਕ ਸੀ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਇਆ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਲੈਕ ਸੀ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਡੈਨਿਊਬ ਦਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਸੀਮਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਸਮਰੱਥਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਸਤਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਰਪਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਬਲੈਕ ਸੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਿਘਨ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਯੂਕਰੇਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਿਰਯਾਤ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੱਕੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ
ਬਲੈਕ ਸੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਣਕ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੱਕੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
2025-26 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ 2.3 ਕਰੋੜ ਟਨ ਮੱਕੀ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮੱਕੀ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਕਰੀਬ 12 ਫੀਸਦੀ ਸੀ।
ਜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਮੱਕੀ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧਤਾ ਘਟਣ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ
48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਕਰੂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਬਲੈਕ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਰਗ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਬਲੈਕ ਸੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਅਸਰ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ‘ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੀਮਾ, ਮਾਲ ਢੁਆਈ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਖੇਤਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
