ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੈਰਿਸ ਡੈਸਕਾਰਟਸ ਦੇ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਟਿਸਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗ੍ਰੇਗੋਇਰ ਬੋਰਸਟ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਬਣਾ ਕੇ ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ: ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੈਰਿਸ ਡੈਸਕਾਰਟਸ ਦੇ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਟਿਸਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗ੍ਰੇਗੋਇਰ ਬੋਰਸਟ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਲਾਹ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਿਊਰਲ ਪਾਥਵੇਜ਼ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਨਸਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਰਗ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬੋਰਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਿਊਰਲ ਪਾਥਵੇਜ਼ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ 'ਥਿਊਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਈਂਡ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਨ-ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹੋ ਜਾਂ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਮਾਨਸਿਕ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਕਲਪਨਾ ਰਾਹੀਂ ਪਾਤਰਾਂ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹਮਦਰਦੀ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਓਨੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਬੋਰਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਮੋਟਾਈ, ਪਾਠ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪੰਨਾ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ
ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਨਸਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਕਿੰਗ ਮੈਮਰੀ ਯਾਨੀ ਕਿ ਅਲਪਕਾਲੀਨ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬੋਰਸਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਆਦਤ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਾਨਸਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਟਿਸਟ ਗ੍ਰੇਗੋਇਰ ਬੋਰਸਟ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ, ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਅਪਣਾਓ। ਇਹ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
