ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਜ਼ ਦੇ ਹੋਲ ਵੀਟ ਬ੍ਰੈੱਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਥਾਰਟੀ (CCPA) ਨੇ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰੈੱਡ ਨੂੰ ‘100% Whole Wheat Bread’ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੇਂਹੂਂ ਦਾ ਆਟਾ ਲਗਭਗ 62 ਤੋਂ 62.5 ਫੀਸਦੀ ਹੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
CCPA ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈੱਡ ਨੂੰ 100 ਫੀਸਦੀ ਹੋਲ ਵੀਟ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਨਾਲ ਖਪਤਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਬ੍ਰੈੱਡ ਗੇਂਹੂਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਯੀਸਟ, ਬ੍ਰਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮੰਨਦਿਆਂ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਵਿਗਿਆਪਨ ਅਤੇ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ
ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਬ੍ਰੈੱਡ ਦੀ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰੈੱਡ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ‘100% Whole Wheat Bread’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। CCPA ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੇਂਹੂਂ ਦਾ ਆਟਾ ਲਗਭਗ 62 ਤੋਂ 62.5 ਫੀਸਦੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਯੀਸਟ, ਬ੍ਰਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੈਕਟ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਫੀਸਦੀ ਹੋਲ ਵੀਟ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਖਪਤਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਬ੍ਰੈੱਡ ਗੇਂਹੂਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਪੈਕੇਜਿੰਗ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ CCPA ਨੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ।
22 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼
CCPA ਨੇ 22 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਇਹ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਧੀ ਖਰੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਿਤ ਵਿਗਿਆਪਨ ਤੁਰੰਤ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਹਟਾਉਣੇ ਹੋਣਗੇ।
ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਲਣਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗਾਹਕ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। CCPA ਨੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦ ਨੋਟਿਸ ਲਿਆ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਨੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸਫਾਈ
ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰੈੱਡ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਆਟਾ ਗੇਂਹੂਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ 100 ਫੀਸਦੀ ਦਾਅਵਾ ਪੂਰੇ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਆਟੇ ਲਈ ਸੀ।
ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਨੇ ਪੈਕੇਜਿੰਗ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੂਰਾ ਆਟਾ ਹੋਲ ਵੀਟ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, CCPA ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਇਸ ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਅਥਾਰਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੈਕਟ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਖਾਦ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ FSSAI ਦਾ ਹਵਾਲਾ
CCPA ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਖਾਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਅਥਾਰਟੀ (FSSAI) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਖਾਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਲ ਵੀਟ ਬ੍ਰੈੱਡ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਗੇਂਹੂਂ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 75 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ।
ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਦੀ ਦਲੀਲ ਸੀ ਕਿ ਆਟੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਬ੍ਰੈੱਡ ਨੂੰ 100 ਫੀਸਦੀ ਹੋਲ ਵੀਟ ਦੱਸਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
CCPA ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਨੂੰ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ, 2019 ਤਹਿਤ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਵਿਗਿਆਪਨ ਅਤੇ ਅਨੁਚਿਤ ਵਪਾਰਕ ਵਿਵਹਾਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਦੀ ਬ੍ਰੈੱਡ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ
CCPA ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੁਣ ਇਸ ਬ੍ਰੈੱਡ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਹੁਕਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰੈੱਡ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ‘Zero Maida Whole Wheat Bread’ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਸ਼ਿਕ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
